TÌM LẠI ZORBA kỳ 03 – Đào Hiếu

03Nhưng đừng tưởng hắn là một kẻ trác táng. Bởi vì hắn sống và làm việc cũng đam mê như mê tình  vậy. Có nghĩa là hắn luôn sống như một ngọn lửa. Luôn cháy. Bởi nếu không cháy hắn sẽ chết, cũng giống như lửa bị tắt, tàn lụi và lạnh tanh trong huyệt mộ.

Chính vì thế mà trong hoan lạc, trong sự bùng nổ và bướng bỉnh luôn có sự bi đát của một kiếp phù du.

Hắn như ngọn nến, vừa cháy sáng vừa tàn lụi. Hắn biết hắn đang tự ăn mình nhưng vẫn cháy rực rỡ mặc dù càng rực rỡ thì càng mau tàn lụi.

Nhưng hắn không chỉ cháy trong hoan lạc mà cháy trong mọi khoảnh khắc hắn đang sống. Khi đã làm việc thì hắn quên ăn, quên ngủ. Và trong tình huống sau đây hắn quên cả tính mạng của mình.

 

Trích:

 

“Thình lình Zorba git ny mình. Hn dán tai vào vách đường hm. Dưới ánh đèn đt tôi thy ming hn há hc, méo xch.

– Sao thế, Zorba? Tôi hi.

Nhưng ngay lúc đó, hu như tt c trn hm run ry trên chúng tôi.

– Chy đi! Zorba la lên bng mt ging . Chy đi!

Chúng tôi ùa v phía li ra, nhưng chúng tôi chưa ti sườn g th nht thì đã nghe thy mt tiếng gy ln hơn trên đu. Trong khi đó Zorba đang nâng mt thân cây ln đ chêm vào như mt tr chng cây đà. Nếu hn làm kp, có th hn s chng đ được cái trn hm thêm vài phút na và cho chúng tôi đ thì gi chy thoát.

– Chy đi! Zorba li la lên, nhưng ln này ging hn b tc nghn như nó phát ra t lòng đt.

Tt c, vi s hèn nhát thường xâm chiếm con người vào nhng giây phút nghiêm trng, chúng tôi túa ra ngoài hoàn toàn quên mt Zorba. Nhưng vài giây sau tôi trn tĩnh li và chy tr li đường hm.

– Zorba! Tôi thét ln, Zorba!”

Hình như tôi thét ln, nhưng sau đó tôi hiu rng tiếng thét không thoát ra khi c hng. S s hãi đã bóp nght ging tôi.

Tôi xu h cùng mình. Tôi lao v phía hn hai cánh tay m rng, Zorba đã chng chc cây tr đ trượt trong bùn, và đang chy v phía li ra. Trong bóng ti theo đà lôi cun, hn đâm sm vào tôi và chúng tôi ngã vào tay nhau ngoài ý mun.

– Chy mau! Hn la bng ging tc nghn. Chy mau lên!

Chúng tôi chy và ra ti ngoài ánh sáng. Bn th b mt phen s mt mt, đang tm li ti ca hm và nhìn vào trong, mt xanh như chàm đ.

Chúng tôi nghe thy mt tiếng gy th ba, ln hơn, như cây b đánh gy trong mt trn bão. Ri thình lình, mt tiếng gm kinh khng ni lên như mt tiếng sm, rung chuyn c trin núi và hm sp xung.

– Ly Chúa! H va lm bm va làm du.

– Các người đã đ c cuc trong đó ri phi không? Zorba tc gin hi.

Bn th nín khe.

– Ti sao không mang nó theo? Hn li gin d quát lên! Can đm tht, các người đã vãi đái c ra qun ri, ta biết! Thế là đi đi dng c!

– Bây gi không phi là lúc lo lng cho my cái cuc, Zorba, tôi can thip. Chúng ta hãy sung sướng vì tt c đu bình yên vô s! Xin cm t bác, Zorba nh bác tt c mi còn sng sót.”

*

Khi hầm mỏ sụp đổ, Zorba nghĩ ra được cách chuyển than bùn từ trên núi xuống bằng dây cáp treo. Hắn mày mò nghiên cứu. Hắn thiết kế nhiều bản vẽ kỹ thuật về hệ thống dây cáp. Cuối cùng hắn và ông chủ của hắn cùng quyết định xây dựng đường vận chuyển than, đưa than bùn ra bến cảng biển.

Ông chủ (nhân vật xưng tôi trong tác phẩm) đưa cho hắn một số tiền lớn để xuống thành phố mua cáp và các vật liệu xây dựng khác.

Hắn hẹn sẽ hoàn thành công việc sớm và trở về trong vòng một tuần lễ.

Nhưng hắn đã đi biệt tăm.

Và gởi về cho ông chủ một bức thư như sau:

 

“Hôm qua, có cuc l trong mt thôn làng gn Candia, ma qu bt tôi nếu tôi biết ngày l ông thánh nào! Lola – a! Qu tht tôi đã quên chưa gii thiu nàng vi ông: Tên nàng là Lola – nàng bo tôi:

‘Ông Ni ơi! (Nàng li gi tôi là ông ni, nhưng bây gi đó là mt cái tên âu yếm, ông ch). ‘Ông Ni ơi, em mun đi xem l!’

‘Vy thì đi đi, Bà Ni, đi đi,’ tôi bo nàng.

‘Nhưng em mun đi vi anh cơ.

‘Anh không đi đâu. Anh không ưa thn thánh. V li anh còn có công chuyn. Em đi mt mình đi.’

‘Thôi, nếu thế em cũng không đi na.’

Tôi trn mt ngó nàng:

‘Em không đi na à? Ti sao vy? Em không thích đi sao?’

‘Nếu anh đi vi em, em s đi. Nếu anh không đi, em cũng không đi.’

‘Sao vy? Em không phi là mt người t do sao?’

‘Hông!’

Tôi tưởng tôi nghe nhm.

‘Em không mun t do à?’ Tôi kêu lên.

‘Không, em không mun t do! Em không mun t do!’

‘Ông ch, tôi đang viết cho ông trong phòng Lola, trên giy ca Lola; vì Thượng Ðế, xin ông hãy lng nghe. Tôi nghĩ rng ch có k mun t do mi là người thôi. Ðàn bà không mun t do. Vy, đàn bà có phi là người không?’

Xin ông làm ơn tr li tôi ngay. Hôn ông, ông ch tt nht ca tôi.”

Tôi Alexis Zorba”

 

Lola là tên một cô gái giang hồ mười sáu mười bảy tuổi gì đó. Zorba chết mê chết mệt và ném tiền qua cửa sổ. Tiệc tùng, mua sắm, hoan lạc. Hắn tiêu gần hết số tiền mua cáp treo và ông chủ phải gởi cho hắn số tiền khác.

Cuối cùng hắn cũng trở về với những nguyên vật liệu cần thiết. Hắn dụ những ông cha đạo của một tu viện trên núi để bán khu rừng cạnh mỏ than và gỡ lại số tiền đã cho gái.

Ở đoạn này, Nikos Kazantzakis đã mô tả tu viện như một sào huyệt của những kẻ nói dối, kẻ đồng tính và tham lam.

Với nhân vật “cha Zaharia” Kazantzakis vực dậy một bi kích khác của kiếp người: sự báng bổ thần thánh, sụ dối gạt, lừa mị mang nhãn hiệu giáo hội.

Sự báng bổ ấy bắt đầu từ Thượng Đế:

Trích:

 

“-Ri, nghe đây, ông ch! Mt bui sáng, Thượng Ðế phin mun thc gic. “Ta là Thượng Ðế cóc khô! Ta chng có được mt thng người nào đ tán dương ta hay nhân danh ta th tht đ ta tiêu khin! Ta đã chán mãi mt mình như mt con cú già ri!” Ngài nh vào tay, xn tay áo, đeo kính, ly mt nm đt nh lên làm thành bùn, nhi nn thành mt thng người nh xíu và đt ra ngoài nng.

“By ngày sau, Ngài mang nó vào. Nó đã khô cng. Thượng Ðế nhìn nó cười: ‘Ma qu bt ta, đây là mt con ln đng trên hai chân sau! Ðây không phi là cái ta đnh làm chút nào! Ta làm hng m nó mt ri!’”

“Ngài nm ly da c nó xách lên và đá vào mng m nó: ‘Ði đi, cút xéo! Tt c công vic ca mi bây gi là to ra nhng con ln con, trái đt thuc v mi đó. Chun đi! Mt hai! Mt hai, đng trước bước!’”

“Nhưng, ông thy không, đó không phi là mt con ln. Nó đi mt cái mũ mm; mt cái áo khoác cu th trên hai vai, mt cái qun dài có nếp gp, mt đôi giy hàm ếch vi nhng búp len đ. Và trong tht lưng nóđúng là ma qu đã cho nó cái này – mt con dao găm sc vi hàng ch: ‘Tao s giết mày!’”

“Ðó là con người. Thượng Ðế chìa tay ra cho k kia hôn, nhưng con người vut ria và nói: ‘Ði đi, lão già, tránh đường cho ta đi qua!’”

Zorba ngng li khi thy tôi phá lên cười. Hn nhăn mt nói:

– Ðng cười! Chuyn đó hoàn toàn có thc!

– Nhưng ti sao bác biết?

– Tôi cm thy như vy và tôi s làm như vy nếu tôi đa v Adam. Cht đu tôi đi nếu Adam làm khác. Ông phi tin tôi, đng tin vào my cun sách nhm nhí ca ông!

Không ch câu tr li, hn dui bàn tay h pháp ra và li tiếp tc chơi santuri.

Tôi vn cm lá thư thơm ngát ca Zorba vi trái tim b mt mũi tên xuyên qua và tôi sng li tt c nhng ngày đó, đy cht người mà tôi đã sng bên hn. Bên cnh Zorba thi gian có mt hương v khác. Nó không còn là mt chui biến c có tính cách toán hc, cũng không còn là mt vn đ triết lý nan gii ni ti. Ðó là cát nóng, dây k, và tôi cm thy nó du dàng lun qua nhng k ngón tay tôi.

-Cu tri ban phước lành cho Zorba! Tôi thì thm. Hn đã cho tt c nhng ý nim tru tượng đang run ry trong ta mt thân th nóng m, sng đng, thân yêu… khi hn không có mt đây, ta li bt đu n lnh.

Tôi ly mt mnh giy, gi mt công nhân và gi mt đin tín: “V ngay.”

 

Zorba đã hoang phí tiền của ông chủ trong hoan lạc nhưng ông không giận lão bởi vì dường như lão vừa đánh thức trong ông một cái gì đó rất mầu nhiệm mà lâu này, cả cuộc đời, ông đã cố tìm trong thiên kinh vạn quyển: nào là Dante, Homère, Henri Bergson, Jesus Christ, Phật. Lão Tử… Ông chưa biết gọi tên sự mầu nhiệm đó là gì nhưng lòng ông tràn đầy hoan lạc.

Trích:

 

“Tôi mun c xát thân th trn trung ca tôi vi đt và bin, và cm thy chc chn rng nhng s vt yêu du phù du này có thc.

“Ch có mt mình ngươi hin hu thôi, ôi Trn Gian! Tôi kêu lên trong tn cùng con người tôi. Và tôi là đa con cui cùng ca ngươi, ta bú vú ngươi và không nh. Ngươi cho ta sng mt giây phút thôi, nhưng giây phút đó tr thành mt cái vú và ta bú chng ri.”

Tôi rùng mình như th suýt na tôi b té nhào xung cái ch “vĩnh cu” ăn tht người đó. Tôi nh li ngày xưa – bao gi? Mi năm trước đây – tôi đã cúi xung nhm mt, dang tay sn sàng lao mình vào đó.

Khi tôi hc ti lp năm trường làng, có mt truyn thn tiên dùng làm bài tp đc trong phn th hai cun sách v lòng như sau:

Có mt đa tr b ngã xung giếng. Trong đó nó thy mt thành ph huyn diu vi nhng vườn hoa, mt h mt, mt núi bánh sa và nhiu đ chơi sc s. Tôi càng đánh vn, mi vn dường như càng đưa tôi đi sâu vào đô th kỳ o đó. Thế ri mt bui trưa sau khi đi hc v, tôi chy ra vườn, lao ti ming giếng, dưới giàn nho, và tôi say đm nhìn mt nước đen phng lng. Tôi tưởng như sp trông thy thành ph huyn diu, nhà ca, ph xá, tr em và giàn nho trĩu trái đến nơi. Tôi không kim chế được na; tôi chúi đu xung, vươn tay ra và đp đt đ nhào xung. Nhưng ngay lúc đó m tôi trông thy. M tôi thét lên, chy ti và va kp ôm ly ngang lưng tôi…

Khi còn là mt đa tr, suýt na tôi ngã xung giếng. Ti tui trưởng thành, tôi suýt ngã xung danh t “vĩnh cu,” và mt s nhng danh t khác na như tình yêu, hy vng,” “t quc,” “Thượng Ðế.” Mi mt ch vượt qua, tôi có cm tưởng thoát khi mt ni nguy him và tiến b thêm mt bước. Nhưng không. Tôi ch thay đi danh t và gi là gii thoát. Và đã hai năm nay, tôi b treo trên mép b danh t “Ðc Pht.”

Nhưng bây gi, tôi cm thy chc chn rng, nh Zorba, Ðc Pht s là cái giếng cui cùng, và sau đó tôi s được gii thoát mãi mãi. Mãi mãi? Ðó là cái ta thường nói ti mi ln.

Tôi đng pht dy. Tôi sung sướng t đu ti chân. Tôi ci qun áo và nhào xung bin. Sóng bin hân hoan đùa gin và tôi đùa gin vi chúng. Cui cùng, mt l, tôi lên b, phơi khô mình trong gió đêm, đon tôi bước nhng bước dài thoi mái, cm thy mình đã thoát khi mt ni nguy him ln lao và bám cht ly vú Ðt M hơn bao gi hết.”

*

Trên đường đến tu viện để bán khu rừng. Zorba gặp một lão tu sĩ hình dung cổ quái. Hắn đã dụ được lão dẫn đường đến tu viện.

Trích:

 

Lão Zaharia hỏi:

“- Các ông s thuê tôi cái gì?

– Bn mun gì?

– Mt ký cá thu mui và mt chai rượu mnh.

Zorba tr mt nhìn gã:

– Phi chăng thnh thong bn có mt con qu nào đó trong bn Zaharia?

Gã thy tu git ny mình:

– Sao bn biết rõ vy?

– Tôi t núi Athos ti, Zorba tr li. Tôi biết sơ sơ v điu đó!

Gã thy tu cúi đu kh đáp:

– Vâng, tôi có con qu trong tôi.

– Và nó mun cá thu mui và rượu mnh, đúng không?

– Vâng, con qu b đy đa ngc ba ln y!

– Thôi, được ri! Thế nó có hút na không?

Zorba ném cho gã mt điếu thuc và gã thy tu vi vàng v ly.

– Nó hút, vâng, nó hút, đ mc dch!

Và gã móc túi ly ra mt hòn đá la và mt cái bc, châm điếu thuc và rít đến tn đáy phi.

– Nhân danh Chúa tôi! Gã nói.

Gã nhc cây gy lên, quay đu li và đi m đường.

– Con qu ca bn tên nó là? Zorba va hi va nháy tôi.

– Joseph! Zaharia tr li không quay li.

Tôi chng thích đi cùng vi gã thy tu na điên na khùng này chút nào. Mt tâm trí bnh hon cũng như mt linh hn bnh hon khiến tôi thương hi và đng thi ghê tm. Nhưng tôi không nói gì hết, đ mc Zorba mun làm gì thì làm.

Không khí trong lành làm chúng tôi mau đói. Chúng tôi ngi dưới mt cây thông vĩ đi và m túi dết. Gã thy tu cúi xung và hau háu nhìn xem có gì trong đó.

– Khoan đã! Zorba hét, đng liếm mép vi, Zaharia! Hôm nay là Th Hai tun thánh. Chúng tôi là hi viên hi Tam-Ðim, chúng tôi s ăn chút tht, mt con gà giò, Thượng Ðế tha ti cho chúng tôi. Nhưng chúng tôi cũng có halva và ô-liu cho d dy đc ngài, này!

Gã thy tu vut chòm râu nhp nhúa:

– Tôi, Zaharia, tôi ăn chay, tôi s ăn ô-liu và bánh vi nước lã, gã nói mt cách thng hn… Nhưng Joseph, con qu, nó s ăn tht gà giò vi các bn; nó thích gà giò, và nó s ung rượu trong bu các bn, tên mt linh hn đó!

Gã làm du, ngu nghiến ăn bánh, ô-liu, halva, chùi ming bng mu bàn tay, ung nước, đon li làm du thánh giá như th gã đã ăn xong ba.

– Nào, bây gi đến lượt Joseph, tên b đa đa ngc ba ln khn kh y nào!

Và gã v ly con gà giò.

– Ăn đi, tên mt linh hn! Gã va lm bm mt cách gin d va đưa nhng miếng tht gà ln vào ming, ăn đi!

– Hoan hô, ông thy tu! Zorba khoái chí là lên. Thy bt cá hai tay tài tht.

Hn quay sang tôi:

– Ông thy gã thế nào, ông ch?

– Gã ging bác, tôi va cười va tr li.

Zorba trao cho gã thy tu bu rượu:

– Joseph, làm mt hp!

– Ung đi! Tên mt linh hn! Gã thy tu va nói va cm bu rượu đưa lên ming.”

(kỳ sau tiếp)

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s