MÙA LEN TRÂU – Sơn Nam

PHOTO nguồn: Du Thuy Tran

PHOTO nguồn: Du Thuy Tran

Mùa “len” trâu

Nước tràn bờ sông Hậu chảy qua. Nước trên trời tuôn xuống. Gió biển triền miên thổi lộng về. Từ Sáng đến chiều, mặt trời biến dạng sau lớp mưa: ánh nắng pha loãng đều đều không làm chóa mắt kẻ ưu tư đang ngồi hút thuốc mà ngắm mấy lượn sóng chạy dài tiếp lưng trời. Núi Ba Thê bên này, núi Cấm trước mặt, hòn Sóc, hòn Ðất bên kia bình thường xem hùng vĩ, thơ mộng thì nay trở thành lè tè, bé bỏng trong cảnh bao la trời nước.

Tiếp tục đọc

Advertisements

BÊN THẮNG CUỘC tập một – Chương 09

09Xé Rào

Chính sách kinh tế kế hoạch hóa và sản xuất lớn nhằm “tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên XHCN” đã dẫn đất nước đến chỗ kiệt quệ. Người dân và chính quyền các địa phương, thay vì tuân thủ các nguyên tắc của nền kinh tế “kế hoạch hóa tập trung” chấp nhận một số quy luật của kinh tế thị trường, tiến trình này bị coi là “xé rào” nhưng chính những “lỗ thủng” đó đã trở thành lối thoát cho dân chúng (Bế tắc/ Mậu dịch quốc doanh/ Máy bỏ không, công nhân cuốc ruộng/ Tháo gỡ/ Nghị quyết Trung ương Sáu/ Bù giá vào lương/ Cắm cờ xé rào/ Khoán chui/ Ông Kiệt xé rào, ông Linh lãnh đạn/ “Ai thắng ai”).

Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt từng nói trước Hội đồng Nhân dân: “Khác với tất cả các xã hội có giai cấp trước đây, nhà nước xã hội chủ nghĩa chịu trách nhiệm đầy đủ đối với đời sống của nhân dân, vì vậy nhà nước phải nắm toàn bộ khâu lưu thông phân phối, đặc biệt là những nhu cầu thiết yếu đối với đời sống, liên Tiếp tục đọc

ĐẠO SĨ NÚI LAO – Bồ Tùng Linh

 TRUNG QUOCTrong huyện có chàng họ Vương, vào hàng thứ bảy, là con nhà cố gia, tuổi trẻ mộ đạo. 

Nghe nói núi Lao Sơn có nhiều tiên ở, liền quẩy tráp đi thăm. 

Trèo lên một ngọn núi thấy có đạo quán thật u nhã. 

Một vị đạo sĩ ngồi trên tấm bồ đoàn (chiếc chiếu đan bằng cỏ bồ, hình tròn, để người đi tu hành quỳ hoặc ngồi cho êm, mỗi khi hành lễ) tóc trắng rủ xuống tận cổ, nhưng dáng vẻ thư thái, tinh thần trông thật sắc sảo. 

Vương liền khấu đầu, bắt chuyện, thấy đạo lý rất huyền diệu, bèn xin thờ làm thấy. 

Tiếp tục đọc

ĐƯỜNG ÂM HỒN – Chinua Achebe

AFRICALời giới thiệu:

Chinua Achebe thường xuất hiện trong các tuyển tập truyện ngắn thế giới bằng tiếng Anh. Ông sinh tại Nigeria, 1930, thuộc bộ lạc Ibo ở miền Nam Nigeria. Sau khi tốt nghiệp đại học, ông làm việc trong ngành phát thanh, rồi làm nhân viên cho bộ thông tin trong thời gian chiến tranh. Achebe định cư tại Hoa Kỳ và giảng dạy tại trường đại học Massachusetts.
 
Ông đã xuất bản hơn 20 cuốn sách, trong số đó, được biết nhiều nhất là những cuốn tiểu thuyết: Things Fall Apart(Mọi thứ đều tan vỡ), 1958; No Longer At Ease (Không còn dễ chịu nữa), 1960; Arrow of God (Mũi tên của Thượng đế), 1964; Man of People (Người của nhân dân), 1966; các tập truyện ngắn: Sacrificial Egg (Cái trứng hi sinh), 1962; Girls at War (Những cô gái trong chiến tranh), 1972; các tập thơ: Christmas in Biafra (Mùa giáng sinh ở Biafra); các tập tiểu luận: Hope and Impediments (Hi vọng và trở ngại), 1989, Lưu vong và Quê nhà (Home and Exile), 2000), v.v…
 
Thường viết về châu Phi, Achebe gửi gắm trong tác phẩm của mình niềm ước vọng về những đổi thay tốt đẹp cho người dân và đất nước nơi ông sinh ra.
 
Truyện ngắn sau đây mô tả sự xung đột giữa tham vọng cá nhân, thói hãnh tiến ích kỉ và các giá trị dân gian, nhưng đằng sau là sự xung đột có tính sâu xa giữa phát triển và văn hóa. Nó là ẩn dụ về sự phá huỷ môi trường thiên nhiên và môi trường tinh thần, vốn là một quan tâm thường xuyên của Achebe.
 
Nguyễn Đức Tùng
(dịch và giới thiệu)

 

 

achebeĐƯỜNG ÂM HỒN

Niềm hi vọng của Michael Obi được thoả mãn sớm hơn là anh tưởng. Anh được bổ nhiệm làm hiệu trưởng trường trung tâm Ndume vào tháng giêng 1949. Đó là một trường học khá hủ lậu, vì vậy uỷ ban giáo dục quyết định chọn một người trẻ và đầy năng lực đến đó. Obi nhận lãnh trách nhiệm với sự hào hứng. Anh có những ý tưởng tuyệt vời và đây là cơ hội để đem chúng ra thi thố. Anh đã qua một chương trình giáo dục trung học đàng hoàng, đến nơi đến chốn, nhờ đó mà anh được xếp vào loại các thầy giáo giỏi trong hồ sơ của sở học chính, làm anh nổi bật lên giữa những vị hiệu trưởng khác trong khu vực. Anh thường nói thẳng ý mình và chỉ trích những quan điểm hẹp hòi của những người lớn tuổi hơn và thường là có học vấn kém hơn anh.

Tiếp tục đọc

NGƯỜI MỸ TRẦM LẶNG Graham Greene Chương 05-06-07

ANHChương 5

Anh ta không thèm khát được ở vào chỗ Grand. Anh ta than vãn rằng có những cái tốt đẹp – sắc đẹp và duyên dáng chắc chắn là những cái tốt đẹp – đã bị chà đạp đầy đọa. Pyle trông thấy điều đau khổ khi những điều đau khổ đó chọc vào mắt anh (Đó không phải là một lời mỉa mai: xét cho kỹ, nhiều người trong chúng ta cũng không trông thấy đâu).

– Về quán Sale thôi – tôi nói – Phượng đang chờ.

– Xin lỗi – anh ta nói – tôi quên phắt đi đấy. Đáng lẽ, anh không được xa cô ta.

– Có phải cô ấy gặp nhiều nguy hiểm đâu.

– Tôi tính đi hộ vệ cho Grand… (Anh ta lại bị chìm đắm trong những ý nghĩ của mình, những lúc bước qua cửa tiệm Sale, anh ta vẫn nói thêm như là nạn nhân của một sự khốn quẫn hắc ám). Tôi quên rằng còn có bao nhiêu người…

Tiếp tục đọc

BÊN THẮNG CUỘC tập một – Chương 08

08Thống nhất

Những lo lắng từ hai phía đặc biệt là của ông Lê Duẩn dẫn đến quyết định thống nhất hai miền cả về chính trị và kinh tế, áp dụng mô hình miền Bắc vào miền Nam một cách vội vã, mặc dù, nhiều người lúc đó, kể cả ông Lê Duẩn, nhận thấy nền kinh tế tư nhân miền Nam hiệu quả hơn những gì áp dụng trên miền Bắc (Nước Việt Nam là một/ “Bắc hóa”/ Chủ nghĩa xã hội/ “Con đường của Bác”/ “Mỗi người làm việc bằng hai”/ Lê Duẩn và mối tình miền Nam/ Chấp chính và chuyên chính).

Con gái ông Lê Duẩn, bà Lê Thị Muội, viết: “Gần trưa [30-4] tôi hay tin là ta đã chiếm Dinh Độc Lập… Tôi hấp tấp ra khỏi Viện Di truyền, phóng xe máy về nhà và lao thẳng vào phòng ba tôi. Ở đấy, một mình ba tôi đang ngồi lặng lẽ… Người ngước mắt cười với tôi, rồi nước mắt bỗng trào ra… Đột nhiên, tôi thấy thời gian như ngưng lại và ánh sáng trong căn phòng cũng không còn là thứ ánh sáng thông thường của trời đất nữa”382. Nếu như ngày 19-1-1974, Quần đảo Hoàng Sa không bị Trung Quốc chiếm đi, thì Việt Nam dưới thời ông Lê Duẩn đã bao gồm những gì mà Hoàng đế Gia Long mở mang và thâu tóm được. Thống nhất giang sơn đã khó nhưng còn khó hơn khi thống nhất lòng người. Nếu “thời gian ngưng lại” ở thời điểm 30-4-1975, lịch sử chắc chắn sẽ có một cách nhìn khác về vai trò Lê Duẩn. Tiếp tục đọc

THƯ SINH HỌ DIỆP – Bồ Tùng Linh

THU SINH HO DIEP

Miền Hoài Hương có chàng thư sinh họ Diệp, không rõ cả tên và tự. Văn chương từ phú trội nhất đương thời, nhưng đến đâu cũng lận đận, long đong khốn khổ mãi trong trường công danh. 

Gặp lúc ông Ðinh Thừa Hạc, người Ðông Quan, đến làm quan ở ấp ấy, xem văn chương của chàng, cho là kỳ tài, bèn mời đến đàm đạo. 

Ông rất bằng lòng, cho chàng đến ở trong dinh thự, cơm nước đèn sách, cấp cho đầy đủ, thỉnh thoảng lại gửi tiền thóc về giúp đỡ gia quyến nữa. 

Ðến kỳ sơ thí, ông hết sức tán dương văn tài của chàng trước mặt quan học sử, rồi đó chàng đỗ đầu hàng xứ. 

Ông trông mong vào chàng rất tha thiết; sau khi vào trường thi Hương, cho lấy văn của chàng để xem và đọc vừa gõ bàn đánh nhịp, ngợi khen không ngớt. 

Tiếp tục đọc

BỨC HỌA TRÊN TƯỜNG – Bồ Tùng Linh

LIEU TRAI 01

Các bạn thân mến!

Thể theo yêu cầu của đông đảo độc giả trên mạng, chúng tôi xin giới thiệu với các bạn tác phẩm: “Liêu Trai Chí Dị” của tác giả Bồ Tùng Linh. Ðây là một trong những tác phẩm xuất sắc của văn học Trung Hoa với những câu chuyện hư hư thực thực biểu trưng cho một thế giới phương Ðông thời trung đại, con người không có sự ngăn cách tuyệt đối giữa cõi sống và cõi chết. Bằng sự say mê lượm lặt, ghi chép tích lũy từ những cốt truyện dân gian, sự thăng hoa trong cảm xúc, ngòi bút sáng tạo tài hoa của ông đã viết nên “Liêu Trai Chí Dị”. Chính nhờ tác phẩm này đã đưa Bồ Tùng Linh lên hàng một nhà văn kiệt xuất của thời Thuận Trị – Khang Hy và cũng là một trong những cây bút đoản thiên tiểu thuyết hàng đầu của văn học Trung Hoa cổ điển.

Hy vọng rằng tác phẩm này sẽ đem lại cho các bạn những giờ phút thư giản và hiểu sâu hơn về xã hội và nền văn học Trung Hoa thời Trung Ðại.

Tiếp tục đọc

Ả Q CHÍNH TRUYỆN – Lỗ Tấn

LO TAN A Q CHINH TRUYENTôi có ý viết cho chú AQ mt pho chính truyn đã my năm tri nay ri, nhưng mt đng tính viết, mt đng li ngn ngi. Điu đó đ chng t rng tôi chng có tư cách mt nhà “lp ngôn” tí nào. Ch là xưa nay nhng ngòi bút bt h phi dành đ viết v nhng nhân vt bt h. Thế ri, nhân vt nh văn chương mà trường th, văn chương cũng nh nhân vt mà được lưu truyn. Rút cc, văn chương nh nhân vt hay nhân vt nh văn chương mà được lưu truyn, cũng khó nói cho minh bch. y thế mà chung qui tôi li vn c nghĩ đến viết truyn cho A Q. Thì ra tâm trí tôi như có ma qu ám nh.

Nhưng va cm bút đnh viết thiên văn chương “tch” này, tôi đã cm thy nhiu điu khó khăn.

Mt là cái nhan đ cun truyn. Đc Thánh nói rng: “Danh bt chính tc ngôn bt thun” (Tên không đúng thì li nói không xuôi). y là mt điu mình phi đc bit chú ý. Truyn có nhiu loi: lit truyn, t truyn, ni truyn, ngoi truyn, bit truyn, gia truyn, tiu truyn, …, phin mt ni không có mt tên nào hp c. Gi là “lit truyn” ư? Thì đây nào có phi là mt nhân vt có tên tui bng vai bng la vi nhng nhân vt tai to mt ln trong “chính s” ! Gi là “t truyn” ư? Thì tôi nào có phi là A Q? Còn nói là “ni truyn”, thì A Q quyết không phi là thn tiên. Hay là dùng ch “bit truyn” vy? Khn ni ông Đi Tng thng, ngài chưa h h d cho quc s quán chép “bn truyn” ca A Q bao gi. Vn biết rng mc dù trong b chính s nước Anh không h chép lit truyn các người đánh bc, mà nhà đi văn hào Dickens cũng đã viết ra b Lit truyn nhng người đánh bc. Nhưng mt nhà văn hào có th như thế, ch bn mình thì quyết không xong. Sau na, còn hai ch “gia truyn”. Nhưng tôi không rõ tôi vi A Q có phi là bà con không, mà con cháu y cũng chưa nh tôi viết h bao gi ! Hay gi là “tiu truyn”? Thì A Q cũng chưa h có mt b “đi truyn” nào c. Nói tóm li, truyn này cũng có th cho là mt b “bn truyn”, nhưng xét ra, văn chương ca tôi nôm na mách qué lm, toàn dùng nhng li ca “anh kéo xe, ch bán tương”, l nào li dám lm dng như thế ! Cc chng đã, đành phi mượn hai ch “chính truyn” trong câu đưa đy mà my nhà viết tiu thuyết “không chính quy” vn dùng: “Nhàn thoi hưu đ ngôn quy chính truyn” (Hãy gác nhng chuyn rườm rà đ k li chuyn chính) mà đt cho b sách cái tên “chính truyn”, mc dù hai ch này có th ln ln vi hai ch “chính truyn” trong tên b sách có tiếng ca c nhân là b Thư pháp chính truyn thì cũng mc !

Hai là, l thường phàm viết truyn, người ta vn hay mào đu bng my ch “Ông M, t là M, người x n, x kia …” thế nhưng tôi li không biết A Q h gì hết ? Có mt ln, tưởng như A Q là h Triu ; nhưng đến ngày hôm sau thì li không ly gì làm chc na. y là hôm cu con C C nhà h Triu va thi đ tú tài. Hôm y, tiếng phèng la bèng ! bèng ! báo tin cho làng nước biết. A Q ung luôn hai bát rượu tăm ri khoa chân múa tay nói rng: tin y cũng làm cho y rt v vang, bi vì y vn là bà con vi c Triu ; nếu tính theo đúng thế th trong gia ph thì y còn đng ngang hàng vi ông ni cu tú kia đy ! Lúc đó, nhng người đng xung quanh nghe cũng có v kính n y. Nào ng, hôm sau bác khán làng đã gi A Q đến nhà C C h Triu. Va thy A Q, c mt bng bng mng ngay:

– A Q ! Mày là mt thng khn nn mà mày li dám nhn là hng vi tao kia à !

A Q đng câm ming.

C càng nhìn, càng gin, sn ti my bước na, nói:

– Mày dám nói láo như thế à ? Làm sao tao li h hàng vi th mày được ? Mày là người h Triu à ?

A Q vn đng im thin thít, mun liu thế chun, nhưng C C đã nhy ti, tát cho mt tát vào mt.

– Mày là người h Triu thế nào được kia ch ? Mày mà h Triu vào cái ng nào?

A Q không h bin bác gì v ch y chính là h Triu hay không c, ch đưa tay s vào má bên trái ri cùng bác khán đi ra. Ra khi ca, bác khán còn mng cho mt m na, đành phi knh cho bác hai quan tin rượu. Nhng người biết chyyn đu cho A Q đến là v vn, khi không, chuc ly trn đòn oan, ch nào đã chc gì mình là người h Triu ; mà du có qu là người h Triu đi na thì trước mt C C, cũng không nên nói di như vy. Thế là t đy v sau, không ai nhc đến chuyn A Q h gì na. Vì vy mà tôi không biết được thc tình A Q h gì c.

Ba là, tôi cũng không biết ch tên A Q viết như thế nào. Lúc y còn sng, người ta gi y là A Quây, đến khi chết ri thì ch h ai nhc đến tên y na, còn nói gì đến vic chép vào s sách ! Mà nếu như có vic chép vào s sách, thì đây là ln đu tiên đây, cho nên s khó khăn này tôi vp trước ai hết. Tôi tng có lúc nghĩ k rng : A Quây chính là A Quế hoc là A Quí đây ! Nếu như A Q có cái bit hiu là Nguyt đình, hoc gi y đã ăn sinh nht vào khong tháng tám, thì nht đnh là A Quế đt đi ri. Nhưng y li chưa h có bit hiu – mà có na cũng không ai biết – , li cũng chưa h gi thiếp cho ai vào ngày sinh nht đ người ta gi đến cho nhng bài thơ chúc tng, thành ra viết A Quế là võ đoán. Li nếu như y có mt ông anh hoc ông em tên là A Phú chng hn, thì nht đnh y là A Quí ; nhưng y ch trơ tri có mt mình. Vy viết A Quí cũng chng có bng chng gì. Còn nhng ch l khác cùng âm quây thì tìm không ra. Trước đây, tôi cũng có hi qua cu Tú con c Triu ; nào ng mt người uyên bác như cu ymà cũng mù tt. Cu ta li kết lun rng đó là ti ông Trn Đc Tú đy ! Ông ta ra t Tân thanh niên ri đ xướng vic đem ch Trung quc mà viết theo li ch Tây, thành ra quc túy trm luân, không biết tra kho vào đâu na. Cui cùng, tôi đành phi nh mt người làng lc h h sơ án A Q xem sao. Ròng rã tám tháng tri, người ta mi tr li cho tôi rng : Trong bn án không h thy tên nào đc na ná là A Quây c. Không biết có chc hay không, hoc gi người ta không tra kho gì c cũng nên, nhưng tôi không còn có cách nào khác na. S li “chú âm phù hiu” chưa được thông dng, tôi đành dùng li ch Tây, theo cách phiên âm ca người Anh mà viết thành A Quây, và viết tt là A Q vy. Như thế, tôi đã nhm mt làm theo bn Tân thanh niên, trong lòng cũng hết sc áy náy, nhưng cu Tú còn bí na là tôi đây, biết làm thế nào?

Bn là quê quán A Q. Nếu như y là người h Triu thì theo thói quen hay xưng qun vng, có th chiếu theo ch chú gii trong cun Qun danh bách gia tính mà nói rng : y là người “Thiên thy, min lũng tây”. Nhưng đáng tiếc, A Q h gì chưa rõ lm, thì quê quán y đâu cũng chưa có th đnh được. Tiếng rng A Q sinh bình vn trú ng làng Mùi, nhưng y li c luôn luôn đi ng tr đâu đâu y. Thành th không th nói y là người làng Mùi được. Nếu nói là người làng Mùi thì trái vi phép viết s.

Mt điu an i cho tôi là ch A thì đúng hết sc, quyết không mc vào khuyết đim vơ quàng vơ xiên, có th đưa ra tuyên b cùng các nhà thông thái được. Còn như nhng vic khác, ch mong các đ đ ca ông H Thích Chi là nhng người “sính lch s, sính kho cu” sau này có tìm ra manh mi gì khác chăng? Nhưng lúc đó, e cun A Q chính truyn ca tôi đã mt tích t bao gi ri …

Trên đây cũng cho đi là mt bài ta.

Tình hình làng Mùi dn dn êm đm tr li. Theo nhng tin đn gn đây người ta biết rng: tiếng là bn cách mng đã vào huyn nhưng cũng chng có gì thay đi khác trước. Quan huyn vn là quan huyn cũ, chng qua bây gi gi là quan gì gì y, mà c C cũng làm quan gì gì y! … Nhng chc tước mi, làng Mùi ch ai hiu gì hết. Còn ông lãnh binh thì cũng vn là ông lãnh binh ngày trước. Duy có mt điu đáng s là trong đó có my người cách mng không tt xen vào làm ri lon c lên. Ngay ngày hôm sau, chúng nó đã đi ct đuôi sam ca người ta ri. Nghe đâu bác By Cân làm ngh chèo thuyn trên làng trên đã b chúng co trc, thành th trông không thành hình người na! Tuy nhiên, vic đó cũng chưa đáng s, bi vì dân làng Mùi chng my khi lên huyn, mà du có vic lên huyn thì h cũng không lên na, khi nguy him. Chính AQ lâu nay vn có ý đnh lên huyn thăm người quen, sau lúc được tin này, cũng thôi.

Nhưng làng Mùi thì không th nói không có chút gì thay đi. My hôm sau, dn dn có người đem đuôi sam qun vòng quanh lên đnh đu ngày mt thêm nhiu. Như trên kia đã nói, người đu tiên thi hành vic này c nhiên là cu Tú Triu. Kế theo là hai chú Triu Bch Nhn và Triu Tư Thn. Sau đến là AQ. Giá v mùa hè mà đem đuôi sam qun ngược lên đnh đu buc kết li thành búi tó đng sau thì cũng không có gì là l. Nhưng bây gi, mi đu thu, cho nên cái chính sách “thu hành h lnh” (đem l mùa hè ng dng vào mùa thu) ca my “nhà qun đuôi sam” cũng phi k là mt cao kiến, và như thế, đi vi làng Mùi, không th nói đó không phi là mt cuc ci cách.

Bác Triu Tư Thn, gáy trng thông lng, bng đu đng kia chy ti. Nhng người trông thy đu la to lên:

! Ông cách mng đã ti kia kìa!

AQ nghe, t ra rt phc. Y đã biết chuyn cu Tú qun đuôi sam lên, nhưng không h nghĩ rng nhng người như y cũng có th qun đuôi sam lên được như thế. Bây gi thy Triu Tư Thn làm như vy, y mi nghĩ đến vic bt chước và quyết chí thi hành. Y ly mt chiếc đũa, đem đuôi sam dc ngược lên đnh đu, ngn ngi hi lâu … ri mi mnh dn bước chân đi ra.

AQ đi qua trên con đường làng, người ta nhìn thy, nhưng cũng chng ai nói gì. Lúc đu AQ bun bc, sau y phát cáu. Gn đây, y bng tr thành gt tính. Kỳ thc, không phi đi sng hàng ngày ca y lâu nay có khó khăn gì hơn ngày chưa đi “làm gic”. Người ta đi vi y cũng l đ. Lão ch quán cũng không đòi tin mt ngay na. Nhưng y vn thy bc bi trong lòng. Đã “cách cái mng” đi ri, thì không th ch có như thế này. Nht là có ln gp thng cu D. y li càng tc ln rut.

Thì c thng cu D. nó cũng đem đuôi sam qun ngược lên! Hơn na, nó cũng nghim nhiên dùng mt đon đũa ging như y. AQ không th nghĩ rng thng cu D. cũng làm như y được. Y quyết không cho phép thng cu D. lăng loàn như vy. Thng cu D. là cái thá gì! Y đã đnh tóm ngay ly thng ot con, b cho gy nát chiếc đũa tre trên đu nó đi, x ngay cái đuôi sam xung, ri tát vào mt nó my tát tai đ tr cái ti không biết thân phn mà dám táo gan làm cách mng. Nhưng cui cùng, AQ cũng tha cho nó đi, ch lườm nó bng mt cp mt d tn, ri nh mt bãi nước bt đánh “tách” lên mt tiếng mà thôi!

Trong my ngày y, ch có lão Tây gi là người hay lên huyn. Cu Tú Triu tuy vn có ý nhân câu chuyn gi hòm hôm trước đi bái yết c C mt phen, nhưng ch vì dc đường còn có cái nguy “cht đuôi sam”, nên cu đành rn li. Cu viết mt bc thư theo th cách “lng vàng” gi ngay lão Tây gi mang lên huyn và gii thiu cho cu được vào đng “Tchư díu” (T do). Lên huyn v, lão Tây gi đòi ngay bn đng bc và đưa cho cu Tú mt cái huy hiu bng bc, hình qu đào, đ đeo vào áo dài. Làng Mùi trông thy, càng ly làm kính phc. H bo nhau: Đy là huy hiu đng “Tsư díu” (Th du) (Chú thích người dch: Tiếng quan thoi, ch t do đng cũng như th du đng, đc na ná ging nhau. Vì vy mà dân làng Mùi vn tưởng rng đng T do cũng là mt bn buôn du ht th) đy. Đeo huy hiu y vào thì được ngang hàng vi hàm Hàn lâm. T hôm y, c Triu li oai v hơn c lúc cu con va đ tú tài na kia! Cho nên bây gi c tht là “mc h vô nhân”, gp AQ c cũng chng thèm đ ý đến na.

AQ đang bt bình nhiu ni và thường cm thy hiu qunh … Nghe câu chuyn huy hiu bng bc này, y mi v l ra vì sao y li hiu qunh như thế. Thì ra, làm cách mng mà ch tuyên b rng mình “đu hàng” chưa đ, qun đuôi sam lên cũng chưa đ. Trước hết vn phi làm quen vi bn cách mng đã. Sinh bình AQ ch biết có hai người trong bn đó. Mt người trên huyn thì đ n đã b chém đu đánh s… st ri! Bây gi ch còn lão Tây gi na thôi. Ngoài vic thương lượng vi lão Tây gi ra, AQ không còn có con đường nào khác na.

Cng nhà h Tin va m thì AQ đã rón rén bước vào. Va vào thì y đã hết hn hết vía, vì y thy lão Tây gi đang đng gia sân, mình bn b áo đen, tung như là âu phc, trước ngc cũng có mt tm huy hiu bng bc, hình qu đào, tay cm cái ba-toong mà đ n y đã được biết mùi. Cái đuôi sam ca lão đã dài được non mt thước đã xõa xung vai y như c Lưu Hi Tiên. Trước mt lão, Triu Bch Nhn và ba người vô công ri ngh khác đng nghiêm, kính cn nghe lão nói.

AQ khe kh đi ti, nép sau lưng Triu Bch Nhn trong bng mun chào mt tiếng, nhưng chng biết xưng hô thế nào cho tin. Gi là “Tây gi” thì quyết không được ri, gi là “Tây – cũng không xuôi, mà gi là ông “cách mng” cũng chng gn. Hay là gi là “ông Tây” vy?

Nhưng “ông Tây” vn không nhìn thy y, vì ông ta còn đang trn trng mt lên ging gii rt hăng:

– Ch là tôi thì tôi nóng tính. Cho nên va gp nhau là tôi nói ngay: “Anh Hng! Ta làm ngay đi thôi! Nhưng anh Hng li nói: “No”. “No” là tiếng Ăng-lê, các bác chng hiu đâu. Nếu không thì đã thành công ri! Tuy vy, xem đó ta cũng đ biết anh Hng làm vic cn thn như thế nào! … Anh y my ln có mi tôi lên H Bc cho được. Tôi không chu đi. Đi thì ai mun đến làm vic trong mt huyn nh bé thế này cho!

a! … này ! … này!

AQ đánh bo tht ra được my tiếng lúc lão Tây gi va ngng li. Nhưng không hiu vì sao y li không gi là “ông Tây”.

Bn người đang đng nghe, đu git mình ngonh li nhìn. “Ông Tây” cũng va trông thy AQ.

– Cái gì?

– Tôi …

– Ra ngay!

– Tôi đnh đu hàng …

“Ông Tây” giơ cái gy “đi tang’ lên:

– Cút lp tc!

C Triu Bch Nhn và my lão kia cũng mng om sòm:

– Ông bo mày cút đi, mày không nghe hay sao?

AQ đem hai bàn tay lên che đu ri không kp suy nghĩ, chun thng. May mà “ông Tây” không đui theo. AQ chy rt nhanh khong đ năm sáu mươi bước, mi đi chm chm li. Lúc by gi lòng AQ bng li âu su. Mun làm cách mng nhưng “ông Tây gi” không cho làm. Y không còn có cách nào khác na. T nay còn mong gì có người mũ bch, áo giáp bch đến gi! Bao nhiêu hoài bão, bao nhiêu hy vng, bao nhiêu chí hướng và tin đ, thế là đi đi nhà ma! y là chưa k y s chu bao nhiêu ni nhc nhã khi bn hiếu s s đem câu chuyn này đn đi lên đ cho ti Vương Râu, cu D. có dp cười ct!

Tung như xưa nay AQ chưa h bao gi chán chường như hôm nay. Cho đến c cái đuôi sam qun vòng quanh trên đu, hôm nay y cũng cho là vô v, đáng khinh b hết sc! Y mun đem mà buông xung cho bõ ghét, nhưng ri cũng thôi, không buông xung. Y đi rong mãi đến khuya, ung chu hai bát rượu. Thế ri tinh thn li phn khi hn lên, và y li mơ tưởng đến nhng chiếc mũ bch, áo giáp bch…

Mt hôm, AQ theo l thường đi rong mãi đến khuya, lúc các quán rượu sp đóng ca, mi tr v đn Th Cc.

Đúng! đúng!

Bng có my tiếng m rt l tai, ging tiếng pháo mà không ra tiếng pháo! Vn tính thích n ào và thích xem nhm, AQ mò ra xem. Đng trước mt như có tiếng chân người bước ti. Y lng tai nghe. Bng có người chy t đng kia chy li. Cht trông thy, AQ cũng theo bóng người y chy nt. Người y chy quanh, y cũng quành theo. Người y đng dng li, y cũng đng dng li. Nhìn li phía sau chng có gì. Té ra bóng người chy đó ch là cu D. Y phát bn:

– Cái gì thế?

– H … nhà c Trí … Triu mt cướp!

Cu D. va tr li va th hng hc.

Qu tim AQ cũng thoi thóp, dn ngược. Nói xong, cu D. li chy. AQ cũng chy theo, và còn đng dng li my ln na. Dù sao thì AQ cũng đã làm qua ngh y, cho nên y gan d lm. Y nép vào mt góc đường nghe ngóng, ta h như có tiếng kêu gào, và nhìn k thì ta h như có vô s người đi mũ bch, mc áo giáp bch, tp np khiêng nhng rương hòm, đ đc, chuyn t trong nhà chuyn ra. Cái giường Hng-kông ca m Tú hình như cũng chuyn ra đy ri! Nhưng không thy rõ cho lm. AQ còn mun li gn, nhưng chân vn không nhúc nhích.

Đêm y không có trăng. Trong bóng ti dày đc, cnh làng Mùi vn lng l, lng l như nhng ngày thnh tr đi Hy Hoàng. AQ đng nhìn, nhìn đến phát chán mà vn thy chúng nó ra ra vào vào, khiêng hoài, khiêng mãi. Hết khiêng rương li khiêng đ vt, hết khiêng đ vt li khiêng cái giường Hng-kông ca m Tú … Chúng nó khiêng đến ni làm cho AQ không tin c con mt y na. Nhưng y không đnh li gn, y tr v đn Th Cc.

Đn Th Cc cũng ti đen như mc. Y khép cht ca ngoài, đi lò mò vào nhà, ng người xung giường mt hi rt lâu. Lúc đó tâm thn y mi n đnh và y mi bt đu suy nghĩ v y. Rõ ràng bn đi mũ bch, áo giáp bch đến ri, thế mà chúng nó không thèm gi mình mt tiếng! Chúng nó khiêng by nhiêu đ tt thế mà cũng ch có phn mình. Thôi! Đây li ch là ti cái thng Tây gi kh kia, nó không cho mình “làm gic”! Nếu không, l nào ln này li không có phn mình? AQ càng nghĩ càng tc điên rut lên. Y s gt đu nói mt cách đc đa:

– Không cho t làm gic à! Ch có mt mình mày làm gic thôi à! M cái thng Tây gi này! Được! Mày làm gic! … Làm gic là ti chết chém. T s viết ngay mt lá đơn phát giác đ người ta bt c mày, đem v huyn cht đu, tru di c nhà cho mà xem … S … St! … S …St!

Mãi đến trung thu năm y, làng Mùi mi li thy bóng AQ … C làng ngc nhiên bo nhau: AQ đã v! By gi người ta mi có k t hi: Lâu nay nó đi đâu nh? Xưa kia, mi ln lên huyn v, AQ vn hn h chuyn trò vi mi người. Nhưng ln này, không thế. Vì vy không ai chú ý đến. D thường AQ cũng có th th mt vài câu vi lão t đn Th Cc, nhưng l thường làng Mùi, ch có nhng lúc nào C C h Triu, C C h Tin, hoc thy Tú Triu lên huyn kia thì người ta mi coi là vic quan trng. Còn ngoài ra, c lão Tây gi kia có đi v cũng chng ai quan tâm na là AQ! Vì vy nên lão t cũng không đn đi gì v vic AQ đi c, thành th trong làng không ai biết mi manh gì.

Ln này AQ huyn v khác hn my ln trước. Trông y có v là l. Tri đã nhá nhem ti. Y vào quán rượu, cp mt ngái ng. Y ti trước quy, nn trong lưng ra mt tay đy tin đng và bc hào, xa ra và nói:

– Tin mt đây này, rượu đâu đưa ra đây?

Y mc chiếc áo kép mi, lưng đeo mt cái rut tượng nng trĩu làm cho cái tht lưng s hn xung đng trước thành mt đường vòng cung. làng Mùi, vn có cái thói h thy ai hơi có máu mt thì người ta vn nghĩ: đi vi hng người này thà kính trng h mt chút còn hơn là t v khinh b. Bây gi, dù biết rng vn là AQ đy, nhưng không phi như thng AQ vi tm áo rách do trước na. C nhân có câu: “Sĩ bit tam nht, tin đương quát mc tương đãi” (Chú thích ca người dch: Mt câu danh ngôn ca Lã Mông đi Tam quc nói vi bn. ý nghĩa: Ba ngày không gp mt mt k sĩ thì khi gp li, nên biết trng đãi hơn mi hôm, vì h có th tiến b khác trước nhiu ri.)

Vì vy mà c làng Mùi, t anh hu sáng, ông ch quán, khách ung rượu cho đến k qua đường, đi vi AQ ai ny đu t ra va ng vc va kính trng. Bác ch quán gt đu luôn my cái ri l trò chuyn vn vã:

– Kìa A Q! Đã v đy à?

– Va v xong.

– Phát tài ch? … Thế lâu nay …

trên huyn mà!

Tin đó sáng hôm sau đã lan ra khp làng. C làng ai cũng ước ao biết rõ lai lch cái túi tin và cái áo mi ca AQ. Bi vy, ngoài quán rượu, trong tim trà cho đến dưới hiên đình, người ta ch trm tr dò la tng y chuyn. Kết qu là AQ li được người ta trng vng thêm.

Theo li AQ thì lâu nay y làm công nhà C C trên huyn. Ch mt chút đó cũng đã làm cho người nghe ly làm kiêng n ri. C C vn là h Bch, nhưng vì c vùng ch có mt c là đu c nhân, nên trong lúc xưng hô, cũng không cn phi dùng ch “Bch” mào đu lên trên hai ch c nhân na. Ch gi c C là ai cũng hiu ri. Li xưng hô này chng phi riêng gì cho làng Mùi. Chung quanh vùng này có trăm dm đường đt, ai cũng gi như vy. Đến ni có nhiu người yên trí rng c là h C tên Nhân! Làm công nhà c C là mt điu đáng trng ri, thế mà AQ còn nói: y không thích làm đó na vì cái c C này tht ra cũng “m kiếp chúng nó” lm! My người được nghe câu chuyn này va tiếc r va khoái chí. Khoái chí ch AQ không thèm làm vic vi c C mà tiếc r là sao li không làm.

Vn theo li AQ thì ln này y tr v làng mt phn na cũng là vì y ghét bn người trên huyn. Thì ví d chúng nó c gi cái ghế dài kia là tràng k, li như lúc rán cá chúng nó c gia v bng nhánh hành. Nht là cái thói xu y va khám phá ra, tc là cái kiu bn đàn bà con gái lúc chúng nó đi đng c ưỡn o trông đến khó coi. Tuy vy, AQ cũng nhn rng: trên huyn cũng có nhng điu đáng phc. Tc như làng Mùi đánh bài thì ch biết chơi th bài ba mươi hai con, và ch có mt mình lão Tây gi là biết chơi “mt chược”. Mà trên huyn thì đa ot con mi ny mũi ra cũng chơi mt chược tho ri! C đ chú Tây gi làng đánh th vi mt thng ranh con trên y thì lp tc thy rng ch khác gì “qu s vào đin Diêm vương”! Câu chuyn này nhng k được nghe ai cũng đu ly làm xu h.

– Này, các bác đã thy cht đu người hay chưa nh? Úi chào! Vui lm! Giết ti cách mng y mà! Úi chao chao! Vui, vui quá cơ!

AQ va nói va lc lư cái đu, nước bt c bn vào mt bác Triu Tư Thn đng trước y. Câu chuyn cht đu này, ai nghe cũng phi rùng mình rn gáy. Nhưng AQ li nhìn quanh qut mt hi, bng dang cánh tay phi ra, nhm vào cái c cò hương ca lão Vương Râu đang đng nghe chăm chú b ngay vào gáy:

– S … st!

Lão Vương Râu hết hn hết vía tht ngay c đu ln c xung, nhanh như chp nhoáng, như đá tóe la, trong lúc đó thì người nghe đng xung quanh va s hãi, va thích thú. Sau đó, có my ngày tri, lão Vương Râu vn còn choáng váng c đu óc, nht đnh không dám li gn AQ na; nhng người khác cũng vy.

Trước con mt dân làng Mùi lúc by gi, đa v AQ dù chưa có th nói rng oai hơn C C h Triu, nhưng nói xp x thì cũng chng sai bao nhiêu.

Chng bao lâu, danh tiếng AQ đã lng ly đến trong chn khuê phòng làng Mùi. Thc ra, trong làng Mùi ch có hai nhà có th gi là khuê phòng: y là nhà h Triu và nhà h Tin. Ngoài ra chín phn mười, ch nhà nào là có khuê phòng c; nhưng bung đàn bà con gái nào mà chng gi là khuê phòng? Cho nên danh tiếng AQ đn đi khp khuê phòng cũng cho là mt s l đi! Các bà h gp nhau là trm tr nhng chuyn như là: thím By Trâu va mua li ca AQ được mt chiếc qun la màu xanh lam, cũ mt tí, nhưng “ch có chín hào bc thôi!”, hoc là bà m bác Triu Bch Nhn – mt tin khác nói chính là bà m bác Triu Tư Thn cơ, ch không phi là bà m bác Triu Bch Nhn, chưa có tin nào đúng hơn, ch kim tra li đã – cũng mua được mt cái áo tr con bng vi sa tây điu còn khá mi, mà ch có ba quan tin, c chín mươi hai đng ăn mt quan! Thế ri các bà người nào cũng c mong gp AQ, người thiếu qun la thì mong hi qun la, người thiếu áo sa tây thì lăm le mua áo vi sa tây. Thy AQ, không nhng h không trn tránh na mà thm chí li có nhiu lúc AQ đi đã khá xa ri, h còn chy theo, gi đng li đ hi: “Chú AQ này, còn cái qun la nào na không! Hết c ri à? … Thế, áo vi tây điu cũng được. Còn đy ch? …”

Câu chuyn dn dà t chn khuê phòng vào đến chn khuê các. S là trong lúc đc ý, thím By Trâu đã đem chiếc qun la lên trình c C bà h Triu xem qua. C C bà li nói li vi c C ông và c khen ly khen đ. Ngay ti hôm y, ngi trước mâm cơm, c C ông đưa chuyn đó ra tho lun cùng cu Tú, ri cho rng: cái thng AQ này nht đnh là có nhng s tình kh nghi, chúng ta ca ngõ cũng nên cn thn mt tí … Nhưng ch biết nó còn có gì mua được na hay không? Có l cũng còn có th tt đy. Phn thì hin nay c C bà còn cn mt cái áo gi-lê th tt nhưng phi cho r.

Cuc hi ngh gia tc h Triu quyết đnh s nh thím By Trâu lp tc đi tìm AQ cho được. Do đó, mi có ngoi l th ba này na: ti hôm y được phép chong đèn ch AQ đến.

Đĩa du vơi mãi, vơi mãi … AQ vn chưa đến. C nhà h Triu đu đã st rut, ngáp lên ngáp xung. K thì trách AQ hng h, người thì oán thím By chm chp. C C bà nhng ngi rng câu chuyn do mùa xuân đ n có l làm cho AQ s phm vào mt điu khon trng yếu trong t cam đoan mà không dám đến chăng … Nhưng c C ông bo: không ngi gì, vì chính “ta” truyn gi nó kia mà! Thì ra, c C ông là người cao kiến có khác! Qu nhiên, mt lát sau, AQ cùng thím By Trâu đã ngoài ca bước vào. Thím By th hng hc, chân bước ming nói:

– Chú y c chi đây đy mt không có, hai không có. Con thì con nói: Không biết! Chú c đến mà bm vi hai c. Chú y còn nói … Con thì con nói …

Dưới thm, AQ toét ming ra mt cái, ging như cười, nhưng vn không phi là cười, ri nói to:

– C !

C C va nói va bước ti gn AQ, đưa mt nhìn y t đu đến chân:

– AQ này, nghe nói đ ngày mày đi ra phát tài lm phi không? Thế thì tt, tt lm. Này! à mà nghe nói mày còn mt ít đ cũ … Còn bao nhiêu c đưa đây xem xem … Này! không có ý gì đâu … Ch là ta cn dùng …

– Con va bo thím By đy! Hết c ri.

– Hết ri kia à?

Ging c nghe như tht thanh:

– Sao đã hết chóng làm vy?

– Ch là gp ch quen biết … V li có bao nhiêu đâu ! Anh em h git hết.

– Chc cũng còn mt ít ch?

– Gi ch còn mt bc nghi môn thôi !

C C bà lt đt nói:

– Thế thì đưa đến cho xem vy!

C C ông có v lãnh đm:

– Vy thì sáng mai! C đưa đến đây nhé. Này, AQ này, t rày, bt c đ l gì, h có là c đưa đến đây, ta xem trước nhé…

Cu Tú nói:

– Đây không bao gi tr r đâu mà! Nghe chưa?

M Tú vi liếc nhìn nét mt AQ xem nó có chú ý gì đến li cu Tú hay không.

C C bà nói:

– Ta cn mua mt cái áo gi-lê.

AQ ming vâng vâng d d, nhưng li u oi lùi ra v. Cũng chng ai biết y có nh cho hay không, thành ra c C ông cũng va tht vng, va bc mình, va lo ngi, đến ni quên không ngáp dài na. Cu Tú cũng bt bình vi thái đ ca AQ, nói:

– Cái thng Ong pa tàn này, phi coi chng! Hay là gi ngay lão khán đến bo phi đui ngay đi, không cho trong làng na là hơn hết!

Nhưng c C ông cho rng không nên làm thế, s nó li thù oán lôi thôi. V li xưa nay nhng đa làm ngh y ch bao gi chúng nó làm thói “gà què ăn qun ci xay”, vy nên làng ta chng ngi gì s đó. Còn nhà mình thì ban đêm ng cho tinh tnh mt tí là được ri. Nghe by nhiêu li nghiêm đường dy, cu Tú rt tán thành, vì vy cu cũng lp tc th tiêu đ ngh đem AQ “trc xut cnh ngoi”. Mt mt khác, cu ân cn dn dò thím By Trâu nht thiết không đ cho câu chuyn hôm nay tiết l ra ngoài.

Nhưng ngày hôm sau, lúc thím By đem chiếc qun đi nhum đen thì thím li đem c nhng ch kh nghi v AQ rêu rao vi mi người. May mà thím không nhc nh gì đến chuyn cu Tú có ý “trc xut” AQ. Nhưng thế cũng đã là mt điu bt li cho AQ ri! Trước hết, bác khán tìm ngay vào nhà y ly quách bc nghi môn. Y c bin bch rng, cái bc nghi môn đó C C bo phi đem lên trình c xem đã, nhưng bác khán vn nht đnh chiếm ly. Bác li nhân dp này vòi thêm mt ít “tin rượu” hàng tháng na. Mt s thit thòi khác cho AQ là t hôm y v sau, lòng kính n và s st ca dân làng Mùi đi vi y cũng gim bt nhiu. Tuy chưa dám khinh ra mt đâu, nhưng xem có ý đã không mun li gn y na. Không mun gn y không phi vì s đánh “st” mt cái vào gáy như trước, mà là người ta ch “kính nhi vin chi” na thôi.

Mt bn vô công ri ngh li c đi dò xét v AQ cho ra manh mi. Thì AQ cũng ch giu giếm gì ai c! Y c ngo ngh nói toc tt c nhng điu y đã làm. Do đó, người ta mi biết y chng qua ch là mt vai ph không có gan trèo tường mà cũng không có gan chui ngch. Y ch đng mé ngoài chuyn đ ra mà thôi. Và, có mt đêm, y va b được mt cái gói, còn lão trùm đang chui vào mt ln na, thì trong nhà hô hoán lên; thế là y chun thng, và ngay đêm y, lp tc b huyn v tut làng Mùi. Ri t đy tr đi, y cũng gii ngh luôn nt. Đon tiu s này càng làm tai hi cho danh giá AQ. S là xưa nay dân làng Mùi còn gi cái thái đ “kính nhi vin chi” vi AQ ch vì lo y thù hn. Ai ng chng qua y ch là mt thng ăn trm mà li không có gan đi ăn trm na thì qu tht không có gì đáng s.

Có k nói rng: nhiu người thường ước ao gp được đi th ca mình khe như cp, d như ct, có thế thng trn mi tha thích. Nhược bng yếu như cu, như gà con, thì dù có thng cũng vô ích. Li còn có nhng người, lúc thng ri, mt nhìn thy k thù ca mình hi trước, bây gi đa chết cũng đã chết ri, đa hàng cũng đã cúi đu van xin “cn cơm, cn c” ri, thì trên đi không ai là đch th vi h na, không ai chng chi vi h na, không ai là bn bè, là la tác vi h na, ch mt mình vò võ, chng ai hơn, t khc h cm thy lnh lùng, cô đơn, hiu qunh, và cũng cm thy ni đau đn ca s thng trn. Nhưng AQ ca chúng ta tht chưa h cm thy có cái trng thái hiu qunh nói trên. AQ là mt người bao gi cũng hn h t đc. Phi chăng đó chính là cái biu hin đ chng t rng: văn minh tinh thn ca Trung Hoa nhà ta qu là bc nht trên hoàn cu?

Thì các người xem: AQ lòng đang phơi phi kia kìa !

Tuy nhiên, cuc thng trn này có làm cho AQ cm thy trong tâm hn y khang khác thế nào y ! Y nh nhàng ro bước trên con đường làng mt lúc lâu ri hn h đi v đn Th Cc. L ra, theo l thường, AQ đã ng lưng ra kéo khò khò mt gic ri ; ai ng hôm y, y li không tài nào nhm mt được. Y cm thy đu ngón tay cái và ngón tay tr có cái gì là l: nghe nó c nhn nhn khác mi hôm ! Phi chăng trên gò má cô tiu hi nãy có tí du tí m gì đã dính vào đây? Hay là ch vì s vào gò má cô tiu mà bây gi trơn lỳ như thế này ! …

“Cha thng AQ, đ tuyt t !”

AQ còn như văng vng bên tai by nhiêu tiếng chi. Y nghĩ bng : “Phi ri, đã là đàn ông thì phi có mt người v. Tuyt t thì ri ai cúng cơm cho. Phi có mt người v. Bt hiếu hu tam, vô hu vi đi.” Mà làm cái kiếp qu đói như Nhược Ngao ngày xưa thì trong đi người còn gì thm thiết bng ! K ra ý nghĩ này ca AQ tht đúng vi kinh truyn thánh hin tha trước hết sc. Ch tiếc mt điu là t nay tr đi, AQ không tài nào kim chế ni cái “ni lòng canh cánh” ca y na !

AQ mơ màng:

“Đàn bà ! … Đàn bà ! …”

“Sư c s được ! … Chao ! … Đàn bà ! … Đàn bà ! … Đàn bà ! …”

AQ vn mơ màng …

Ch ai biết ti hôm y, AQ mãi đến my gi mi ngáy; nhưng đi khái là sau lúc nhn thy hai đu ngón tay nhn ứơt như vy thì y cm thy tâm hn nh nhàng, phơi phi hn lên.

“Đàn bà!’ AQ vn c mơ màng.

Ch chng y, chúng ta cũng đã biết cái ging đàn bà nó nguy him là dường nào ri!

Đàn ông nước Trung hoa nhà mình phn đông vn có th thành ông thánh ông hin c. Ch tai hi vì mt lũ đàn bà mà thành ra hng hết! … Nhà Thương xưa kia vì mt con Đát K mà mt nước nhé ! … Ri đến nhà Chu cũng vì mt con Bao T mà tan nát cơ đ nhé ! Đến như nhà Tn … tuy s sách không h chép phân minh, nhưng chúng ta cũng c cho là bi vì đàn bà đi ! … V tt đã sai. Li còn Đng Trác na, thì rõ ràng là b con Điêu Thuyn hãm hi đt đi ri ! …

AQ vn là người hin lành trung hu. Chúng ta không biết rõ y có tng được mt v tôn sư nào dy l nghĩa cho hay không, nhưng đi vi cái đo “nam n hu bit” thì y xưa nay vn gi nghiêm lm. Mt mt khác, đi vi d đoan, tà thuyết, như đi vi cô tiu và chú Tây gi chng hn, thì tht y có cái “chính khí” không h dung th bao gi! Hc thuyết ca y có th tóm tt như sau: phàm là tiu thì nht đnh có tư tình vi sư c, và phàm là đàn bà con gái mà đi ra đường thì nht đnh đi ve trai; người đàn ông đang trò chuyn cùng người đàn bà đng kia thì tt là có tng tu gì ri ch chng không! Đ trng tr lũ chúngnó, AQ vn luôn luôn lườm chúng nó bng mt cp mt d tn, hoc c ý nói to lên my câu “thc gan” cho chúng nó “chết c rut đi được”; còn nếu ch ho lánh thì y lén ra đng sau ném cho mt hòn si vào lưng!

Thế mà ai ng sp đến tui “nhi lp” ri, AQ li b mt cô tiu ám hi làm cho tâm hn c phơi phi lên. Xét theo l giáo thì tâm hn phơi phi lên vì mt người đàn bà tht là điu không nên có, cho nên đàn bà qu là đáng ghét! Giá như hôm y, cp má cô tiu không có cht gì nhn nhn thì AQ đâu đến ni như người b bùa mê? Hay là giá cp má cô ta có mt ln vi che hn đi thì có l AQ cũng không phi mê mn ri! Năm sáu năm v trước, trong mt rp hát cht ních người, có mt ln AQ đã véo vào đùi mt m nào, nhưng vì còn có manh qun, nên không đến ni mê mn như hôm nay. Đng này con tiu kia li không biết che đy đi như thế cho; điu đó đ thy d đoan tht là kh !

AQ vn c mơ màng: “Đàn bà! …”

Đi vi bn con gái mà y cho là “nht đnh ch đi ve trai”, AQ đã nhiu ln đ ý đến chúng nó xem sao. Nhưng chúng nó tuyt nhiên chưa h cười vi y bao gi c. Và trong lúc trò chuyn vi đàn bà, y đã c ý ch đi … thế mà chúng nó cũng tuyt nhiên không nói đến chuyn tng tu n kia! ... A! Đó cũng là mt điu làm cho đàn bà đáng ghét tht, chúng nó ch toàn là đo đc gi c.

Hôm đó, AQ nhà C C h Triu, giã go mt ngày tri. Ăn cơm ti xong, y ngi hút thuc dưới nhà bếp. Nếu làm công nhà nào khác thì ăn cơm ti xong là y đi v nhà. Nhưng nhà C C, cơm ti li ăn sm hơn các nhà khác. Ngày thường nhà này ăn cơm xong là đi ng ngay, l không được đ đèn. Ch có hai trường hp đc bit: mt là ngày cu Tú còn chưa thành đt thì ti li, cu có th đ đèn lên sôi kinh nu s; hai là lúc nào AQ đến làm công thì cũng được phép đ đèn lên mà giã go đêm. Vì cái ngoi l này nên hôm y, trước lúc đi giã go, AQ còn ngi hút thuc.

Vú Ngò, người gái duy nht trong nhà C C h Triu, ra bát đĩa xong cũng tréo my ngi trên chiếc ghế dài mà nói my câu chuyn xì xng vi AQ.

– Cy mà, hai hôm nay không ăn mt ht cơm nào đâu nhé! Ch là c ông mun mua nàng hu …

AQ nghĩ bng: “Đàn bà! … Con vú Ngò, con m gái góa này nó cũng …”

– Mà m Tú cũng đến tháng tám này thì c đy nhé! …

AQ vn mơ màng:

“Đàn bà! …”

Buông ng điếu xung, AQ đng dy. Vú Ngò còn nói li nhi:

– M Tú nhà ta …

Bng AQ xông ti quỳ sp xung trước mt m:

– Chúng ta cùng nhau … chúng ta … nào!

Im phăng phc trong chc lát.

i gii ơi là gii ơi!” M vú ngn đi mt lúc, bng run cm cp, chy ra ngoài la to, my tiếng kêu sau cùng ca m nghe hình như xen ln trong tiếng khóc.

AQ quỳ trước bc tường cũng ngn ngơ mt lúc ri hai tay vơ quàng ly cái ghế không, t t đng dy, ta h cm thy có điu gì không hay. Y thp thm trong bng, vi vàng nht cái tu thuc, git vào tht lưng, đnh đi giã go thì “đp” mt tiếng, ri nghe như tung đòn c đánh mt thôi vào đu. Y vi quay li, đã thy cu Tú đng trước mt, tay cm mt cái đòn tre to tướng.

– Đ làm gic! Thng này, mày …

Cái đòn tre c nhm đu AQ mà b xung. AQ đưa hai bàn tay lên ôm ly đu, thành ra đòn tre c đánh vào my đt tay, đau nhói. AQ chy thng ra khi nhà bếp, đòn tre vn b vào lưng mt thôi khá lâu. “Ong pa tàn !” Cu Tú dùng tiếng quan thoi chi theo.

AQ chy vào nhà giã go, đng mt mình, còn thy ngón tay tê đi, và còn nh ba ch: “Ong pa tàn!”… “Ong pa tàn!”. Câu chi bng tiếng quan thoi này làng mùi xưa nay chưa h ai dùng, ch có nhng người tai mt hay lui ti ca quan mi dùng đến, cũng vì thế mà nghe có v đáng s hơn tt c nhng tiếng chi khác, và do đó đã đ li trong đu óc AQ mt n tượng rt sâu sc. V li lúc đó, AQ cũng đã quên bng cái ý nghĩ v “đàn bà” lâu nay vn ám nh tâm hn y. Nhưng sau trn đòn trn chi đó, AQ cho câu chuyn như thế cũng gi là yên đi, và cm thy chng có gì đáng lo nghĩ na. Y li c đi giã go như thường. Giã được mt chc, y thy bc, ngh tay, s ci áo ra.

Đang ci áo thì nghe ngoài kia có tiếng xôn xao. Bình sình AQ vn thích xem nhng đám n ào. Tc thì y ln theo tiếng n ào chy ra xe, c thế ln mò vào tn nhà C C. Gii nhá nhem nhưng y cũng nhn thy trong đám người tp np, xôn xao đó, có c bà C C đã hai ngày tri không có ht cơm nào trong bng, c thím By Trâu nhà bên cnh, c hai bác Triu Bch Nhãn, Triu Tư Thn, hai người bà con chính tông vi nhà C C.

M Tú tay dt vú Ngò ra khi bung nhà dưới, ming nói:

– Nào, vú c ra ngoài này, chuyn gì mà ln vào trong bung đnh

Thím By Trâu đng cnh cũng nói gom:

– Thì ai ch biết u là người chính đính? Không th như thế mà li đnh làm liu!

Vú Ngò ch nc n khóc, ming lm bm, chng ai nghe rõ ra cái gì c.

AQ nghĩ: “H vui quá! Con m gái góa này đnh gi cái trò gì thế này?” Ri chy đến bên bác Triu Tư Thn, có ý dò xem câu chuyn đu đuôi thế nào. Bng C C Triu vùn vt chy ti, tay cm cái đòn tre to tướng. Thy đòn tre đó, AQ sc nghĩ ra rng câu chuyn này vi trn đòn hi nãy nht đnh có dính dáng vi nhau. Quay mình li y đnh chy tr v gian nhà giã go. Bt đ chiếc đòn tre đã chn ngang đường v. Thế là y li quay tr li, đâm đu chy thng, c nhiên là li ra phía ca sau. Không my chc, y đã v đến đn Th Cc.

Ngi mt hi, AQ nghe tung như da tht có v rn rn và cm thy rét. S là tuy đã sang xuân nhưng thi tiết ban đêm vn còn chưa ly gì làm m, trn vn còn khó chu. Sc nghĩ li cái manh áo cc còn nm nhà h Triu, AQ mun đi ly v, nhưng li s cái đòn tre ca cu Tú. Gia lúc y, bác khán làng đã t ngoài ca bước vào.

– AQ! Con m mày! C đến người nhà c Triu mà mày cũng trêu gho được, tht là mày làm gic! Mày báo hi tao c đêm hôm qua không nhm mt được tí nào! Con m mày!

Ri mng cho mt tràng như thế, vân vân … AQ c nhiên không h cãi li na li. Cui cùng, vì là ban đêm, nên món tin đưa bác khán ung rượu cũng phi gp đôi lên, nhng bn quan. AQ không có mt đng tin nào trong túi đành phi đem cái mũ lông cu gán cho bác khán. Y li còn phi ký mt t cam đoan, tha nhn năm khon sau:

1. Sáng hôm sau, phi đem mt cp nến đ, th nng mt cân, và mt bao nhang đến nhà C C t ti.

2. Phi chu hết tin phí tn bin l tr “tà tht c” cho nhà h Triu.

3. T nay tr đi, không được bén mng đến nhà h Triu na.

4. Nếu sau này vú Ngò có vic gì bt trc thì phi chu hoàn toàn trách nhim.

5. Không được tr li nhà C C đòi tin công giã go, và xin li cái áo còn b li hôm trước.

C nhiên AQ phi nhn tt. Khn mt ni, y không còn mt đng xu nh. Cũng còn may là đang mùa xuân nên cái mn bông cũng không cn cho lm na. Y bèn đem cm ly hai chc quan tin đ thi hành by nhiêu khon trong t điu ước. Sau lúc mình trn trùi tri ph phc trước C C, AQ ra v, vn còn tha li mt ít tin, nhưng y cũng không nghĩ đến vic chuc cái mũ lông cu. Y đem ung rượu hết. Còn bên nhà C C cũng không thy nói gì đến vic cúng bái tr tà gì c. By nhiêu hương đèn đu ct đi đ khi nào C C bà lên chùa l Pht s dùng. Còn tm áo rách thì na to ct đi đ đến tháng tám này m c dùng làm tã lau nước tiu cho em bé, và na nh, nát quá, thì dùng đóng vào gót dép ca vú Ngò.

A Q không nhng tên, h, quê quán đu mp m, cho đến “hành trng” trước kia ra sao cũng không rõ ràng nt. S là người làng Mùi đi vi A Q xưa nay thì cn y làm công cho, hoc ch đem y ra làm trò cười mà thôi, ch không bao gi có ai chú ý đến “hành trng” ca y c. Mà chính y t mình cũng chưa h bao gi nói ti chuyn đó hết. Ch có nhng lúc cãi ln vi ai thì ha hon y mi trng ngược mt lên mà tuyên b :

– Nhà tao xưa kia có b có thế bng my mày kia ! Th mày thm vào đâu !

A Q không h có nhà ca. Y tr ngay trong đn Th Cc làng Mùi. Y cũng không có ngh nghip nht đnh, ch đi làm thuê làm mướn cho người ta, ai thuê gt lúa thì gt lúa, thuê giã go thì giã go, thuê chng thuyn thì chng thuyn. Ng nhng lúc công vic kéo dài thì y li trong nhà ch tm thi hôm đó, xong công vic li đi. Cho nên, người ta có công vic bn bu lm thì còn nh đến A Q, nhưng nh là nh công ăn vic làm, ch nào phi nh gì đến “hành trng” ! Ri đến lúc công vic ri thì luôn c A Q người ta cũng ch nh na, còn nói gì đến “hành trng” !

y thế mà có mt ln, mt ông lão nào đã tâng bc y mt câu như sau : “A Q được vic tht !” Lúc đó A Q đang đánh trn đng trước lão, người gy gò và b u oi ; người ngoài ch ai hiu lão kia nói tht hay chế giu, nhưng A Q rt ly làm đc ý.

A Q li có tính t cao. C by nhiêu mt dân trong làng Mùi, y tuyt nhiên không đếm xa đến ai c. Cho đến hai cu đ trong làng cũng vy, y vn xem thường hết sc. Phú cu đ gi, ngày sau có th thành thy tú gi dã. C C nhà h Triu và C C nhà h Tin là hai người mà trong làng ai ai cũng kính trng, bi vì hai c gia tư đã giàu có, li hai cu con là hai cu đ ; thế mà ch mt mình A Q là không ra v sùng bái lm. Y nghĩ bng : “Con t ngày sau li không làm nên, to bng năm bng mười lũ y à !”. Hơn na, A Q li có th lên mt vi c làng Mùi ch y đã lên huyn my bn, mc dù y có trng gì lũ ph phường. Thì chng hn như cái ghế dài ba thước, rng ba tc, làng Mùi gi là cái “ghế dài”, A Q cũng gi là “ghế dài”, thế mà trên huyn h li gi là “tràng k” ! Y nghĩ bng : “Gi như thế là sai ! Là đáng cười !” làng Mùi, rán cá, người ta bao gi cũng cho thêm mt vài lá hành dài bng ba đt tay, thế mà trên huyn, h li cho nhánh hành thái th vào ! A Q nghĩ bng : “Thế là sai, là đáng cười!” Nhưng người làng Mùi là nhng người nhà quê, chưa h đi đâu c, li chng đáng cười hơn ai hết hay sao ? Mt đi chúng nó chưa h biết trên huyn người ta rán cá như thế nào kia mà! 

A Q là người “trước kia có b có thế“, kiến thc rng, li “được vic”, k ra cũng đã có th gi là người “hoàn toàn” lm ri. Ch đáng tiếc là trong người y còn có mt tí khuyết đim. Bc bi nht là ngay trên đu có mt đám so to tướng chng biết t bao gi. Mc dù đám so đó cũng là vt s hu ca y, nhưng xem trong ý t y thì hình như y cũng chng cho là quý báu gì, bi vì y kiêng tuyt không dùng đến tiếng “so” và tt c nhng tiếng âm gn ging âm “so”. V sau c m rng phm vi dn, tiếng “sáng”, tiếng “rng” cũng kiêng, ri tiếng “đèn”, tiếng “đuc” cũng kiêng tut. Chng c người nào, bt kỳ vô tình hay hu ý mà phm phi huý là A Q ni gin, cái đám so đ ng lên, y nhìn đ đánh giá đi th ri k ít mm ít ming là y chi, k sc yếu là y đánh. Nhưng chng biết thế quái nào, A Q thường vn thua nhiu hơn là được. Do đó y thay đi dn dn chính sách, v sau ch lườm k thù bng mt cp mt gin d na mà thôi.

Nào ng, sau lúc A Q thi hành cái chính sách “lườm nguýt” đó thì bn vô công ri ngh làng Mùi li càng thích chc gho y hơn. H thy mt A Q đâu là y như chúng nó gi v làm b ngc nhiên nói :

Ơ kìa ! Sáng quang lên ri kia kìa !

A Q li ni gin, li lườm bng mt cp mt rt d tn.

Nhưng chúng nó vn không s, c nói :

– À té ra có ngn đèn bo him kia kìa! Không có cách gì đi phó, A Q đành nghĩ ra mt câu đ tr thù :

– Th chúng mày không xng …

Lúc đó, y li có cm tưởng rng cái so trên đu y không phi là mt cái so tm thường mà là mt cái so vinh diu, danh giá na kia. Nhưng như trên kia đã nói, A Q là người kiến thc rng, y biết ngay rng nếu y nói na nht đnh s phm húy, nên y không nói hết câu.

Thế mà lm đa vn chưa chu thôi, c gho y, thành ra cui cùng li đánh nhau. Thc tế thì A Q thua, người ta nm ly cái đuôi sam vàng hoe ca y dúi đu vào tường thình thình bn năm cái lin ri mi h d b đi. Còn A Q thì đng ngn người ra mt lúc, nghĩ bng :

– Nó đánh mình thì khác gì nó đánh b nó.Tht thi bui này hết ch nói !

Ri cũng hn h ra v v đc thng.

Cái điu A Q va nghĩ trong bng, v sau y nói toc ra. Vì vy, nhng k vn hay chc gho y đu biết rõ cái th đon đc thng tưởng tượng đó ca y. Cho nên, t đó h đa nào tóm ly cái đuôi sam vàng hoa ca y, nó cũng bo :

– A Q này ! Đây không phi là con đánh b đâu nhé ! Đây là người đánh con vt, nghe chưa ? Hãy nói đi nào : người đánh con vt !

A Q hai tay c gi ly cái đuôi sam, nghếch đu lên nói :

– Đánh con sâu ! Được chưa ! T là sâu ! Chưa th ra à !

Tuy A Q đã nhn là sâu ri mà nó vn chưa chu th. Nó còn tóm ly đu y dúi luôn năm sáu cái thình thình na vào ch nào gn đó ri mi hn h b đi, yên trí rng sau trn này y có th xu h mà chết đi được ! Nhưng chưa đy mươi giây đng h sau, A Q đã li hn h ra v có v đc thng. Y nhn thy y là người gii nhn nhc bc nht, và ngoài vic “nhn nhc” ra, thì v mi phương din, y vn là người “bc nht”. Trng nguyên cũng ch là người “bc nht” mà thôi ! ”Th mày k vào đâu” !

Sau lúc đã dùng by nhiêu phương pháp thn diu ra đi phó vi k thù, A Q lin khoan khoái đi ti quán rượu, nc luôn my chén, đùa ct vi anh này, cãi ln vi anh kia, li “đc thng” ri mi hn h b v đn Th Cc, ng ra làm mt gic đến sáng.

Giá phng trong túi sn tin thì A Q đi đánh bc. Gia mt đám người xúm nhau ngi xm, A Q mt đm đìa nhng m hôi là m hôi chen ngay vào, tiếng nói giòn hơn ai hết.

– Này, ca Thanh lang, bn quan đy !

– M l !

Bác nhà cái va m va xướng, mt cũng đm đìa nhng m hôi là m hôi.

– Thiên môn l … Bao nhiêu ca giác cho v l ! Ca nhân và Xuyên đường đ li l! Tin A Q đâu ? Đưa đây !

– Ca Xuyên đường mt quan này ! Quan năm này !

Gia by nhiêu tiếng xướng ngân nga đó, tin ca A Q c thế dn dn lun vào túi mt bn người khác, mt cũng như mt y, cũng đm đìa nhng m hôi là m hôi. Cui cùng, A Q đành tháo ra ngoài vòng, đng sau lưng bn con bc mà nhìn vào và hi hp thay cho k khác, cho đến lúc tan sòng mi ngm ngùi tr vào đn Th Cc, đ hôm sau s li vác cp mt sưng húp đi làm thuê.

K ra “mt nga biết đâu không phi là mt điu may cho ông già ca i”. Đã có ln, A Q bt hnh được luôn mt canh bc, nhưng ln y cơ h li như là tht bi.

Đêm hôm y, làng Mùi rước thn. Theo l thường, làng có t chc mt đám hát. Bên rp hát, cũng theo l thường, có my sòng bc. Đi vi A Q, tiếng trng, tiếng phèng la bên rp như phng pht đâu ngoài mười dm đường xa di li. Ch có tiếng xướng ca nhà cái là y nghe rành mch. Y được luôn my hi. Tin đng thành bc hào, bc hào thành bc đng, bc đng cht dn dn thành mt đng ; A Q đc ý, mt mày n hn lên.

– Này ! Thiên môn hai đng này !

A Q không biết rõ ai đánh nhau vi ai và vì c gì, ch thy tiếng mng chi, tiếng đm đá c ào ào lon x c lên, choáng c đu óc mt hi khá lâu. Lúc y ngi dy được thì lũ con bc đã biến đâu mt, c bn người xung quanh hi nãy cũng không thy mt ai na ! A Q cm thy có my ch đau ran lên như va b my qu đm, my cú đá vào người. Trước mt y, mt bn đng nhìn ra v ngc nhiên. A Q bàng hoàng chy v đn Th Cc, ri đến lúc đnh được thn hn thì mi sc nh ra rng đng tin camình cũng bay đâu mt ri. Trong ngày hi, bn phường bc đu là người t chiếng, biết dò đâu cho ra manh mi ?

Rõ ràng mt đng bc đng trng xóa lên đó, mà li là ca mình, thế mà bây gi biến đâu mt ! C cho là “con nó cướp ca b đi” và t mng mình là “đ con sâu” cũng vn không khuây được. Ln y, A Q mi hơi cm thy ni đau kh ca mt cuc bi trn tht tình.

Nhưng chng my chc là A Q li đã chuyn bi thành thng. Y s dang cánh tay phi lên, rán hết sc đánh vào mt y luôn hai bt tai, đau ran lên. Đánh xong, y hình như đã h d, ta h người đánh là mình là người b đánh bi li là mt “mình” nào khác … Ri mt lát, y có cm tưởng rng y va mi đánh mt đa nào y, mc dù còn đau nhc c mt mũi. Y h lòng h d ng lưng xung giường.

Sau lúc nhà h Triu mt cướp thì phn đông dân làng Mùi va thích chí va s hãi. AQ cũng vy, y va thích chí va s hãi.

Nhưng bn hôm sau, gia lúc đêm khuya, y bng b bt lên huyn. Gii ti đen. Mt toán lính, mt đi tun đinh, mt đi cnh sát, năm tên mt thám, lng lng đi v làng Mùi, tha lúc đêm ti mò mò, vây kín ly đn Th Cc, lp ngay my khu súng liên thanh chĩa mũi vào trong đn. Nhưng AQ không h xông ra. Mt hi khá lâu, trong đn vn im phăng phc, tuyt không đng tĩnh gì c. Viên lãnh binh st rut, phi treo hai vn quan tin thưởng, mi có hai chú tun đinh mo him trèo tường vào. Thế ri, trong ngoài hưởng ng cùng nhau, toán quân thc vào mt lot, tóm ngay được AQ. Mãi đến lúc b lôi ra ngoài ca, đng bên khu súng liên thanh, AQ mi hơi tnh gic … V huyn, tri va đúng trưa. Người ta dt y ti mt nha môn đã nát, ri b quanh năm sáu góc đường na, người ta đy y vào gian nhà nh. Y đương bước thp bước cao đi vào thì cái cánh ca làm bng nhng súc g nguyên phiến đã đóng sp ngay li sau gót chân y. Ba mt khác đu là nhng bc tường vôi. Nhìn k vào trong góc phòng, y thy hai người khác đã đy t trước.

AQ bng hi hp nhưng không ly làm kh s. S là gian phòng này so vi cái bung ng ca y đn Th Cc k còn cao ráo, sáng sa hơn nhiu. Hai lão kia xem chng cũng đu là nhà quê c. Y dn dà trò chuyn hi thăm. Mt lão nói:

– T b bt là vì ông ni t còn thiếu c C mt món n cũ.

Còn lão kia thì ch biết vì sao mà b bt c. H hi AQ … nhanh nhn tr li:

– T à! T đnh làm gic!

Chiu hôm y, người ta li dt AQ đến mt công đường to. Mt lão già đu trc ngi trên cao. AQ nghĩ bng: lão già này chc là mt lão sư c hn … Nhưng nhìn thy mt toán lính đng sp hàng dưới và mười my người na hai bên, đu bn áo dài, người thì đu cũng trc như lão già, người thì đuôi sam dài có mt thước xõa xung như lão Tây gi, người nào người ny, mt b c tht, hm hm nhìn AQ. AQ biết ngay rng: lão trc này chng phi là tay va. Thế là my khp đu gi ca y t nhiên như rã hn ra, và y quỳ sp xung. Bn áo dài nt n om sòm:

– Đng mà nói! Không phi quỳ!

AQ xem chng cũng hiu h nói gì, nhưng không tài nào đng dy được. Cái thn xác mà hin gi phút này y không t ch được na ch c ngã sp xung. Thế là y đành c thế mà quỳ.

– Quen cái thói nô l!

Bn áo dài mng, ging khinh b, nhưng ri cũng không bo y đng dy na.

Lão già đu trc nhìn thng vào mt AQ, nói rt thong th, rõ ràng:

– C thú thc đi là hơn, khi phi tra kho thêm kh. Ta biết hết ri! Thú đi ri tha cho …

Bn áo dài cũng quát to lên:

– Khai đi!

AQ nghĩ ngi, p úng khá lâu, ri tr li tiếng được tiếng mt:

– Con vn có ý đi đu …

Lão già hi, ging rt là hòa nhã:

– Vy thì sao không đến?

– Thưa lão Tây gi nó không cho …

– Nói by! Bây gi mi nói thì chm quá ri! Hin nay bn đng đng vi mày đâu?

– Cái gì kia ?

– Bn ăn cướp nhà h Triu hôm trước y mà?

– Nào chúng nó có li gi con đâu? Chúng nó t mình chúng nó chuyn đi.

Nhc li chuyn đó, AQ còn ra v căm tc.

– Chúng nó đi v đâu? Khai ri ta tha cho. Ging lão trc nói rt là ngt ngào.

– Bm, con không biết. Nào chúng nó có gi con đâu!

Ri thy lão trc nháy mt cái. Thế là AQ li b dn v tri giam. Đến sáng hôm sau, y mi b lôi ra ln na.

Quang cnh công đường vn như ngày hôm qua. Ngi trên vn cái lão trc đu hôm qua. AQ vn quỳ sp xung đt. Lão trc đu ngt ngào hi:

– Còn mun nói thêm gì na không?

AQ nghĩ chng biết nói gì, s tr li:

– Không .

Ri mt lão áo dài đưa mt t giy và mt qun bút đến trước AQ nhét vào tay AQ lúc đó cơ h “hn rơi phách rng”. S là ln này là ln đu tiên bàn tay ca y mi có liên quan đến mt cái qun bút. Y còn chưa biết cm thế nào thì người đó đã ch cho y mt ch trên t giy, bo ký vào đy. Y tay nm cht ly qun bút, ming lm bm thưa, va s hãi, va xu h:

– Con … Con … không biết ch !

– Thế thì đ cho tin, vo đy mt cái vòng tròn vy!

AQ đnh v mt cái vòng tròn, khn mt ni là tay cm bút c run đây đy. Người kia phi đem t giy gii rng lên trên mt đt h y. Y bèn nm bò xung, rán hết sc bình sinh, v mt cái vòng. S người ta cười, y quyết v cho tròn. Nhưng cái bút đáng ghét kia không nhng nng quá th mà li không chu cho y điu khin. C tng khúc, tng khúc mt, y đu các nét v li, nhưng h cái vòng sp khít thì cái bút li chch ra ngoài. Thành th ch v được mt cái hình xiên xo, méo mó in như là ht dưa.

AQ còn thn v ch mình v không được tròn, nhưng người kia không đ ý đến, đã ging ly bút, giy ri. Thế ri mt ti li đem y tr v tri giam như cũ.

V đến tri giam ln th hai này, AQ cũng không ra v bun bã cho lm. Y nghĩ rng: “Người ta sinh ra trong tri đt thì tt cũng phi có lúc b dt vào dt ra trong ngoài mt cái tri giam, có lúc cũng phi nm ly qun bút mà v mt cái vòng tròn. Ch có v không được tròn thì mi tht là cái vết nhơ nhuc trong đi mình mà thôi”. Nhưng chng my chc y đã quên ngay và tâm hn y đã thnh thơi hn. Y nghĩ bng: “Con cháu t ngày sau hn là v được tròn trĩnh hơn t bây gi!”, ri ng thng.

Nhưng đêm y, có mt người không ng được. y là c C. C rt bt bình vi ông lãnh. C thì ch trương rng: cn nht là phi hi cho ra tang vt, mà ông lãnh thì bo: phi ra oai cho chúng nó s. Gn đây, ông lãnh đã khinh c ra mt. Ông ta đp bàn đp ghế nói:

– Phi giết mt thng cho trăm nghìn thng khác s ch! Ông xem, tôi ra làm cách mng chưa được hai mươi ngày tri mà đã xy ra mười my v ăn cướp, thế mà không v nào truy ra c, còn gì là th din ca tôi! Bây gi truy ra được ri, ông li nói ngang. Không được! Vic này là phn vic ca tôi …

C C bí, ch biết tr li thế nào … Nhưng c vn gi ý kiến ca c và nói rng: nếu không tìm cho ra tang vt thì c s lp tc t chc bang bin. Ông lãnh tr li:

– Cái y tùy ý ông.

Vì vy, ti hôm y c C không ng được mt tí nào. Cũng may hôm sau, c không h t chc.

Ln th ba, người ta dt AQ ra ngoài tri giam, tc là ngay sau cái đêm c C không nhm mt t đu hôm sut sáng. AQ ra đến công đường vn thy cái lão trc chiếu l ngi đy. AQ cũng chiếu l quỳ sp xung.

Lão trc li c ngt ngào hi:

– Thế còn mun nói gì na không?

AQ nghĩ mt hi, ch biết nói gì c, tr li:

– Bm không !

Bn áo dài, áo ngn lin khoác cho y mt cái áo vi tây trng trên có my ch mc đen. AQ ly làm bun kh vô cùng là vì cái áo đó hơi ging áo đi tang; ăn bn như thế s có “xúi quy” chăng? Nhưng ngay lúc y, người ta đã bt y trói cánh kh li và lôi ra khi nha môn ri.

AQ b người ta đy lên mt chiếc xe không mui, ngi chung vi my chú áo cc. Tc thì xe m máy. Mt toán lính và my chú tun đinh vác súng đi trước, hai bên đường rt nhiu người hếch m đng xem. AQ không biết phía sau có nhng gì. Bng y cht nghĩ rng: hay là chúng nó đưa mình đi cht đu! Hong quá! Hai mt y quáng hn lên, ri hai tai c nghe vù vù. Y dường như ngt đi. Nhưng y cũng chưa ngt hn, có lúc lo s, có lúc thn nhiên. Y cm thy rng: người ta sinh ra trong tri đt, trước sau cũng có th có mt ln b cht đu!

Nhưng AQ còn nhn ra đường li, và hơi ly làm l sao li không đi thng ti trường chém? Nào y có biết đâu rng bây gi người ta còn đem y bêu ph đ cho mi người trông thy đã. Nhưng dù có biết thế chăng na thì y cũng ch nghĩ rng: người ta sinh ra trong tri đt, trước sau cũng có mt ln phi bêu ph đ cho mi người trông thy như vy!

AQ bây gi đã v l ra ri! Đây là con đường quanh ra trường chém ri! Y thn th nhìn ra hai bên đường. Hai bên đường, người xem như kiến. Tình c, trong đám đông, y bng thy mt vú Ngò. Đã lâu không gp vú, thì ra vú đã lên huyn làm công. AQ bng thn thy mình không có khí phách đ hát lên vài câu. Bao nhiêu tư tưởng cun cun trong đu óc y như mt cơn lc. Bài “Gái góa thăm m” hát lên cũng chng oai v gì; còn câu “Ăn năn đà quá mun” trong tn “Long h đu” xem ra cũng yếu lm. Thôi thì hát câu “Th chp cương tiên tương n đ” vy! Ri y dang tay lên. Lúc đó y mi nh ra rng hai tay y đã b trói cht. Vì vy mà y cũng ch hát câu “Th chp cương tiên” na.

“Hai chc năm sau s có …” Gia lúc ngn ngang trăm mi, AQ bng pht ra mt câu xưa nay y chưa h nói được bao gi. Tht là không có thy mà vn c có th gii được.

– Hay lm!

Mt tiếng gào như tiếng sói gm lên gia đám người.

Chiếc xe c đi thng. Gia by nhiêu tiếng khen n ào, AQ liếc mt nhìn vú Ngò. Nhưng hình như vú không thy AQ, ch đng tht thn nhìn my khu súng trên vai bn lính.

AQ li nhìn vào đám người đang reo hò.

Trong giây phút này, tư tưởng AQ li cun cun lên trong đu óc y như mt cơn lc. Bn năm v trước, y đã gp phi mt con sói đói c theo riết ly y, đnh ăn tht y. Lúc by gi, y s tưởng chết ngt đi. May sao trong tay còn có mt con dao ra y mi liu mng cm c v được đến làng Mùi. Đến nay, y còn nh mãi đôi mt con sói va d tn, va khiếp s, c lp lánh lên y như hai ngn la ma trơi, ch mi đng xa trông mà đã nghe đau nhói c da tht. y thế mà trong gi phút này, AQ li gp nhng cp mt ghê tm hơn thế, ghê tm như chưa bao gi ghê tm bng, va l đ, va sc bén, gn mà như xa, theo riết y, không nhng nut chng li nói ca y mà chc cu xé thân hình y.

Ri nhng cp mt đó li hòa thành mt khi cu xé c tâm hn y na.

– Cu tôi vi, i tri ơi!

Nhưng AQ không nói nên li được. Mt y đã ti sm li, tai nghe vù vù: y cm thy thân hình y tan ra thành tng ht bi.

*

V nh hưởng lúc đó ca s vic trên đây thì rõ rt nht li là nhà c C. C nhà c đu rên r v s quan tư không chu tìm cho ra tang vt. Sau na là nhà C C h Triu. Không nhng trong lúc lên huyn đi báo, cu Tú đã b bn cách mng không tt nó ct mt cái đuôi sam, mà nhà c li còn phi np hai vn quan tin thưởng cho hai tên tun đinh đã mo him trèo tường vào bt AQ hôm trước. Thành ra c nhà c càng rên r tn. Hai gia đình này t đy v sau đu có v điêu tàn như các bc “di lão”.

Còn như v dư lun, thì c làng Mùi đu nht trí công nhn rng: AQ không phi là người lương thin, chng c là y đã b bn. Vì rng: nếu là người lương thin thì sao li b bn kia chú! Trên huyn thì dư lun không ly gì làm hay lm. Phn nhiu h không tha mãn. H bo: bn người trông không vui mt bng chém. Mà cái tên t tù kia trông bun cười thế nào y. Đã b đưa đi bêu ph mt hi như vy mà cũng không hát lên được mt câu, thành ra đi theo nó bao nhiêu đường đt, ch mt công toi.

Ti hôm mười bn rng ngày rm tháng Chín niên hiu Tuyên thng năm th ba, tc là hôm AQ bán cái rut tượng cho chú Triu Bch Nhn, vào hi canh ba, lúc bn gi, mt chiếc thuyn ván, mui đen, khá to ghé vào bến trước nhà h Triu gia lúc đêm khuya tri ti mò mò, dân làng đang ng say, không ai hay biết gì hết. Và chưa m sáng thì chiếc thuyn đã ri khi bến, ch có my người trông thy mà thôi. Sau lúc đã dò la, thm thì thm tht cùng nhau khá lâu, người ta mi biết rng: chính là thuyn nhà c C.

Thuyn nhà c C đã đưa đến cho làng Mùi mt ni lo âu hết sc ln. Chưa đúng ng, c làng đã nhn nháo hn lên. Chiếc thuyn này v đây đ làm gì thì nhà c Triu hết sc gi bí mt. Nhưng trong các quán rượu và các hàng nước, đâu đâu người ta cũng đn dy lên rng: bn Cách mng sp vào huyn nên c C chy v làng lánh nn. Ch có thím By là bo không phi. Thím y nói: ch có my hòm qun áo cũ trên c C gi xung nh gi h, nhưng c Triu không nhn và gi li ngay. Ch là cu Tú Triu và c C xưa nay không tương đc gì, cho nên trong lúc hon nn, hai nhà nht đnh không có th san s ni lo ni bun cùng nhau. V li thím By ngay bên cnh nhà c Triu, thy tn mt, nghe tn tai, cho nên chc hn là không sai.

Mc dù như thế, tiếng đn vn lan rng ra. Người ta bo nhau: hình như c C không v, nhưng c có viết mt bc thư rt dài đ làm thân vi C C. C C làng ta cũng đã nghĩ li, và c cho rng: cũng ch có hi gì nên đã cho gi cái hòm li. Cái hòm y hin gi nhét dưới gm giường c bà nm. Còn như tin tc v bn Cách mng thì có k nói chính ti hôm qua chúng nó đã vào huyn ri, chú nào chú y áo giáp bch, mũ bch, ăn bn trng toát mt lot đ tang cho vua Sùng Chính.

Xua kia, AQ đã my ln nghe người ta nói đến cách mng. Năm nay, y li đã thy chém bn Cách mng đ va ri. Nhưng trong óc y đã có sn mt ý kiến chng biết ngun gc t đâu cho rng: làm cách mng tc là làm gic; làm gic tc là báo hi y. Vì vy nên xưa nay, y vn ghét cay ghét đng bn Cách mng. Ng đâu chính bn đó đã làm cho c C danh giá khp vùng như thế kia mà cũng phi s, thì y cũng đã hơi ly làm “lác mt”. Hung na là y li thy lũ đàn ông đàn bà khn nn làng Mùi cung quít lên như vy, thì y càng khoái chí. Y nghĩ bng: “Cách mng cũng hay! Cách m cái mng lũ chúng nó đi! Ghét quá đi mt! Gin quá đi mt! … T, t cũng s đi đu hàng cách mng.”

Gn đây, AQ túng thiếu, thành th y cũng có ý bt bình. Phn thì trưa hôm y, bng đói, ung hai bát rượu, cho nên y càng choáng váng say. Y va nghĩ ngi va ro bước, tâm hn li nghe nh nhàng hn h lên. Ri ch biết thế quái nào mà bng y đã tưởng tượng ngay rng y là người cách mng, và c bn dân làng Mùi đã thành “tù binh” ca y c ri! Trong lúc đc ý, bt giác y hét to lên my tiếng:

– Làm gic nào! làm gic nào!

Dân làng Mùi by gi đu nhìn AQ bng cp mt s hãi vô cùng. Điu đáng thương hi đó xưa nay y chưa tng thy. Thành ra y thích chí vô hn, chng khác gì nng tháng sáu mà được ung nước đá vy! Y càng hn h ro bước và nói to:

– Hay lm! T mun gì s được ny! T ưa ai là người y được nh!

Cc, cc, tùng, tùng! Ăn năn đà quá mun! Ch vì quá chén mà Trnh hin đ b giết oan … a … a … Tùng tùng, tùng tùng, cc … Cc cc, tùng tùng … Th cp (i i i) cương (i i) liên (i-a) tương n đ.

Trước nhà C C h Triu, hai b con và hai người bà con chính tông ca c đang đng xúm cng bàn v cách mng. AQ không trông thy, c ngang nhiên ro bước và vn hát:

– Tùng ! tùng …

– Này bác Q ơi!

C C gi khe kh và có v s st.

Xưa nay, đã bao gi AQ nghĩ người ta li có th kết lin ch “bác” vi tên mình đ gi. Vy nên y cho rng người ta còn nói chuyn gì đâu đâu y, ch chng liên can gì đến mình. Y c hát:

– Cc, cc, cc, … Tùng … tùng … tùng.

– Bác Q này!

– Ăn năn đà quá mun, à …!

Cu Tú đành phi gi thng:

– AQ à!

Lúc đó AQ mi dng chân, nghếch đu li hi:

– Cái gì thế?

– Bác Q này … Đ này …

C C bng không biết nói gì na

– Đ này! … phát tài ch?

– Vâng ! Phát tài hn ch l! Mun gì là được ny!

– À, à bác Q này! Bn mình là bn nghèo vi nhau c, thì chc chng l gì …

Triu Bch Nhn rt rè nói, c ý dò xem ý t nhà cách mng như thế nào.

– Bn nghèo à? Anh li không phong lưu bng my tôi y à?

Va nói xong, AQ đã bước đi.

My người nhà h Triu nghe mà phát khiếp, đng lng đi mt hi. Chiu hôm y, hai b con nhà h Triu bàn bc cùng nhau, cho mãi đến lúc đ đèn mi thôi. Còn chú Triu Bch Nhn va v đến nhà là ci ngay cái rut tượng, bo ch v giu kín vào dưới đáy hòm.

AQ hn h nh bước trên con đường làng mt hi khá lâu. V đến đn Th Cc thì y đã tnh rượu hn. Chiu hôm y, lão t đi vi y cũng t y nhã nhn khác thường, mi y ung chén nước trà. Y nài lão thết y luôn hai khu bánh na. Ăn xong, y còn ly mt đon nến bn lng thp d và c cái cc nến mang v bung nh ca y, đ đèn lên, mt mình nm ngh. Gi này, bao nhiêu ý nghĩ tt đp, bao nhiêu nim vui mà y không tài nào t nên li, đang nhy múa trong đu óc y ging như ngn đèn đêm nguyên đán vy:

“Làm gic! Cũng vui đy ch! Mt bn làm cách mng tuyn là mũ bch, áo giáp bch, ai ny tay cm dao bn, roi st, lu đn, súng trường, nng ba chia, câu liêm chy c đến đn Th Cc gi: “AQ! Chúng ta cùng đi, đi!” Thế là cùng nhau đi …

Lúc đó ti dân làng Mùi khn nn trông mi bun cười! Chúng nó s quì ràn rt xung van xin:”AQ tha chết cho tôi đi!” Nhưng ai mà nghe chúng nó! Thng cu D. đáng ti chết trước. Ri C C h Triu, c lão Tú na, c thng Tây gi na … Có nên tha thng nào không nh? K ra lão Vương Râu thì tha ra cũng chng h gì, nhưng bt tt!

“Đ đc, thì c vào thng nhà C C phá ngay cái rương ra xem … Tin đng … vàng bc … áo sa … Mà trước hết phi khuân ngay cái giường Hông-kông ca m Tú v đn Th Cc cái đã … Ngoài ra, còn b bàn ghế nhà h Tin cũng chuyn v nt. Hay là ta dùng ngay b ca nhà h Triu vy? L c nhiên mình bt tt phi b tay ra khuân vác. Bo thng cu D. khiêng đi, mau lên! Chm là tát vào mt …

” Lão Triu Tư Thn có con em, nhưng xu quá! Còn con gái thím By Trâu, vài năm na hng nói chuyn … V lão Tây gi … con này đã chung ch vi mt thng đàn ông không có đuôi sam … Chao! Tm … Th đàn bà y ch ra trò! M Tú Triu phi mt cái là trên mi mt có mt cái so! Mà … con m vú Ngò lâu nay đi đâu nh? Bc mt ni là cái bàn chân ch ta to quá! …”

Gia lúc đu óc còn ri beng vi by nhiêu ý nghĩ thì AQ đã ngáy khò khò. Cây nến bn lng va cháy mt đ dăm phân, ngn la lp lòe chiếu vào cái ming hoác rng ca y.

“Ha! Ha!” AQ bng git mình dy, kêu to mt tiếng ri nghếch đu lên, hong ht nhìn quanh nhìn qut. Nhìn thy đon nến bn lng vn còn, y li ng người ra ng.

Ngày hôm sau, AQ thc dy rt mun. Y chy ra nhìn trên con đường làng, thì đâu vào đy, ch có gì thay đi. Mà cái bng ca y nghe vn đói! Y ngm nghĩ hi lâu cũng ch nghĩ ra cái gì c. Nhưng bng hình như y đã có mt quyết đnh gì, ri cũng chng biết là vô tình hay hu ý, y li nh bước ln đến chùa Tĩnh tu.

Sau bc tường có tr hai cánh ca sơn đen, cnh chùa vn vng lng như mùa xuân đ n. AQ ngm nghĩ mt chc, ri bước ti gõ ca. Mt con chó sa t trong chùa sa ra. AQ vi vàng nht ly mnh gch v bước ti gõ mnh vào cánh ca. Gõ mãi đến lúc cánh ca đy nhng vết gch đó mi nghe có tiếng người ra m.

AQ vi nm cht ly my mnh gch trong tay, đng theo thế mã b, sn sàng cm c vi con Mc. Nhưng ca chùa ch hé ra mt tí, con Mc cũng chng thy xông ta. Nhìn vào, ch thy sư bà hôm n.

– Bác li ti đây làm gì na kia?

Sư bà hi, ging ht hơ ht hi.

– Cách mng ri! Bà biết không?

AQ tr li vu vơ.

– Cách mng, cách mng ! Đã cách mt ln ri! Các bác còn mun cách chúng tôi đến như thế nào na kia!

Hai con mt sư bà đ bng hn lên.

– Thế nào?

AQ rt ly làm ngc nhiên hi.

– Bác không biết hay sao? Chúng nó đã đến đây”cách” hết ri! Nhà bác không biết đó thôi.

AQ càng ly làm ngc nhiên.

– Ai kia ?

– Lão Tú vi lão Tây gi y mà! …

Tht là mt điu bt ng cho AQ, làm cho y hết sc ngơ ngác. Sư bà thy y mt hn nhu khí, tc thì đóng ca li. AQ li đy ca nhưng không tài nào xô cho ra được na. Y gi mt thôi na, ch mt ai tr li.

Đó là chuyn xy ra bui sáng. Cu Tú bt tin rt nhy, va biết được rng bn Cách mng đã vào huyn đêm hôm trước, cu lin đem đuôi sam qun vòng quanh trên đu, va sáng thì tc tc qua h Tin thăm lão Tây gi, là người xưa nay cu ch ưa tí nào, nhưng ngày nay trong vn hi mi, trong thi kỳ “cùng nhau mưu cuc duy tân” này, hai ông trò chuyn bng dưng thành ra thân mt, rt tâm đu ý hp như hai đng chí. Hai ông hn hò cùng nhau đi làm cách mng. Hai nhà cách mng bàn bc hi lâu mi sc nh ra rng: trong chùa Tĩnh tu còn có mt cái bài v th vua vi my ch “Hoàng đế vn tuế, vn vn tuế …” phi “cách” ngay mi được. Thế là hai ông cùng nhau ti chùa Tĩnh tu làm mt cuc cách mng. Sư bà ra cn tr, nói my câu; hai ông cho là sưng h chính ph Mãn Thanh, nhè vào đu bà ta b ba-toong xung. Cô tiu thì mãi lúc hai ông đi đã xa mi hoàn hn. Kim đim đ nhà chùa li, thì thy cái bài v c nhiên b đp nát ra gia chùa mà cái lư hương Tuyên Đc xưa nay vn đ th trước tượng Đc Quan Âm đã biến đâu mt ri!

Câu chuyn trên đây mãi v sau AQ mi biết. Y ly làm hi hn vì ng quá gic mà l dp, nhưng cũng gin ti chúng nó không ti gi y cùng đi. Y nghĩ li: “L nào chúng nó li chưa biết là mình đã đu hàng cách mng ri hay sao?”

L bái t t nhà h Triu xong xuôi, AQ v đến đn Th Cc thì mt tri đã ln. Y dn dn cm thy hình như trên đi có cái gì là l. Nghĩ đi nghĩ li, y nhn ra rng: nguyên nhân ch vì y trn. Sc nh còn mt mnh áo cc kép, y lin ly khoác vào, ri ng lưng xung cho đến lúc tnh gic, m mt ra thì ánh mt tri đã chói li trên mái tường phía tây bên kia. Y ngi dy, lm bm:

– M kiếp!

Thế ri, cũng như mi hôm sau khi ng dy, AQ bước ra, đi rong trên con đường làng. Bây gi, y không nghe da tht but như lúc trn na, nhưng dn dn y li c cm thy trên đi có cái gì là l tht. Tung như tt c bn đàn bà con gái làng Mùi t hôm nay tr đi bng dưng đua nhau mà h ngươi. C thy mt AQ đâu là chúng nó xô nhau trn bit vào tn trong ca. Thm chí thím By Trâu đã ngót năm chc tui đu ri cũng vy, thím ta cũng hc theo người khác vi vàng ln tránh đi. Không nhng thế, thím ta còn hi h gi đa con gái ca thím non mười tui đu vào nt! AQ ly làm l lùng hết sc. Y t hi: “Quái! sao c lũ chúng nó đ này li đua nhau hc điu b các cô tiu thư như thế là thế nào nh? My con đĩ này rõ khéo! …”

Ri đến nhng ngày sau, AQ càng thy nhiu s l lùng khác na. Mt là lão ch quán rượu nht đnh không bán chu cho y na. Hai là, lão t đn Th Cc cũng nói lm nhm như mun ng ý thúc gic y dn đi ch khác. Ba là, không nh rõ bao nhiêu ngày tri ri, nhưng đã khá lâu, không h có người nào gi y đi làm vt na! Ca hàng rượu không bán chu thì nhn đi cũng xong, lão t mun đui thì ln la còn có th được, ch có điu không ai gi đi làm thì chết đói. Đến thế này thì tht là “m kiếp”!

AQ không tài nào chu ni tình cnh y na. Y đành phi liu tìm đến my nhà ch xưa nay vn thuê y làm vt đ dò xem tình hình, ch tr nhà C C h Triu ra là không dám ti. Nhưng tình hình đã đi khác. Đến đâu là y như trong nhà đã thy mt lão đàn ông mt mũi hết sc kh bước ra xua tay đui như đui ăn mày:

– Không có! Không có! Đi đi! …

AQ cũng ngc nhiên. Y nghĩ bng: nhng nhà này xưa nay vn cn mình làm thuê, thế mà bây gi bng dưng không mt ai có vic gì na c. Nht đnh là có điu gì oái oăm đây ch chng không. Đ ý dò la, y mi v ra rng: bn h có công vic gì là toàn đi gi thng cu Don. Cái thng cu D. là mt thng nhãi con, gày gò, m yếu. Theo con mt AQ thì nó còn thua c lão Vương Râu xm na kia! … Thế mà ai ng chính cái thng nhãi con này li đã ht ngang bát cơm ca y! Bi vy, ln này y tc điên lên hơn ln nào hết. Trong lúc hm hm ro bước, y bng vô tình giơ cánh tay lên, ming nói:

Ngã th chp (i i i) cương (i) tiên cương (i i i) n đ! (Chú gii ca người dch: Mt câu hát tu mã trong các tung c Trung quc. Dch nghĩa: Tay cm con roi st (t) sp đánh mày. AQ vn là khách quen các rp tung!)

My hôm sau, tình c AQ bng gp thng cu D. trước bc tường xế qua nhà C C h Tin. Tc ng có câu: “K thù gp mt nhau thì mt trông thy rõ mười mươi”. AQ bước ti, cu D. cũng dng chân đng li.

AQ mng và lườm cu D. bng mt cp mt rt d tn, ri nh mt bãi nước bt:

– Đ súc sinh!

– T là ging sâu b, tha d chưa?

Câu tr li nhún nhường ca cu D. trái li làm cho AQ càng điên tiết. Nhưng trong tay AQ lúc by gi không sn có mt cây “roi st” nên y đành phi v ti, dang cánh tay ra c níu ly cái đuôi sam ca cu D. Cu D., mt tay gi cht đuôi sam ca mình, còn tay kia c gò ly đuôi sam ca AQ … AQ cũng lt đt đưa cánh tay còn rnh kia ra gi tht cht ly đuôi sam ca y. So vi AQ đ trước thì sc vóc cu D. thm vào đâu. Nhưng gn đây, phi nhn đói, y cũng gày gò, m yếu không khác gì cu D. … Bi vy, lc lượng hai bên đch th tht là tương đương. Bn cánh tay ging co ly hai cái đu, hai lưng cũng đu gò cong hn li, in bóng lên bc tường vôi trng xóa nhà h Tin thành mt đường vòng cung y như mt cái cu vng màu chàm, lâu có đến na gi đng h là ít.

Nhng người đng xem hình như mun hòa gii, nói:

– Ho l, Ho l!

Mt bn khác cũng gào to lên:

– Ho, ho! (Li người dch: Ho trong tiếng Trung quc còn có nghĩa là thôi, thôi.)

Không rõ h có ý hòa gii hay là khen, hay là xúi gic. Nhưng c hai chú đu không ai nghe thy gì c. H AQ tiến lên ba bước thi cu D. lùi li ba bước, ri c hai đng li. Mà cu D. bước ti ba bước thì AQ li lùi ba bước, ri c hai li đng li. Có đ ngót na gi, hoc gi hai mươi phút cũng nên – làng Mùi không có đng h nên khó nói cho đích xác – đu hai chú đu bc hơi lên, m hôi trán chy đm đìa … Bng thy AQ b tay ra. Ngay lúc y, cu D. cũng b tay ra nt. C hai chú cùng mt lúc đng thng dy, cùng mt lúc lùi ra xa, ri c hai ln vào đám người đng xem.

AQ còn ngonh đu li:

– Nh ly nhé ! Con m mày !

Cu D. cũng ngonh đu li, chi bi:

– Con m mày, nh ly nhé !

Trn “long h đu” này kết cc đi khái có th nói là “bt phân thng ph“. Không biết khán gi có được hài lòng lm không, bi vì không nghe ai bàn tán gì. Nhưng vn không mt ai gi AQ đi làm thuê c.

Mt hôm, tri m, gió thi hiu hiu có khí v tiết hè. Thế mà AQ vn rn rn rét. Tuy vy, rét cũng còn có th chu được. Kh nht là cái bng đói. Mn bông, mũ lông cu, áo, đu không còn cái nào na. C cái áo chn bông cũng bán ri. Bây gi còn mt cái qun, ch nh cũng ci nt đi hay sao? Còn như cái manh áo kép rách kia thì đem biếu người ta đóng gót dép ha có k ly, ch đem bán thì mt đng xu cũng ch đt! Đã nhiu phen, AQ nhng ước ao bt được chui tin con nhà ai đánh rơi gia đường, nhưng chưa h thy chui nào c. Cũng li nhiu phen, y c nhìn k c bn góc nhà y , may có thy gì chăng, nhưng bn góc nhà vn trng không, có gì đâu! AQ bèn quyết chí đi kiếm ăn vy.

Trên con đường làng, AQ lang thang đi kiếm ăn. Y nhìn thy nhng quán rượu, nhng hàng quà, hàng bánh xưa nay vn quen. Nhưng y đu lng đi qua, không nhng không dng chân li mà cũng không có ý thèm thung gì c. Điu AQ ước ao bây gi không phi nhng thc đó. Y ước ao nhng gì, chính y cũng không rõ.

Làng Mùi vn là mt làng bé nh, đi ch my chc là cùng làng. Trước làng có nhiu rung sâu, trông toàn mt màu xanh mướt ca m non. Gia đng, mt vài chm đen đen, tròn tròn có v linh đng: y là my chú nông phu đang cm ci làm vic. Nhưng AQ bng đâu nghĩ đến vic thưởng thc cái cnh vui v đó ca đng quê. Y c cúi đu ro bước. Y cm thy cnh đó không dính dáng gì vi vic y đi kiếm ăn c. Mt lát sau, y đến chùa Tĩnh Tu.

Xung quanh chùa cũng có mt cánh đng sâu. My bc tường quét vôi trng ni hn lên gia cánh đng xanh thm. Đám đt mé sau nhà chùa, gn bc tường đt thp, là mt vườn rau. AQ do d mt lúc, nhìn quanh nhìn qut mt lúc, không thy mt ai qua li. Y trèo lên tường, níu ly cành h th ô. Đt sét đu tường lác đác rã xung. Chân y cũng run lp cp. Cui cùng, y v được mt cành dâu, phóc ngay vào trong vườn. Trong chùa, góc này rt là sm ut. Ch him điu đây không có rượu, không có bánh bao, không có mt thc gì “nhai được” tt c. Gn bc tường phía tây, có mt lùm tre, dưới lùm tre có nhiu búp măng, khn ni by nhiêu măng li toàn là măng chưa nu. Còn my lung rau thì th đã kết ht, th đương đâm bông, th thì già ci. Cay đng như mt cu đ hng thi, AQ chm chm đi ln ra mé trước. Nét mt y bng hn h hn lên. Y va trông thy my vng c ci. Y ngi xm ngay xung, rt my gc. Thot tiên, mt cái đu tròn tròn lù lù ra t trong ca nách. Cái đu y va lù ra li tht vào ngay: rõ ràng là cô tiu hôm n. Xưa nay, lũ tiu này, AQ xem bng rác. Nhưng đi cũng phi tùy thi thế, cho nên AQ lt đt nh bn gc cái, ngt lá vt đi ri nhét c vào thân áo. Gia lúc đó thì sư bà va trong chùa đi ra.

– Nam mô a di đà Pht! AQ này, sao li nhy vào vườn mà ăn cp ca nhà chùa làm vy! Ái chà! Nam mô a di đà Pht! Ti chết! Ái chà chà! … Nam mô a di đà Pht!

AQ chân bước, mt nhìn quanh, nói:

– Ai nhy vào vườn nh trm ci nhà bà? Bao gi nào?

Sư bà ch vào thân áo:

– Bao gi na? Đy kia! …

– Đây là ca nhà bà đy à? Bà gi lên xem nó có thưa không? …

AQ chưa nói xong đã b chy … S là mt con chó đen to tướng đâu chy thc ra đui. Con mc này vn nm đng ca trước, chng biết vì l gì bây gi li tót mãi ra tn sau này. Con chó va đui va cn, và sp đp mt miếng vào ngang đùi AQ. May sao, t thân áo mt c ci té ra. Mc ta git mình mt cái, đng dng hn li. Trong lúc y, AQ đã trèo lên cây dâu, nhy phc qua tường, ri c người ln c ci cũng lăn nhào ra mái ngoài. Trong vườn, dưới gc cây dâu, ch còn con Mc đng cn ăng ng và sư bà đng nim pht.

AQ nhng áy náy lo rng cô tiu s li th con Mc ra đui theo. Lt đt, y nht my c ci ri cm đu chy. Dc đường, y còn nht thêm my hòn đá phòng b. Nhưng không thy nó ra, y vt đá, va chy, va gm c ci, va nghĩ bng “Vùng này ngó b làm ăn chng xong! Ta đi lên huyn vy!”

Gm hết ba c ci, AQ nht quyết s lên huyn.

V NHNG CHUYĐC THNG CA AQ

Tiếng rng AQ bao gi cũng “đc thng”, nhưng tht ra mãi đến ngày được C C nhà h Triu tát cho my tát tai vào mt thì y mi ni tiếng hn.

Đưa hai quan tin rượu knh bác khán xong xuôi ri, AQ ut c v nhà, ng lưng xung giường, nghĩ bng: “Thi bui này, hết ch nói ! Con đánh b !” Nhưng y li sc nghĩ ra rng: C C nhà h Triu oai v biết bao nhiêu mà mình cũng xem như là bà con mình, cho nên y li dn dn t v đc ý. Ri y đng dy, hát bài “Gái góa thăm m” và đi ti quán rượu. Trong lúc đó, y có cm tưởng là C C nhà h Triu vn là nhân vt oai v hơn ai hết.

Nói nghe ra có v lnh lùng, nhưng t hôm AQ b đánh, qu nhiên người làng đi vi y xem chng kiêng n hơn trước nhiu. Thy vy, AQ nghĩ bng: “Hn có l bi vì mình là bc b C C nhà h Triu !” Tht ra, nào có phi thế. Theo l thường, làng Mùi nếu tên Kèo đánh tên Ct, anh Ba đánh anh Năm thì xưa nay chng ai đ ý đến c. Nhưng nếu có dính dáng đến mt nhân vt “xù” như là C C nhà h Triu chng hn thì mi có tiếng đn. Lúc đã có tiếng đn thì không nhng người đánh đã có danh có giá mà luôn c người b đánh cũng nh đó mà ly lng. Còn như nói đến s phi trái thì nht đnh là li v AQ ri, không cn phi bàn na. Ti sao vy? Thì c l C C nhà h Triu li có th có li được hay sao? Nhưng, nếu AQ có li, thì sao người ta li có v kiêng n y hơn trước? Nào ai biết đâu đy ! K xuyên tc thì cho rng hoc gi là vì AQ nói y là bà con vi C C h Triu, tuy b đánh đy, song người ta vn e rng AQ nói cũng có phn nào đúng, thà kiêng n y chút đnh có l cũng êm hơn. Nếu không phi như thế thì có th nói là AQ cũng như con bò thái lao tế thánh, tuy cũng ch là mt con vt, chng khác con dê, con ln thường, nhưng đã được Đc Thánh ngài nhúng đũa vào ri thì bao nhiêu tiên nho đ bác nào dám đng vào na !

T đó AQ đc ý được my năm ròng.

Ri, đến mùa xuân năm n, AQ say mm bước đi trên con đường làng, bng thy lão Vương Râu xm đang mình trn trùi tri, ngi bt rn bên mt góc tường dưới bóng mt tri. Bt giác, AQ cũng nghe nga ran c mình lên. Cái lão Vương Râu xm này, râu va xm li va lm so, trong làng vn quen gi là lão Vương So Xm, nhưng AQ b bt ch “so” đi. Và AQ khinh lão ra mt. C trong ý t AQ thì so chng ly gì làm l c, ch b râu quai nón kia mi là kỳ quc, mi là chướng mt. Thế ri AQ s ngi xung cnh Vương Râu xm. K ra, nếu là k khác thì chưa hn AQ đã ngi mt cách vô ý vô t như vy. Nhưng lão râu xm này thì s cóc gì mà chng ngi ! Nói trng ra, AQ chu ngi như thế này là v vang cho lão ta lm ri.

AQ cũng ci mnh áo cc đp rách ra, và cũng mn mò, tìm tòi mt lúc. Chng biết vì áo mi git hay vì AQ lơ đnh mà mt hi khá lâu, y ch bt được có ba bn con thôi ! Liếc qua bên cnh thy lão râu xm đã làm luôn mt lúc ba, bn, năm, sáu con, và c con này đến con khác, chét vào răng, cúp nghe đánh “bp” lên tng tiếng mt !

AQ lúc đu còn tht vng, sau phi cáu lên. Làm sao cái lão Vương Râu xm đáng ghét thế kia mà li bt được nhiu rn như vy, còn mình thì ít i thế này, còn gì là th thng na? Y mun tìm cho ra mt hai chú rõ to, thế mà vn không được ! Tìm đi tìm li, mãi mi được mt chú choai choai. AQ nét mt hm hm, nhét vào gia cp môi dày, rán hết sc cúp mt cái, thế mà tiếng cúp li ch tt mt tiếng, vn không kêu to bng Vương Râu xm.

Vết so trên đu AQ đ bng lên. Y vt m áo xung đt, nh mt bãi nước bt, nói:

– Đ sâu róm !

– Đ chó gh, mày mng ai đy !

Vương Râu xm va tr li va ngước mt lên, ra v khinh b.

Gn đây, AQ tiếng được người ta kiêng n và cũng hay lên mt, nhưng gp ti lưu manh trong làng thường cà kha vi y thì y vn e s. Ch có ln này là tinh thn thượng võ ca y li hăng lên ghê lm ! Cái thng râu quai nón xm xoàm c mt kia mà cũng dám nói lếu nói láo à ?

– Thng nào nghe là chi thng y !

AQ đng pht dy, hai tay chng nnh.

– Thng này li nga xương ng ri hn?

Vương Râu xm va nói va khoác áo lên mình, cũng đng dy.

AQ tưởng nó đnh chun, thc ngay vào, cho mt qu đm. Nào ng qu đm chưa bén tm thì Vương Râu xm đã tóm ly AQ git mt cái, AQ long chong ngã sp xung. Tc thì Vương Râu xm níu ly cái đuôi sam, lôi ti bên tường, đnh chiếu l dúi đu vào tường … AQ nghếch đu lên nói:

– Người quân t ch đu khu, ai đi đu sc?

Hình như lão Vương Râu xm này không “quân t” cho lm, nên nó không đếm xa ti câu nói y, c dúi đu AQ vào tường luôn năm cái lin, đon rán sc xô mt cái tht mnh làm cho AQ ngã té ra đng kia có đến năm sáu thước, by gi mi h d, đc ý b đi.

Trong ký c ca AQ tht là chưa bao gi có mt chuyn nhc nhã như thế. S là đi vi Vương Râu xm quai nón kia, AQ cười nó thì có, ch bao gi nó li dám cười AQ? Nói gì đến chuyn đm đá ! Thế mà ln này … nó dám thượng cng chân h cng tay, ai ng như thế được ! Chng l li đúng như người ta nói: vì đc Hoàng đế sp b khoa thi, không cn ly tú tài c nhân na, do đó mà thanh thế h Triu nhà mình t nay kém oai đi. Có thế chúng nó mi dám xem thường xem mình khinh ra mt.

AQ đng ngơ ngác ch hiu thế nào c.

Đng xa có người đi ti. Thì chính là k thù ca AQ. Hn là đa mà AQ xưa nay vn ghét đt mt đi được. y là thng con c C C nhà h Tin. Trước đây, hn có lên hc trường tây trên tnh, ri không biết thế nào li tut sang Nht. Va năm sau, hn v nhà, cp dò c ngay đơ ra, cái đuôi sam cũng biến đâu mt. M hn khóc bù lu bù loa my mươi bn, ri v hn cũng nhy xung giếng đnh t t ba ln lin. V sau m m hn đi đâu cũng nói: “Cái đuôi sam kia là b mt bn côn đ phc rượu cho say ri ct mt đi đy ! L ra cháu nó có th làm quan to ri kia … Nhưng bây gi thì đành phi ch cho tóc dài tr li đã ri mi nói chuyn y !”. Nhưng AQ không chu tin như vy, c gi cu c nhà h Tin là “”thng Tây gi“, là “Hán gian”, h thy mt là chi thm trong bng.

Điu mà AQ ghét cay ghét đng là cái đuôi sam gi ca hn. Đến cái đuôi sam mà cũng gi nt thì còn gì là nhân cách? Thế mà con v hn không biết đường nhy xung giếng mt ln th tư na cho chết quách đi, thì th đàn bà y quyết không phi là hng người chính đính ! …

Lão “Tây gi” đi li gn.

– Thng trc ! Đ con la !

Xưa nay AQ thy hn, vn ch chi thm trong bng. Nhưng ln này vì “chính khí” mà ni gin, và vì mun tr thù, nên trong lúc vô tình y đã tht thành li. Ai ng “thng trc” đã hm hm bước ti, tay cm cht cái ba-toong sơn vàng mà y vn gi là cái gy đi tang. Trong giây lát, y biết ngay là có l hn s đánh, cho nên y trin hết gân, gò c hai vai lên mà ch … Thì qu nhiên, đp, đp ! ta h cái gy kia đã giáng vào đu y ri !

– T nói thng kia cơ mà !

AQ ch đa bé đng bên cnh, phân bua.

Đp ! đp ! đp !

Đy li là vic nhc nhã th hai trong ký c AQ. Cũng may là ngay sau my tiếng đp ! đp ! đó thì AQ đã li ta h cho thế là xong hn đi mt chuyn, và y đã cm thy trong người nh nhõm. V li, “quên” là cái bu bi gia truyn, rt thn hiu ca AQ trong nhng trường hp này. AQ chm rãi đi ti quán rượu, có v đc ý.

Nhưng trước mt y, cô tiu chùa Tĩnh tu đã đâu đng kia đi li. Ngày thường, c mi ln gp cô tiu này là thế nào AQ cũng chi mt câu, hung h hôm nay, sau khi y va b nhc. AQ sc nh điu gì, thế là li ni gin. Y nghĩ bng: Thì ra vì hôm nay ông bước chân ra ca là gp ngay ly mày. Tho nào xúi quy như thế !

AQ bước ti, nh mt bãi nước bt đánh toch mt cái:

– Khc ! Phì !

Cô tiu c cúi đu đi, không ngonh li. AQ sn ti gn cô ta, bng giơ tay xoa ngay vào cái đu va mi co, cười gn lên và nói:

– Con trc ! V nhanh lên, sư c ch kia kìa !

– Nga chân nga tay à?

Cô tiu mt đ bng, va nói va ro bước. Bao nhiêu người trong quán rượu đu cười lên. Thy trò chơi ca mình có người thưởng thc, AQ càng cao hng tn:

– Sư c s được, t li không s được à?

Ri AQ véo mt cái vào má cô tiu. Bao nhiêu người trong quán li cười lên mt thôi na. AQ đc ý. Mun cho by nhiêu “khán gi” được hài lòng, y rán sc véo luôn mt cái na tht mnh vào má cô bé ri mi buông tay.

Sau khi lp được “chiến công” này, AQ đã quên c Vương Râu xm, quên c lão “Tây gi” ri; và hình như bao nhiêu ni bt bình, bao nhiêu điu “xúi quy” ngày hôm y đu đã ra được sch sành sanh. Mà l lùng thay, lúc by gi y nghe hình như người y nh hn đi, nh hơn lúc b my ba-toong đánh đp ! đp ! vào đu na. AQ hn h ta h như bay bng lên tít mãi trên my tng mây.

Xa xa đng kia còn văng vng nghe tiếng cô tiu chi lng trong tiếng khóc: “Cha thng AQ ! Đ tuyt t!”

– Ha ! Ha ! Ha !

AQ cười đc ý.

– Ha ! Ha ! Ha ! Ha !

Bao nhiêu người trong quán rượu cũng cười, cũng đc ý gn bng AQ.

Mt chiếc cu bc trên dòng sông hp, ngăn thành ph vi ngoi ô. Sang khi cu, s thay đi đt ngt. Con đường xù xì lên nhng đá và đt đ. Nhng đa con nít, phn nhiu có mt di bùa vàng buc c áo, gin nhau gia đường, chi đùa nhau cũng khá thô tc. Mt đa bé tí lem luc bước trên hai cng chân chưa vng và khóc bi be. Vài con chó chy nhong nhong, cúi ngi bã mía. Tng khong mt, hai bên mép đường, my đa con gái ngi bán mía, em nh đt ngi cnh đ trông gi luôn.

Hai dãy nhà lp xp ni dài, ca che bng phên chng nghiêng nghiêng hoc bng mành tre rt to nan. Trên giu râm bt, vt phơi trơ trn nhng qun áo bn thu, yếm váy vá chng đp.

Sông l đ lê dòng hp màu vàng đc. V chiu, nht là nhng ngày ch nht hay ngày l, người trong ph ra ngi b sông câu cá. Có người âu phc, có người ra dáng th máy, có my cu hc trò, và không biết ti sao, đôi khi li có c mt bác lính mũ chào mào. H ngi kiên nhn d thường, chn đu cn câu dưới mt hòn gch hoc đá, đon lơ đãng ngm cnh vt hoc nhìn li nhng người đng chơi trên cu nhìn h.

My người đàn bà li xung vo go, ra rau, chè hoc bèo. H cũng có ý đng xa mt tí nhng người đang git yếm váy. H khua tay trên nước my cái cho bt và rác dãn ra theo vòng sóng, đon nhúng r xung.

Đng xa, mt người đàn bà rán sc vung quá đu chiếc chiếu cun dt ri đp lên mt nước rt mnh, khiến n bt nhng tiếng như tiếng súng.

Gia cái xã hi ngoi ô y, Mân sng đã my tháng nay. Anh dy hc mt trường tư trong tnh, sau nhng bui dy, anh tr v túp tranh dng ngay cnh cu, thuê mười đng mt năm. Anh chưa quen thuc hn vi cái xã hi mà anh cho là ô hp y. Nht là nhng lúc nghe hàng xóm chi bi nhau om sòm, anh không nén được phin bc.

Túp lu Mân ti om om. Mi sáng, son và chm bài, anh phi chong ngn đèn du mãi đến by gi. Cái ca s chn song tre, cnh đó kê bàn làm vic, nhìn ra con đường nh dn xung bến sông. Người gánh nước qua li luôn, làm rn trí anh. Nước đng vũng, my con vt đến khong m lc sc, hơi bùn tanh nht, có khi thi hoc, xông lên nc mũi.

Mt s lm l đã đy đa Mân đến cnh này. Chc my người hàng xóm ca Mân chng ai ng rng cái ông giáo quèn va v sng cnh h và có b xơ xác, đã có ln qun tr hàng vn bc. Trước, Mân chung m đn đin vi mt người cùng huyn tên Bc Hói. , đó không phi mt tên Tàu, hay Cao Miên. Nhưng l ra – sau này Mân hi hn và nghĩ li – vi mt cái tên như vy, Mân phi đ phòng hơn mi phi. Có nhng cái tên hình như tin đnh. Hn hói mt na đu, nên có bit danh y. Tên Bc cũng chng hay ho gì, khi nó dùng đ ghép nhng ch kép như: bc ác, bc bo, bi bc.

Qu nhiên, Bc Hói la Mân. Hn nm được mt ch h ca Mân, đâm đơn kin và tranh ly c đn đin. Mân thu vét tin còn li đ theo kin, nên bây gi nghèo xơ xác. Mân có ca người kinh doanh cái óc bao quát công vic và cái khiếu đón đu thi cơ. Nhưng anh đã tin người quá. Bao nhiêu nhng nhà doanh nghip đu có qu tim khô khan và khóe mt nghi k. H ngm gi miếng vi c nhng người tâm phúc. Cũng mt đôi khi Mân đã ng lòng Bc Hói, nhưng đ ri t thn vi mình, t thn vì đã gán cho k khác nhng tình ý mà hn y không có.

Bây gi Mân sng đon tuyt vi mu đi va qua. Anh nguyn quên hết c; anh bóp chết trong lòng hình nh Bc Hói cũng như k nim sâu cay ca mt cuc tht bi đau đn. Ngh lc anh dng mt bc tường cao ngăn hn hin ti vi quá kh. Ca thi cũ, nếu Mân còn gi li cái gì, thì đó là cái kinh nghim v lòng người, càng quý báu vì giá mua càng đt.

được ít lâu nơi ngoi ô, Mân có mt bn láng ging mi. Mt chiu đi dy v, đang đng thơ thn trước ca, Mân thy anh ta chuyn đ đc t xe bò vào túp tranh bên cnh. Anh không nhìn thng vào mt hn, nhưng đoán chng hn trc ba bn mươi. Mt hi sau, ăn cơm xong, anh ra vườn thì li thy hn đng ra tay. Hn quay nhìn sang phía anh, nhưng cúi đu nên anh không nhn rõ được mt hn. Trong bóng hoàng hôn, anh tò mò ngm hn lâu lm. Khuôn mt hn tròn tròn, đu đn, anh ch biết có thế. Cht tiếng reo ni lên ngoài phía sông: hn mt con cá va mc câu, gia s vui mng huyên náo và hơi tr con ca nhng người xem. Hn chưa quen tiếng n ào y, ngước nhìn, và Mân được dp nhn ra mt b mt hin lành, nhũn nhn. Nhưng cùng mt lúc, Mân đt ngt cm thy cái gì như mt phin ry: có l bi anh b bt cht đang nhìn trm hn. Anh bèn quay vào.

Vú già nói cho anh biết là hn sp m mt quán rượu đón nhng ông Xã bác Nhiêu lên tnh: rng hn tên là To. Đàn bà là nhng cơ quan thông tn thc nhy.

Tin báo ca vú già khiến lòng Mân nao lên mt nim gì gn như gin d. Hàng xóm ca anh chưa đ m ĩ hay sao mà hn còn lo t tp li nhng ông Lý toét, nhng bác Nhiêu, chén rượu tht chó vào ri hét oang oang như đ cho c tri nghe!

Chiu hôm sau trong lúc ngi trông nom hc trò làm bài, Mân sc nh li gic mng hi đêm. Có nhiu khi hi c gic mng đã cũ tr li trí nh mt cách đt ngt như thế, trong mt hoàn cnh không liên quan gì vi chuyn trong mng c. Hình như anh đã thy trong chiêm bao mt cnh gì náo đng lm, có đim chút kinh hoàng thì phi, nhưng không nh rõ chuyn gì. Mà hình như gia s hn đn ca nhng hình nh, có thoáng qua bóng dáng người láng ging mi ca anh.

Sau bui dy, trái vi thói thường, Mân đi do quanh vùng anh . Khi qua trước ca hàng rượu, anh quay nhìn vào mt thoáng mau. Không hiu ti sao anh c phi chú ý đến To. Hn đang sp li my phong thuc lào trên quy hàng, sc ngng lên. Hn đon đ chào:

– Thưa ông giáo đi chơi… Ông ghé tm vào chơi xơi nước .

Mân không bng lòng vi mình vì đã đ cho hn bt cht lung mt mình. Anh tr li:

– Cám ơn bác. Đ hôm sau.

Hn có dáng nhã thip, và mt n cười nhũn nhn, d thương. Qun áo sch s, tóc chi gn. Nhưng nhng điu y, không biết ti sao, ch làm Mân ghét thêm hn. Hình như trong anh có tiếng nh thm: Hãy coi chng! Hãy coi chng cái b ngoài y!

Đáp li li mi nhã thip ca hn, Mân đã ly mt ging hơi xng, hoc ít ra cũng khô khan. Nhưng mà anh không thy t thn vì s thiếu l đ kia; trái li anh có mt chút tha thuê trong thâm tâm.

Sau đó my hôm, vú già li nói chuyn vi Mân v người láng ging mi. Vú k rng lúc sáng, mt ông Phó lý ghé vào hàng hn ung rượu, ri ra ch; mt lát sau hn bt được trên bàn cái túi, m ra thy my t bc; hn vi vàng thuê xe ra ch, ri chy sc khp ch tìm cho được người khách lơ đnh kia, giao gi cn thn.

Câu chuyn y khiến Mân càng ác cm vi hn thêm. Anh nuôi sâu cái đnh kiến vô lý rng hn ch có th là mt đa gian tham. Chà! Nếu mt hôm nào đó, người ta bt chp được hn đang pha nước vào rượu, hn Mân s bng lòng vô cùng. Anh gt đui vú già xung bếp. Anh cm thy hơi lo ngi, lo ngi cho lòng t ái, như khi nghe ai đưa lý l đ đánh đ mt tin tưởng hn nhiên nhưng sâu sc ca mình.

Sau cùng, Mân nghĩ ra. Chà, đó ch là mt tn kch dàn mt. Hn đã bày ra kế y đ chiêu khách đến ca hàng mi ca hn. Ông Phó lý nào đó ch là người hn thuê đóng trò. ý nghĩ đó làm cho Mân h hê.

Mt bui sáng, Mân va ra ca, mt toán con nít đùa nhau xô c vào anh. Sách v anh cm trong tay văng ra đường. Chúng vi b chy. Va lúc y, To đi ngang qua, ý chng lên ph. Hn kêu lên:

– Ng nghch thế thì thôi!

Đon cúi xung nht h mt quyn v. Mân vi tranh nht, nhưng không kp. Hn phi bi cn thn, trao tr Mân và nói:

– Con nít mình không biết dy d, đa nào cũng hn xược.

Hn kèm li nói bng mt n cười như đ cu xin tha th cho bn tr.

Mân nói: “Cám ơn”, đon gi xe lên trường. Anh t nhn mình vì đã đ phi chu ơn hn. Hn càng đáng ghét.

Bài lun lý dy hôm y, v s công bng, hiến dp cho Mân nghĩ v hn mt cách đúng đn hơn. Người ta ít khi kim soát lòng mình, vì lười biếng, và nht là vì nhát gan; người ta s không bin gii được cho nhng hành đng, nhng tình cm ca mình. Mân nhn thy mình vô lý. Anh đã bt công vi To. Hn có làm gì anh đâu? Trái li hn lch thip và ân cn vi anh.

Mân t hi duyên c cái ác cm l lùng kia. Có l bi To là người chng kiến mt quãng đi suy bi ca anh chăng? Nhưng không, ác cm ca anh cũ hơn kia; nó đã dy lên đt ngt ngay t cuc giáp mt đu tiên; anh thy phin ry bc bi khi va trông thy hn. My lâu nay anh vn lánh mt hn – tuy vn chú ý ngm – đ tránh cái phin bc khó hiu. Mân nghĩ rng cái phin bc y thuc v v chng trước khi lan sang đa ht tinh thn; chc hn có mt cái cm hay mt cái mũi không ưa mt anh.

T đó Mân đ tâm quan sát hn. Anh tha nhng dp hiếm hn đng vườn sau đ ghé mt qua khe vách nhìn trm rt lâu. Anh không tìm ra s gì mi. Mt hn vn có v hn hu, trong nhng nét cân đi, tròn trn. Sau anh nghĩ ra: li ca anh là đã nhìn k quá. Khi mình tò mò ngm mt người thân, bn mình hay m mình chng hn, khi mình đ ý đến tng nét lông mày, tng vành môi, tng nếp mi mt, thì mình nhn thy – điu này có v trái ngược nhưng mà qu thc thế – người y không ging bn mình, m mình na.

Mt hôm vú già báo rng To đánh tiếng mun nh Mân tho h cái đơn xin m thêm cái tiu bài mt nhãn rượu khác. Tin y khiến Mân vui thích: bây gi anh nm được chng c cái làm ơn ca hn sáng hôm n ch là v li. Nhưng anh không quên li dng dp tt này đ tìm hiu cái điu làm anh thc mc t my hôm. Anh bo vi vú già hn hn đúng tám gi ti sang nhà anh.

Chiu hôm y anh đi mượn mt chiếc đèn ln, đem v treo gia nhà. Ai hiu được s b trí chu đáo ca anh, đ đi ti mc đích nh nht như thế nào, tt phi bun cười.

Đèn treo thp sáng choang. Sau ba cơm, Mân ngi làm vic bàn, nghĩa là quay lưng ra ca. Khi To đến, tiếng guc trên bc đá s báo trước. Đi hn vào quá ngưỡng ca mt chút, anh s vt quay nhìn ra. Anh không lóa mt, vì đã quen vi ánh sáng cây đèn trên bàn làm vic. Lúc đó, ngn đèn ln s chiếu chênh chếch xung mt hn, và làm ni bt nhng nét li lõm.

Cái vic xy ra y như Mân đã d đoán. Gn tám gi ti, To bước vào. Mân xô ghế rt mnh, quay nhìn. Mt ni sng s đt ngt chiếm ly anh, ln vi cái cm giác phin bc mà anh đã tng biết rõ.

Làm sao lâu nay anh không nhn thy điu đó? Mt hn phng pht ging mt Bc Hói.

L TN – 1941

Rút t tp truyn ngn Nm v

Ngun: thongtinlls3@gmail.com

TẬP TRUYỆN NGẮN Dino Buzzati

Dino Buzzati sinh năm 1906, mt năm 1972 Milan (Italy). Trước khi viết văn, ông là ha sĩ và nhà báo, tng là phóng viên chiến trường ca t Corriere della Sera. Vi Hoang mc Tácta (1940), ông tr thành mt trong nhng tên tui ln ca thế k 20. Ch đ quen thuc ca Buzzati là s chy trn thi gian, đnh mnh loài người, s hãi đi vi hư vô, tht bi ca s sng, bí n ca ni đau và cái ác.

BUZZATI 02

NHNG NGƯỜI BN

Ông lão làm đàn luýt Amedeo Torti và bà v đang ngi ung cà phê. Lúc đó bn tr đã đi ng. Như l thường, hai người nhìn nhau yên lng.  Nhưng đt nhiên bà v nói :

” Tôi phi nói vi ông mt vic…Sut ngày hôm nay tôi luôn có mt cm giác rt l…Như là ti nay ông Appacher s đến thăm chúng ta.”

“Thôi, không có đùa v chuyn này đó nhé!” Ông chng đáp li bng mt thái đ cáu gt. Bi vì Toni Appacher, bn thiết ca ông  và là nhà chế to đàn violon, đã chết hai mươi ngày trước đó.

“Em biết, em biết…là mt điu ghê gm” bà v nói” nhưng đó là mt ý tưởng mà em không sao t b được.”

” À, giá như…” Ông Torti  lm bm vi mt s mâu thun mơ h nhưng không mun đào sâu  đ tài. Và ông lc đu.

Hai người im lng. Lúc đó là mười gi kém mười lăm. Mt lát sau có tiếng chuông ca. Tiếng chuông kéo dài, gic giã. C hai  git ny mình.

“Ai mà đến vào gi này?” bà v lm bm.

H  nghe có tiếng dép lết thếch ca  cô làm phòng Ines  trong hành lang, tiếng  m ca, ri có tiếng thì thm. Lát sau cô ta xut hin trong phòng khách; mt tái mét.

“Chuyn gì vy Ines?” Bà v hi

Cô làm phòng lm lét nhìn ông ch, ging cà lăm :” Thưa…mi ông ra… xem…ngoài đó…!”

“Mà ai? Ai vy?” bà ch hi  bng ging gin d, dù đã biết chc người ngoài đó là ai.

Cô Ines cúi gm người xung, như người ta thường làm khi th l mt bí mt. Li l ca cô tuôn ra nh như  gió thi :” Có…có…ông ch ơi, ra mà xem…Thy Appacher đã tr li!”

” By!” Ông Torti gin d, cáu gt trước thái đn ca cô gái ri quay sang bà v :” Đ tôi ra cho…bà c ngi đây.”

Ông bước ra, đng phi cnh t ngoài hành lang, ri kéo mnh cánh ca m ra phòng ngoài.

Nơi đây, có ông Appacher đang đng, v rt rè. Đó không ging ông Appacher như l thường mà gy gò hơn và hình thù thì không rõ nét. Đó là mt bóng ma? Có l  chưa phi vy. Có l  là ông ta chưa  gii phóng hết nhng th mà loài người gi là vt cht. Mt con ma, nhưng còn mt phn khá ln tht xương. Ông ta ăn mc như thói quen ngày nào, b complet màu xám, áo chemise sc xanh da tri và tht cà vt hai màu, đ và xanh nước bin.  Ông đng, v bn chn, hai tay  mân mê chiếc mũ lát rng vành  (xin hiu cho : con ma qun áo, con ma cà vt…vv)

Ông Torti không phi là người d b n tượng. Ngược li là khác. Thế nhưng ông ta đng trân trân, như ngt th. Mt người bn  tái xut hin trong nhà mình mà trước đó 20 ngày chính ông  đã  tin linh cu ca bn ra nghĩa trang đâu có phi là mt chuyn đùa.

“Amadeo!” gã Appacher ming mm cười, khe kh  gi  tên ông như đ thăm dò.

“Anh đây à? đây à?” lão Torti gào lên như s v, bi,  t nhng tình cm trái ngược và xáo đng trong lòng lão, chng hiu sao, ch ny sinh mt s tc gin. Gp li người bn cũ chng phi là nim an i tuyt vi sao? Lão Torti chng phi s sn sàng tr tin triu đ thc hin được cuc gp mt này sao? Vâng, đúng vy, lão s tr mà không cn nghĩ ngi. Lão s tr  vi bt c giá nào.  Thế ti sao ngay lúc này lão không cm nhn được nim hnh phúc đó? Ti sao lão ch thy tc gin? Có l là sau ni kinh hoàng, khóc lóc, nén mình vì  li ích, lão chng mun phi làm li t đu? Hay là trong nhng ngày chôn ct,  nim xót thương cho bn đã trút ra đến cn kit và lúc này có l  chng còn gì na?

” Vâng, tôi đây” gã Appacher tr li, tay vn mân mê  vành mũ lát.” Nhưng tôi… anh biết là  gia chúng ta, chng nên khách sáo…  có l tôi làm phin anh…”

“Làm phin à? anh gi là làm phin à?” Lão Torti ln ging, vì cơn gin đang lôi cun  lão.” Anh  tr v t nơi mà tôi chng cn biết là đâu, và…trong tình trng này…thế mà anh gi là làm phin à! Can đm quá vy, ông bn!”

Ri lão Torti như nói mt cách tuyt vng vi chính mình :” Bây gi thì tôi biết phi làm sao đây?”.

“Nghe tôi nói nè, ông Torti…Ông đng gin d… Đó đâu phi là li tôi… Thế gii bên kia  (gã phát mt c ch mơ h) ln xn quá…. Tóm li là tôi phi li bên này thêm mt tháng na…Khong mt tháng thôi ch chng hơn đâu… và anh đã biết là căn nhà ca tôi đã b người khác chiếm gi…”

” Vy thì sao? B anh mun nói là anh s li đây đ ng à?”

” Ng h? bây gi thì tôi đâu có ng na…Không phi ng đâu anh…Tôi ch cn có mt góc nh…tôi ha s không làm phin, tôi không ăn, không ung và không…nói trng ra là tôi chng cn dùng toa lét…Anh biết không? Thc ra là  đ tránh phi đi sut đêm, có khi đi dưới mưa.”

” Nhưng mưa….làm  anh ướt à?”

” Dĩ nhiên là không th làm tôi ướt” gã kh cười” nhưng mà nó cũng làm tôi khó chu lm”         

” Vy là anh mun trú qua đêm đây?”

“Vâng, nếu anh cho phép…”

” Tôi cho phép anh!… Tôi không hiu…Môt người thông minh, mt người bn cũ…Mt người đã tng tri biết bao kinh nghim trường đi…làm thế nào mà không hiu nh? À, mà anh chưa bao gi có mt  mái gia đình!”.

Gã kia, bi ri, bước tng bước git lùi v phía ca.” Xin li anh, tôi tưởng… Ch có mt tháng thôi mà…”

” Vy là anh chng mun hiu phi không?” Lão Torti làm như mình b xúc phm.”Không phi vì tôi mà tôi bn tâm đâu… bn tr con!…Chính là vì bn tr con!… B anh tưởng  cho 2 đa bé thơ ngây chưa đến mười tui trông thy anh là chng có gì, sao? Đáng lý anh phi biết là tôi đang trong hoàn cnh nào ch. Xin li anh nếu tôi quá thng thn nhé, xem đây, anh  là mt con ma…và nơi nào có nhng đa con ca tôi, tôi không th đ cho mt con ma hin din, ông bn thân yêu …”

” Vy là không được?”

” Ông bn thân yêu ơi, tôi chng biết nói sao…” Lão Torti b lng câu nói. Gã Appacher đt nhiên biến mt. Lão Torti ch kp nghe thy tiếng chân chy tht nhanh xung cu thang.

*

Sau bui hoà tu, ông Mario Tamburlani giám đc nhc vin tr v nhà lúc không gi ba mươi phút. Đng trước ngch ca ca căn h nhà mình, va mi vn mt vòng trong khoá thì nghe tiếng gi kh đng sau lưng mình :”Nhc trưởng, Nhc trưởng!”. Git mình quay li, ông thy Appacher.

Nhc trưởng Tamburlani là mt người được biết đến như mt nhà ngoi giao gii, savoir faire [1], có kh năng ng x trong mi tình hung đi. Người ta có th xem đó là tài năng hay th thut, nhưng chính nh nó mà ông ta đã leo đến đnh cao dù vi tài năng khiêm tn ca mình. Trong tích tc ông ta cân nhc tình hình.

“Chào ông bn yêu mến” Ông ta  reo lên vi mt ging thân tình và thng thiết ri chìa tay cho bn nhưng ý t dng li khong cách chng mt mét.” ôi bn ơi, nếu anh biết là khong trng…”

“Cái gì, cái gì” gã kia hi li vì thông thường các giác quan ca ma rt ít nhy bén.” Xin li ông, bây gi tôi không còn nghe rõ như ngày xưa…”

, tôi hiu mà…Nhưng ông bn  cũng nên hiu là tôi không th nói ln. Bà xã tôi, Alda, đang ng và…”

” Xin li, ông có th cho tôi vào mt lát không? Tôi đã đi b rt nhiu gi ri…”

” Không, không được đâu. Con  Blitz s  đánh hơi và biết ngay.”“ Sao, ông nói sao?”“ Blitz, con chó lai sói ca tôi y, ông biết nó mà…Nó s sa m lên và c chung cư này s b đánh thc…”           

”Vy là…ch vài ngày mà cũng không được sao?” 

”Ông đến vi tôi h? Ui chao, ông bn Appacher ơi, Được ch, được ch… đi vi mt người thân thiết như ông…Nhưng, tha li  nhé, vi mt con chó như vy chúng ta s  phi làm sao?”

Lý do đó  làm  gã Appacher sng s. Ông lin tìm cách khêu gi tình cm :” Nhc trưởng, mt tháng trước khi  đc điếu văn nghĩa trang  ông đã khóc lóc thm thiết trước khi người ta ph đt. Ông còn nh ch? Tôi đã nghe rt rõ tiếng nc n ca ông.”

” Ông bn ơi, xin ông đng nhc đến na…nó làm tôi ngt th  (ri ông ta đưa mt bàn tay lên ngc)… Ôi chúa ơi, hình như con Blitz…”

Lúc đó, t phía trong căn h  có tiếng gm g.

“Ông bn… ch mt chút nhé… tôi vào trong mt lát đ  d cho con chó khó ưa này ngoan ngoãn. Ông bn thân ơi…ch mt lát thôi nhé.”

Ri nhanh như con lươn ông lách mình vào bên trong và  đóng ca, cài cht cn thn. Sau đó, yên lng.

Gã Appacher đi vài phút. Lát sau gã gi nh :”Nhc trưởng Tamburlani, Nhc trưởng Tamburlani”. Nhưng phía trong không có tiếng đáp li. Gã gõ nh lên cánh ca. Mà ch có s yên lng tuyt đi.

Đêm nng n trôi qua. Lúc này gã Appacher đnh th đến nhà Gianna, mt cô gái d dãi  và tt bng, mà lão đã tng ăn ng vi cô nàng. Cô Gianna cư ng   mt căn h hai phòng  trong mt chung cư khá xa trung tâm thành ph. Khi gã đến thì đng h đã ch ba gi hơn. Cũng may là, ca chính ca toà nhà ch khép h, như vn thường xy ra trong các  khu  chung cư đông đúc như t ong. Appacher mt nhc leo lên tng năm. Lúc này gã đã mt mi vì đi quá nhiu ri.

Dù bên ngoài ti đen nhưng gã Appacher không my khó khăn  tìm ra ca vào căn h. Gã gõ nhè nh. Gã phi đi khá lâu mi nghe được tiếng đng bên trong. Sau đó là ging ngái ng ca cô gái:” Ai vy? Ai mà đến vào gi này thế?”

” Có mt mình em h? M  ca cho anh đi…Toni đây”

“Gi này à?” nàng lp li câu hi, tuy không vui lm nhưng vn gi v chiu bn như thường l ”ch đó…em ra ngay.”. Gã Appacher nghe tiếng lê dép u oi trên sàn nhà, tiếng bt công tc đin ri tiếng vn chìa trong khoá. Ri, ca m, Gianna sp sa chy v giường nm, đ mc  người đàn ông, thì hình dáng ca gã Appacher đã làm nàng git mình. Nàng sng s nhìn gã mt lát và t trong cõi  mù m ngái ng bng phát sinh mt trí nh kinh hn.” Mà anh…mà anh…mà anh…”. Ý nàng mun nói : mà anh đã chết, bây gi tôi nh ra ri. Nhưng không có can đm. Nàng bước git lùi, hai tay giang ra như sn sàng xô đy nếu anh có ý tiến đến gn nàng.”Mà anh…mà anh…” Sau đó   nàng nói to, như hét.” Đi ra… làm ơn đi ra đi!” nàng van lơn, đôi mt giương ra trong ni kinh hoàng.

“Anh van em, Gianna…Anh ch mun ngh ngơi mt chút thôi mà”.

“Không, không, Đi ra, đi! Sao anh có th nghĩ là… Anh làm em ni điên ri đó. Đi ra, đi. B anh mun đánh thc c chung cư này h?”

Ri thy gã Appacher không  có ý  nghe li, cô gái, mt vn không ri ông bn quý, đưa tay s son tìm  mt cái gì trên mt chiếc k nm phía sau lưng mình. Và nhng ngón tay nàng r trúng chiếc kéo.

“Anh đi, anh đi mà” gã đàn ông lp bp  nhưng cô gái, bng tt c can đm ca s tuyt vng, đã  cha mũi kéo vào ngc gã.  Mũi kéo không gp phi tr ngi, xuyên  tht ngt vào bóng ma.”, Toni, tha li, em không mun thế” nàng git mình nói thế, trong khi gã mm cười :

” Không, không…ui chao…nht quá…anh van em…nht quá!” ri gã bt cười như mt thng điên. Bên ngoài,  tiếng ca ca căn h b đm lên tht mnh. Ri mt ging nói hét lên gin d :”  Chuyn gì đây?  Bây gi là bn gi sáng. Chúa ơi, va va thôi ch!”. Gã Appacher vt biến đi như mt cơn gió.

Bây gi thì th đến nơi nào na? Đến cha x ca nhà th  thánh Calisto chăng? Phi ri, đến vi cha Raimondo, người bn cũ t thi hc trung hc, người đã đến ban phép và an i  lúc gã còn nm trên giường bnh trước khi sp v nước Chúa? Nhưng ”Đi ra, đi ra… đ qu” chính là s chào đón ca  đc cha x ngay khi gã làm đàn violon xut hin.

” Con là Appacher đây, cha không nhn ra sao?… Đc cha Raimondo, xin ngài cho tôi nương náu đây vi ngài. Lát na  tri đã sáng ri. Không có ai cho tôi tá túc c. Tt c bn bè đu t b tôi. Ít ra là ngài…”

“Tôi đâu có biết ông là ai”  đc cha x tr li vi ging u su và trnh trng. Anh có th là ma qu hay có khi ch là mt o giác, tôi không biết rõ. Nhưng nếu anh tht là Appacher thì, đây, anh c vào đi, đó là chiếc giường ca tôi, anh c nm xung và ngh ngơi…”

” Cám ơn, con  xin cm ơn cha. Con biết thế nào…”

” Anh đng quan tâm” ông cha x tiếp li mt cách êm ái” anh đng bn tâm nếu tôi đang b đc tng giám mc nghi ng…Tôi xin anh đng quan tâm, nếu s hin din ca anh nơi này có th làm ri thêm tình thế, đ nó thành nghiêm trng hơn…Tóm li là anh đng quan tâm gì đến tôi. Nếu anh được phái đến nơi này đ làm tôi st nghip thì xin xem đó là ý Chúa! Mà…anh làm gì vy? anh b đi à?”

Và chính vì nhng tình hung này mà  loài ma- nếu có vài con ma bt hnh buc phi sng  trên trái đt- chúng không mun sng vi chúng ta mà nó thường tìm đến nhng căn nhà b hoang, gia nhng phế tích tàn li ca các ngôi tháp, gia nhng  nhà nguyn l loi trên vách đá, hay trên nhng cm đá cô đơn  trên b bin mà sóng v rì rào, rì rào ri dn dn làm cho đ nát./.

TRƯƠNG VĂN DÂN

Chuyn ng t  nguyên tác : Gli amici  ca  Dino Buzzati và gi trc tiếp cho Đào Hiếu


[1]  biết ng x  (Nguyên văn bng tiếng Pháp)

*

 

BY TNG NHÀ

Mt sáng tháng ba đp tri, sau c ngày ngi tàu ha, Giuseppe Corte Corte đi vào trong thành ph nơi có mt bnh vin ni tiếng. Anh cm thy người gai gai lnh, nhưng vn quyết đnh đi b t nhà ga đến bnh vin. Anh xách theo mình mt chiếc va li nh.

Các bác sĩ đã khám thy Giuseppe Corte có biu hin ca bnh và dù sao thì h đã gi anh đến điu tr ti bnh vin ni tiếng, chuyên đc tr các căn bnh như thế. đây có các bác sĩ hàng đu làm vic và được trang b các y c hin đi nht.

Giuseppe Corte nhìn thy bnh vin t đng xa và nhn ra ngay qua mt bc nh trong cun sách qung cáo nh. Bnh vin trông tht ni tri. Toà nhà by tng màu trng vi nhng phn nhô ra và nhng hc tường hơi hơi ging mt khách sn. Bao quanh là nhng cây cao.

Sau khi khám sơ b, trước khi bt đu xét nghim, Giuseppe Corte được xếp vào nm trong mt phòng bnh d chu tng trên cùng – tng by. Đ đc màu sáng, giy dán tường sch s, nhng chiếc ghế g bc vi sc s. Ca s trông ra mt quang cnh kỳ l, tri dài đến mt trong các đi l đp như tranh v ca thành ph. Tt c đây toát lên v thanh bình, hiếu khách và ta sáng nim hy vng.

Giuseppe Corte nm ngay xung giường, bt ngn đèn đt đu giường và ly quyn sách mang theo ra đc. Sau đó mt n y tá bước vào và hi xem anh có cn gì không.

Giuseppe Corte không cn gì c. Ngược li anh thy thích thú đưa ra mt lot câu hi vi cô y tá tr trung v bnh vin. Thế là anh biết được đim đc bit l lùng ca bnh vin này. Các bnh nhân nm vin theo các tng tùy thuc vào tình trng ca h. tng trên cùng – tng by là nhng bnh nhân nh nht. Bnh nhân tng sáu không hn là nng nhưng cn phi theo dõi sát sao. Nm tng năm là nhng bnh nhân b biến chng nng và c như thế cho đến tn tng hai. Tng hai dành cho nhng bnh nhân nguy kch. Còn nhng bnh nhân tng mt thì thc s không còn hy vng cha khi.

Cách b trí khác thường này ca bnh vin đơn gin hóa đến ti đa vic săn sóc bnh nhân. Thêm vào đó, nhng bnh nhân nh có th không phi đ phòng nhng người mà ngày cui ca h đã được tính đến.

Toàn b bnh nhân được chia thành by mc. Mi tng là mt thế gii khép kín thu nh vi nhng qui đnh và truyn thng riêng ca mình. Phòng nào cũng có mt bác sĩ ca mình. Vì thế xut hin nhng cách thc cha bnh riêng. Chúng vn có đim khác nhau mc dù bác sĩ trưởng ch đo công vic ca bnh vin theo mt hướng.

Khi cô y tá đi khi, Giuseppe Corte cm thy người đã hết rét. Anh đến bên ca s. Mt thành ph xa l m ra trước mt anh. Nhưng anh không quan tâm đến thành ph. Anh hy vng nhìn thy nhng bnh nhân các tng bên dưới. Nhng phn nhô ra ca toà nhà cho phép anh làm điu đó. Giuseppe Corte chú ý đến các ca s tng mt. Các ca s xa xa đâu đó và ch trông thy t phía bên. Vì thế anh không nhìn thy gì đc bit. Hu như tt c các ca s đu b đóng kín bi các ca chp xám xt.

Ngay lúc đó mt người đàn ông thò đu ra t ca s phòng bên cnh. Thnh thong h li đưa mt nhìn nhau có ý chào hi, vì không biết phá v s im lng như thế nào. Cui cùng, Giuseppe Corte lên tiếng trước:

– Anh cũng mi vào vin à?

– Không, đã hai tháng ri… – người phòng bên tr li và sau mt lúc im lng, anh ta nói thêm không t tin lm: – Tôi nhìn thy em trai tôi dưới kia.

– Em trai?

– Phi, – người phòng bên tr li. – Chúng tôi cùng vào nm vin. Đây là trường hp thc s hãn hu. Nhưng em tôi bnh ngày mt nng. Anh hình dung xem, bây gi chú y đang nm tng bn.

– Gì cơ, tng bn á?

– Tng bn, – anh ta xác nhn. Ging anh ta ru rĩ và s hãi đến mc Giuseppe Corte bt giác rùng mình.

– Thế nm tng bn là nhng bnh nhân tht s nng à? – anh tò mò hi.

– Ly Chúa, h vn chưa mt hết hy vng, – người phòng bên lc đu. – Nhưng chính anh biết đy, nim vui còn ít lm.

– S hết đi, – Corte nói tiếp bng mt ging khá thoi mái và hài hước như th nói đến chuyn bun gì đó không liên quan đến anh, – nếu nhng bnh nhân nng nm tng bn thì s b chuyn xung tng mt phi không?

, tng mt thì hoàn toàn không có người sng. Các bác sĩ đó phi bó tay. Lúc đó đến vic ca cha đo. Lúc đó, s hết đi…

– Thế nhưng tng mt không nhiu bnh nhân, – Giuseppe Corte ngt li anh ta, anh không chu được khi nghe s khng đnh li nhng li ca mình. – Hu như tt c các phòng đu che rèm kín mít.

– Bây gi vn còn mt s đ m, còn bui sáng đã đâu vào đy, – người phòng bên nhếch môi cười cay đng. – Nếu tt c các ca chp m ra, nghĩa là bnh nhân va mi chết. T anh thy đy, nhng tng khác các ca s đu được che kín rèm. Xin li anh, – anh ta nói tiếp, t t nghiêng người xung. – Hình như tri tr lnh. Tôi phi vào nm đây. Chúc anh mau bình phc.

Người phòng bên biến mt, ô ca trng không, ca s đóng sm li. Sau đó đèn trong phòng vt tt. Giuseppe Corte đng bt đng cnh ca s, đưa mt nhìn nhng ca chp m toang dưới tng mt. Anh nhìn chúng, lòng lo âu v bnh tt khi c hình dung ra nhng bí n u ám ca nơi báo trước đim g này – nơi người ta chuyn bnh nhân đến đ chết. Giuseppe Corte cm thy lòng nh hơn đôi chút vì anh đang quan sát chúng t đng xa. Hoàng hôn buông xung thành ph. Các ô ca s vn rt nhiu ca bnh vin vt sáng lên. Mt mt bnh vin trông như mt cung đin sáng choang ngày l. Duy ch tng mt, dưới chân mt tin hình vòng tròn, hàng chc ô ca s đang hoác ra nhng cái ming đen sì.

Nhng s liu khám sc khe chung khiến Giuseppe Corte yên tâm. Thường thì người ta vn d đoán là nó ti hơn, và sâu trong lòng mình anh đã chun b nghe chn đoán khc nghit ca bác sĩ. Anh hn s không h ngc nhiên nếu bác sĩ tuyên b rng anh phi nm tng thp hơn. Thân nhit hu như không h, dù tình trng chung không ti. Bác sĩ điu tr thm chí còn đng viên Corte. Theo li ông ta nói thì các mm bnh đã xut hin nhưng mc đ rt nh. Có th hai, ba tun na chúng s hoàn toàn biến mt.

– Nghĩa là tôi li tng by? – Giuseppe Corte hi mt cách quan tâm.

– Tt nhiên! – bác sĩ tr li, v vai anh thân mt. – Thế anh đnh xung đâu? Tng bn ch? – ông ta bt cười c như th mình va đưa ra mt điu vô lý.

– Vy thì được, – Corte nói. – Có điu, ông biết đy, ch cn mc bnh, thì s bt đu cm thy bt kỳ ni kinh hoàng nào…

Giuseppe Corte nm li trong phòng bnh mà h đã xếp cho anh ngay t đu. Dn dn anh làm quen vi nhng bnh nhân khác – tranh th nhng ngày hiếm hoi h cho phép anh dy. Anh bc tc thc hin nhng yêu cu ca các bác sĩ và gng hết sc đ nhanh khi bnh. Tuy nhiên tình trng ca anh không có nhng chuyn biến rõ ràng.

Khong 10 ngày sau mt y sĩ già đến gp Giuseppe Corte. Y sĩ đưa ra cho anh mt yêu cu hết sc thân tình. Ngày mai mt quý bà cùng vi hai con nh phi vào vin. Hai phòng bnh ngay bên cnh phòng anh còn trng. Nhưng mt phòng na thì không đ. Liu ngài Corte có đng ý chuyn đến phòng khác, cũng tin nghi và rng rãi như thế hay không?

Tt nhiên Giuseppe Corte không phn đi. Vi anh phòng này hay phòng khác có gì khác đâu? Mà nơi mi cô y tá s d thương như thế nào?

– Xin chân thành cm ơn ngài, – y sĩ nói, hơi nghiêng người xung. – Tôi biết nhng người như ngài s làm thế. Nếu ngài không phn đi, mt gi na chúng ta s chuyn. Ngài thy đy, chúng ta phi chuyn xung tng dưới, – anh ta nói tiếp nh như lông hng. – Rt tiếc là tng này không còn phòng trng nào na. Tôi cam đoan vi anh đây ch là tm thi, – khi nhìn thy Corte ngi phch xung giường và đnh t ý bt bình viên y sĩ vi vàng nói: – Tm thi thôi. Sau hai ngày na, ngay khi có phòng trng, anh s có th chuyn lên trên.

– Thành thc mà nói, – Corte cười nh đ t thái đ rng anh hoàn toàn không phi là tr con, – toàn b vic chuyn bnh nhân này qu là không đúng vi tôi.

– Ngài sao thế, vic này đâu liên quan đến sc khe ca ngài. Tt nhiên tôi hiu ý ngài. Nhưng vn đ không phi như thế. Đây đơn gin là phi ga lăng vi ph n. Bà y rt cn bên cnh các con mình, ch thế thôi. Và xin ngài đng nghĩ là dường như đây còn che giu chuyn gì đó nhé! – ông ta va nói va cười.

– Như tôi biết, – Giuseppe Corte nói. – Ch cn tôi xuôi theo, đây là du hiu xu.

Thế là Corte b chuyn xung tng sáu. Anh t tin rng vic chuyn chng liên quan gì đến bnh tt hay tình trng nng thêm ca nó. Tuy nhiên, chính ý nghĩ bây gi gia anh và thế gii bình thường ca nhng người khe mnh đã xut hin mt bc tường ngăn cách làm anh khó chu. tng by, ti đim đến, vn có s giao tiếp vi nhng người khác. Có th nói rng cuc sng bình thường vn din ra. tng sáu thì đúng là mt bnh vin thc s. Hành đng ca các bác sĩ, các y tá và k c nhng bnh nhân đã khác. H nói công khai rng đây ch cha các bnh nhân, mc dù chính ra không b bnh nng. Khi nói chuyn vi các bnh nhân khác, vi các bác sĩ và các ch h lý, Giuseppe Corte nhn ra rng tng này mi liên h vi tng by khác hn. tng by không hn là bnh nhân, mà ch là nhng người quá c lo. Nói mt cách nghiêm túc thì chính tt c được bt đu ch t tng sáu.

Giuseppe Corte đoán rng anh s li lên tng by, nơi anh s không d dàng gì làm theo nhng li căn dn ca bác sĩ. Đ tr v, anh cn phi khi đng mt cơ chế không đơn gin, dù sao cũng không phi n lc nhiu. Nếu anh c ngi không như thế, s không ai nghĩ đến vic chuyn anh lên trên, ch “nhng người gn như khe mnh”.

Giuseppe Corte thm quyết đnh s không hy sinh nhng quyn li và không đ hoàn cnh x mũi. Anh khng đnh vi các bnh nhân khác rng ch xung đây mt đôi ngày, rng chính anh chuyn xung tng dưới vì kính trng ph n và rng ngay khi có phòng trng, anh s li lên tng by. H nghe anh nói mà không h t ra chú ý và dường như ph ha theo anh mt cách u oi.

Khi nói chuyn vi bác sĩ mi, Giuseppe Corte tin vào l phi ca mình. Bác sĩ tha nhn rng Corte hin nhiên có th tng by. Bnh anh h-o-à-n – t-o-à-n – n-h- – đ tăng hiu qu li nói ca mình, ông ta nhn mnh tng âm tiết. Tuy nhiên, theo ý kiến ông ta, tng sáu vic chăm sóc và cha tr thm chí còn tt hơn.

– Ông biết đy, – bnh nhân ngt li ông ta. – Chính ông đã nói rng ch ca tôi là tng by. Thế nên tôi mun quay tr li tng by.

– Không ai phn đi, – bác sĩ chng đ. – Công vic ca tôi là đưa ra cho anh li khuyên. Và tôi nói không phi vi tư cách là mt bác sĩ, mà như mt người bn chân tình. Tôi nhc li là bnh anh thc dng nh, s không phóng đi nếu nói rng anh hoàn toàn không b bnh. Trường hp ca anh khác nhng dng tương t là lây lan rng hơn. Tôi nói mt cách đơn gin hơn: tiến trin bnh cc thp, nhưng quy mô li đáng k. Quá trình phá hy các tế bào, – ln đu tiên Giuseppe Corte nghe thy nhng li đáng s này trong sut thi gian anh vào nm vin, – quá trình phá hy các tế bào chc chn đang giai đon đu. Có th nó còn chưa bt đu. Tuy nhiên chiu hướng chung, tôi nhc li, chiu hướng lan bnh đng thi đến các b phn ln trong cơ th. Vì thế, theo tôi, anh nên điu tr đây, tng sáu. Chúng tôi s cho anh mt khóa tr liu nhanh vn được gii thiu trong nhng trường hp tương t.

Vài ngày sau Giuseppe Corte được thông báo rng tng giám đc bnh vin, sau khi bàn bc kĩ vi các đng nghip đã thay đi trt t sp xếp bnh nhân. Mc đ ca mi bnh nhân, nếu có th nói thế, đã gim xung phn nào. Ph thuc vào vic cha tr, các bác sĩ điu tr chia bnh nhân ra làm hai loi (có th nói ni b như thế). Hin loi nng hơn theo trt t bt buc s chuyn xung tng thp hơn. Chng hn mt na bnh nhân t tng sáu – nhng bnh nhân có dng bnh đang tiến trin, cn phi chuyn xung tng năm; còn nhng bnh nhân nng hơn ca tng by s chuyn xung tng sáu. Ngay lp tc Giuseppe Corte thích s thuyên chuyn mi này. Bây gi đơn gin là anh s tr v tng by ca mình.

Corte đã phí công khi chia s nhng d đnh ca mình vi cô y tá; anh đã phi sng st. Anh cũng s được chuyn, nhưng không phi lên trên – tng by, mà là xung dưới – tng năm. Vì sao thì cô y tá rõ ràng my may không biết, Corte đã b lit vào loi bnh nhân “nng” ca tng sáu, và gi anh s b chuyn xung tng thp hơn.

Trn tĩnh li t cú sc đu tiên, Giuseppe Corte tr nên hung d. Anh gào thét lên rng h đang x mũi anh, rng anh không mun nghe thy mt chút nào v vic chuyn xung tng dưới, rng anh có quyn ca mình và rng ban hành chính ca bnh vin không th pht l chn đoán ca các bác sĩ mt cách trng trn như thế.

Khi anh kêu gào đến kit sc thì bác sĩ đến đ trn an anh. Bác sĩ khuyên Corte bình tĩnh, nếu không thân nhit ca anh s li tăng vt lên và gii thích rng đã có s hiu nhm, ít nht thì cũng mt phn nào đó. Ông ta li khng đnh là v nguyên tc Giuseppe Corte phi nm tng by, nhưng ngay lp tc nói tiếp rng có mt s ý kiến khác v trường hp ca anh, dù hết sc cá nhân. Thc cht bnh như anh rõ ràng đã có th lit vào loi phc tp khi tính đến vùng bnh đang lan rng. Chính ông ta không hiu vì sao anh li b lit vào loi bnh nhân nng ca tng sáu. Rõ ràng là viên thư ký sáng nay gi đin t phòng giám đc đ hi li bnh án ca Giuseppe Corte đã ghi sai nhng kết qu y hc. Hơn hết là ban giám đc đã c tình “coi thường” kết lun ca ông ta v tình trng bnh nhân: h nói ông ta là mt bác sĩ có kinh nghim, nhưng quá ch quan. Nói chung, bác sĩ này đã thuyết phc Corte trước hết không nên lo lng và không nên phn đi vic thuyên chuyn. Vì điu quan trng là cn phi nghĩ đến vic cha tr, ch không phi là nm đâu.

– V vic cha tr, – cui cùng ông bác sĩ nói thêm. – Bác sĩ điu tr tng năm có kinh nghim hơn nhiu. Bnh vin có mt nguyên tc ngm là bnh nhân càng chuyn xung tng thp hơn, các bác sĩ càng gii hơn. Ít nht thì ban giám đc cho là như thế. Các phòng đu thun li và tin nghi. Ca s trông ra phong cnh tuyt vi. Ch t tng ba tr xung thì tm nhìn mi b che lp bi các ngn cây.

Đến chiu thân nhit ca Giuseppe Corte thường tăng lên. Anh nghe nhng li gii thích dài dòng ca bác sĩ và cm thy mt mi. Cui cùng thì anh không còn chút sc lc nào na, không mun và không phn đi s thuyên chuyn bt công na. Anh cho phép chuyn mình đi mà không phn đi mt li nào c.

tng năm, Giuseppe Corte nhn thy chính điu dưới đây dù ít cũng là nim an i đi vi anh: theo ý kiến thng nht ca các bác sĩ, y tá, bnh nhân, anh là bnh nhân nh nht trong c tng. tng này anh may mn hơn c. Nhưng Corte bun ru bi ý nghĩ rng gia anh và thế gii cũng nhng người bình thường gi đã là hai bc tường ngăn cách.

Mùa xuân ùa đến vi tt c. Không khí tr nên m áp hơn, nhưng Corte đã thôi không nhìn ra ngoài ca s như nhng ngày đu. Đúng ra là ni kinh hoàng đã tr thành điu thc v vn. Corte đã phí công nhìn xung các ca s tng mt, vì tình cm ca anh đã b hn lon, còn cơn run khác thường lan khp cơ th. Phn ln các ô ca s vn đóng kín như trước và hình như chúng gn hơn nhiu.

Thnh thong bnh tình ca anh dường như n đnh. Hai ngày sau chân phi ca Corte bt đu ni ban, có gì đó ging như b chàm. Mt ngày trôi qua, ri ngày na, mà nt ban vn không biến mt.

– Nhng nt ban này hoàn toàn không liên quan đến bnh chính, – bác sĩ gii thích -. Phn ng này thm chí còn có chính nhng người khe mnh. Cách phòng bnh hiu qu là phi tiến hành tr liu nhanh bng tia gamma.

– Thế ch các ông có tr liu như thế không? – Corte hi.

– Còn phi nói, – bác sĩ t hào đáp. – Bnh vin ca chúng tôi có tt c nhng thiết b cn thiết. Nhưng qu tht là có mt cái khó…

– Còn cái khó nào na? – Corte hi, thoáng linh cm thy điu bt n.

– Vâng “cái khó” có l rt khó nói, – bác sĩ mào đu. – Ý tôi là máy chiếu tia gamma li ch tng bn, còn tôi lúc này hn s không thuyết phc anh ba ln chuyn ch trong mt ngày.

– Làm sao đây?

– Mong anh gi bình tĩnh, c khi cơn thnh n ca anh còn chưa nguôi hn, đ chuyn xung tng bn.

– Đ ri! – Giuseppe Corte kêu lên mt cách tuyt vng. – Tôi chuyn thế là đ ri! Tôi s đi xung tng bn ch bng đôi chân mình.

– Tt nhiên, – bác sĩ xung ging cu hòa và c gng không gây áp lc , – nhưng anh biết đy, vi tư cách là bác sĩ điu tr, tôi cm anh đi xung dưới ba ln trong ngày.

Điu khó chu nht là nt ban không nhng không hết, mà còn bt đu lan dn. Giuseppe Corte thc s thy bt an và vùi đu sut trong chăn. Anh không chu nhượng b thêm ba ngày na. Ri chính Corte đã phi yêu cu bác sĩ sp xếp khóa tr liu cho anh và chuyn anh xung tng dưới.

tng bn Giuseppe Corte thm ly làm vui vì đây anh rõ ràng là ngoi l. Các bnh nhân tng này thc s bnh nng, h hu như không đng dy ni. Anh t cho mình hưởng sung sướng bng cách đi t phòng bnh ca mình đến phòng làm th tc và ngược li – cùng vi nhng tiếng hô đy ngc nhiên và khích l ca các cô y tá.

Khi nói chuyn vi bác sĩ điu tr mi, Giuseppe Corte vin vào hoàn cnh đc bit ca mình. Ch cn nghĩ: bnh nhân, mà ch nm đúng qui đnh ca bnh nhân đó là tng by, thì bng dưng b chuyn xung tng bn. Khi nào nt ban này khi, anh s chuyn ngay lên trên. Anh s không cho qua nhng cái c thoái thác mi nào na. Anh có quyn nm trên tng by.

– Tt nhiên là tng by, còn tng nào na! – bác sĩ bt cười, kết thúc vic khám. – Các bnh nhân luôn quá c nghĩ! Và tôi là người đu tiên cam đoan rng tình trng ca anh không ti, vì thế anh hãy vui lên. Trong bnh s rõ ràng không thy biu hin xu đi đt ngt. Nhưng gia c tng này và tng by, th li cho tôi nói thng, vn có đôi ch khác nhau! Tôi nhc li là trường hp ca anh không nng đến mc y, nhưng bnh vn là bnh!

– Thế thì xung tng nào, – Giuseppe Corte bt ng ni nóng, – các ông s chuyn tôi xung tng nào na?

– Nào, anh biết đy, anh đng nóng tính như thế, tôi mi ch khám sơ b. Cn không dưới mt tun đ đưa ra quyết đnh cui cùng.

– Được ri-được ri, – Corte không chu thôi, – nhưng dù sao ông có th nói phng chng như thế đúng không?

Đ trn an bnh nhân, bác sĩ làm ra v suy nghĩ, sau đó gt gù và nói mt cách rõ ràng:

– Anh biết đy, nói chung có th xếp anh tng sáu! Vâng-vâng, tng sáu, – ông ta nói tiếp như th khng đnh vi mình.

Bác sĩ đoán rng bng cách đó s v yên bnh nhân. Tuy nhiên mt Giuseppe Corte vn l v lo lng. Bnh nhân nhn thc được là các bác sĩ các tng trên đã la anh. Bác sĩ mi này rõ ràng là dũng cm hơn và có lương tâm hơn, – chính người này sâu trong lòng mình cho rng ch ca Giuseppe Corte không phi tng by, mà tng năm và hung h thuc loi nhng bnh nhân nng! Corte cm thy thc s chán ngán. Vào chiu hôm nay thân nhit anh đt ngt tăng lên.

Thi gian Corte tng bn là yên n nht k t lúc anh nhp vin. Bác sĩ điu tr là người d chu, quan tâm và ân cn hiếm thy. Ông ngi bên Corte khá lâu. H nói chuyn v nhiu ch đ. Corte thích thú duy trì cuc nói chuyn v thi gian làm thy cãi ca mình và nói chung là v cuc sng trên thế gii. Anh c gng thuyết phc mình tin rng anh còn quan h vi nhng người khe mnh, rng anh còn liên quan đến thế gii ca công vic như trước kia, rng anh quan tâm cp nht đến nhng s kin xã hi. Nhưng điu này không đem li điu gì c. Sm hay mun thì cuc nói chuyn vn không tránh khi phi nhc đến bnh tt.

Mong mun đt được dù ch mt tiến trin nào đó đi vi Giuseppe Corte đã tr thành o tưởng. Nh tr liu bng tia gamma, nt ban đã ngng lan, nhưng không th làm nó biến mt. Hàng ngày Giuseppe Corte không ngt nói vi bác sĩ v điu này. Anh gi tinh thn và thm chí th gây cười, nhưng xem ra không đt được thành công đc bit.

– Bác sĩ, ông nói xem, – mt ln anh hi, – quá trình phá hy các tế bào ca tôi như thế nào?

– Ly chúa, anh nói gì thế! – bác sĩ trách anh. – Và anh chp điu này t ai vy? Công vic như thế không được ri! Mà bnh nhân gi tên bnh cơ đy! Đng đ tôi nghe điu gì tương t thế t anh na.

– Được ri, – Corte ngt li, – nhưng dù sao ông vn không tr li.

– Gi tôi xin tr li, – bác sĩ lch s nói. – Quá trình phá hy tế bào ca anh thuc loi yếu nht, anh nghe thy ch, yếu nht. Dù tôi đã xác đnh vi anh là nó đu đn.

– Đu đn, ông ma mai à?

– Không nên đ cho tôi nhng gì tôi không nói. Tôi ch nói “đu đn”. Tuy nhiên, nó vn thế trong phn ln các trường hp. Thm chí nhng chng viêm nh đôi khi cn phi c điu tr cp tc ln lâu dài.

– Khi nào tôi có hy vng khi bnh?

– Khi nào à? D đoán trong nhng trường hp này qu là khó… Mc dù anh biết rng… – ông ta nói sau mt lúc suy nghĩ. – Tôi thy anh hơi thao cung – s sm khi… Anh biết đy, tôi hn s khuyên anh… nếu không e là làm anh tc gin?

– Gì đây, bác sĩ, gì đây?

– Tôi đt ra mt vn đ rõ ràng. Gi s chính tôi b bnh như thế, thm chí là bnh nh, và vào nm vin ca chúng tôi (Nhân tin, tt hơn là không tìm thy). Thì ngay t ngày đu tiên, anh có hiu điu này không, tôi hn s không nghĩ đến vic nm mt trong nhng tng dưới. Tôi có l s nm

– Tng đu tiên, – Corte nói chêm vào và mm cười gi to.

– Đng nói by b! Tng đu tiên! – bác sĩ ma mai đáp. – Anh nói đy nhé! Mà đy chính xác là tng ba hay thm chí tng hai. các tng thp thì vic cha tr tt hơn đáng k. Tôi xin đm bo. Thiết b đó mnh và hin đi hơn, k c nhân s cũng có kinh nghim hơn. Anh có biết người đng viên c bnh vin chúng tôi là ai không?

– Có phi giáo sư Dati không?

– Chính ông y. Chính giáo sư Dati là tác gi phương pháp cha bnh ca chúng tôi. Chính ông đã lp ra d án trang thiết b bnh vin. Giáo sư Dati – người thy chung ca chúng tôi. Mà ông y làm vic, nói thế này nhé, gia tng mt và tng hai. đó ông y phát tiết năng lượng lãnh đo ca mình. Nhưng anh hãy tin là li nói và nh hưởng ca giáo sư không lên được đến tng ba. Càng lên cao, nhng ch th ca ông càng gim uy lc. Chúng mt đi ý nghĩa ca mình và trình ra trong thế gii gi di. Trái tim ca bnh vin chúng tôi là bên dưới. Vì vy, nếu anh mun cha khi bnh – anh s mun xung tng dưới.

– Nói tóm li, – ging Giuseppe Corte run lên, – ông khuyên tôi…

– Còn mt điu na tôi mun nói thêm, – bác sĩ vn bình tĩnh, – rng trong trường hp ca anh chúng tôi có tiến hành kích thích da. Chuyn nh, nhưng phát chán ngy. Nếu nt ban lúc nào đó vn còn, thì tht s đáng bun chút ít. Mà anh hiu không kém gì tôi là gi tinh thn quan trng như thế nào đi vi vic bình phc. Tr liu bng tia gamma mi là mt na công vic. Anh hi vì sao à? Có th vic chiếu gii chưa đ mnh. Dù thế nào chăng na thì thiết b tng ba vn mnh hơn. Do đó xác sut loi b chàm cao hơn nhiu. Còn điu này nghĩa là gì? Điu này nghĩa là ngay sau đó cơ th hi phc – cái khó khăn nht đã đng sau. Nếu anh chn ch, s không có đường quay li. Khi anh cm thy người khe, anh s lên ch chúng tôi, thm chí lên cao hơn – tng năm, sáu, k c tng by mà không có tr ngi gì… Tt c s ph thuc vào “nhng tiến b” ca anh.

– Qu thc ông nghĩ là vic cha tr s nhanh hơn ch?

– Chc chn. Tôi nói như th tôi đang trường hp ca anh vy.

Bác sĩ nói vi Giuseppe Corte kiu như thế hàng ngày. Cui cùng thì bnh nhân hoàn toàn b hành h vì vết chàm. Bt chp trc giác không mun xung tng dưới, anh quyết đnh nghe theo li bác sĩ và chuyn xung tng thp hơn.

tng ba Giuseppe Corte nhn ra ngay s vui v bt thường ca các bác sĩ và đi ngũ phc v. Tht là l vì nhng bnh nhân nm đây đang gp nguy him thc s. Ngày qua ngày s vui v đó ch tăng lên. Giuseppe Corte bt chuyn vi mt n y tá đ hi sao h li vui như thế.

– Phi chăng anh không biết? – cô y tá đáp. – Ba ngày na chúng tôi s đi ngh.

– Đi ngh là sao?

– Rt đơn gin: tng ba đóng ca hai tun, và toàn b đi ngũ nhân s đi ngh. Ch chúng tôi tt c các tng thay phiên nhau đi ngh.

– Còn bnh nhân?

– Vì bnh nhân không nhiu, hai tng s ni thành mt.

– Nghĩa là các ch gp bnh nhân tng ba và tng bn li?

– Không, – cô y tá cha li. – Tng ba và tng hai. S chuyn bnh nhân t tng ba xung.

– Xung tng hai? – Mt Giuseppe Corte tái nht như người chết. – Tôi s phi chuyn xung tng hai?

– Vâng. Anh sao thế? Sau hai tun chúng tôi s v và anh s quay li phòng này. Theo tôi, không có gì phi s.

Thế nhưng Giuseppe Corte hết sc s hãi. Anh linh cm thy mt điu hoàn toàn khác. Nhưng anh không th thuyết phc h thôi không đi ngh. Thêm vào đó anh tin rng khóa tr liu cp tc mi s có li cho anh, vì nt ban gn như đã mt. Anh không quyết tâm t ra phn đi vic liên tc b chuyn. Dù sao anh đã nài n, bt chp nhng li châm chc ca các y tá, đ h gn vào ca phòng bnh mi ca anh tm bin ghi: “Giuseppe Corte Corte. Tng ba. Tm thi.”. Trong lch s bnh vin chưa bao gi xy ra điu gì tương t. Nhưng các bác sĩ không phn đi: người nóng tính như Corte, bt c li cm đoán nào cũng có th gây chn đng mnh vi anh ta.

Cn phi ch hai tun, không hơn không kém. Giuseppe Corte bt đu ương bướng đếm ngày. Anh nm bt đng trên giường và hàng gi lin nhìn đ đc. tng hai vt dng đã không còn mi và không vui mt như các phòng bnh ca nhng tng trên. đây chúng đ s hơn, cng hơn và lnh lùng hơn. Thnh thong Giuseppe Corte căng tai lng nghe âm thanh t tng dưới – tng chết chóc, tng ca “nhng người phi b chết”, nhng tiếng rên hp hi xa xôi dường như vng đến tai anh.

Tt nhiên tt c chuyn này không th không hành h Corte. Lòng anh đã không yên, mà bnh tt vn bên mình. Anh thường xuyên st cao, người yếu hơn. Mùa hè đang thi kỳ oi nht. Các ca s hu như luôn đ m. Nhưng nhìn qua chúng rõ ràng không còn thy được nóc thành ph, không c nhng ngôi nhà. Ch thy bc tường cây xanh lét bao quanh bnh vin.

Mt tun trôi qua. Khong gn hai gi chiu mt y sĩ và ba h lý đt ngt bước vào phòng bnh.

– Như vy là chúng ta đã sn sàng chuyn? – y sĩ hi bng ging pha trò có v hin t.

– Chuyn là thế nào? – Giuseppe Corte khó nhc hi. – Các anh li đùa. Tng ba còn đi ngh mt tun na mi v.

– Tng ba đây là sao? – y sĩ hi li mt cách khó hiu. – Tôi có lnh chuyn anh xung tng mt. Đây anh xem, – và anh ta chìa ra t thông báo chuyn bnh nhân xung tng dưới. T thông báo do chính giáo sư Dati ký.

Ni kinh hoàng và gin d đã lên đến c, gi tràn hết ra ngoài. C tng nhà b inh tai bi nhng tiếng kêu gào đy gin d.

– Ly Chúa, yên nào, – các h lý kêu lên. – Tng này toàn bnh nhân nng đy.

Nhưng không ngăn li được.

Người ph trách, có hc và lch thip lao b v phía có tiếng kêu. Sau khi nghe k li, ông ta đưa mt nhìn t giy và lng nghe Corte. Sau đó gin d quay v phía anh y sĩ và nói rng có s hiu nhm, rng ông ta không đưa ra nhng lnh như thế này, và đôi khi bnh vin vn đ xy ra tình trng ln xn, rng người ta luôn giu ông mi chuyn… Trách mng y sĩ xong, ông ta lch s gii thích vi bnh nhân và xin li mt cách chân thành.

– Chuyn là, – bác sĩ nói, – đúng mt gi trước giáo sư Dati đã đi công tác ngn ngày và s tr v sau hai ngày na. Tôi hết sc bun nhưng không th trái lnh ông được. Anh hãy tin rng chính ông cũng ly làm tiếc v điu này. Thế cơ đy! Tôi không c tình đ chuyn như thế xy ra phi không?

Toàn thân Giuseppe Corte run lên không ngt. Người ta nhìn anh thương hi. Cui cùng anh mt t ch. Anh hong s như tr con. Cơn nc n tuyt vng ca Corte còn vng ra t phòng anh khá lâu.

Anh nm dài trên giường. Hơi nóng gia trưa hè ph khp thành ph. Corte nhìn nhng cây xanh ngoài ca s, anh có cm giác dường như anh rơi vào mt thế gii nào đó trong sut. Thế gii được to thành t nhng bc tường kỳ l, được xây bng gch vô trùng, thế gii ca s yên tĩnh chết chóc và nhng hình nhân trng toát, trng rng và vô cm. Đt nhiên anh thy l là nhng cây ngoài ca s cũng hư o. Sau đó anh chc thế vì nhn thy nhng chiếc lá cây không h lay đng.

Cm giác đó làm Giuseppe Corte s đến mc anh gi cô h lý mang kính vin anh thường không đeo khi nm trên giường, đến cho anh. Ch khi đó anh mi bình tâm đôi chút. Qua kính dù sao anh vn thy nhng thân cây có tht, còn nhng chiếc lá, dù yếu t, vn đng đy trước gió.

Cô h lý đi khi. T lúc hơn 3 gi phòng bnh tuyt đi yên tĩnh. Sáu tng nhà, sáu pháo đài kinh hoàng do sơ sut ca ai đó đã đè lên người Giuseppe Corte bng toàn b sc nng nhn tâm ca nó. Phi mt bao nhiêu năm đ anh bò lên khi b vc này?

Ti sao trong phòng bnh li ti đen như thế? Vì gi đang còn là ban ngày. Bng nhng n lc cui cùng, Giuseppe Corte khó khăn như người b bi lit nhìn chiếc đng h đ trên chiếc bàn cnh giường. Ba gi rưỡi. Đo mt nhìn, anh nhìn thy các ca chp, khi tuân theo mt ý chí kỳ bí, chm chm h xung, đ ngăn con đường ra thế gii.

 

  

CHIC ÁO KỲ D

Trương Văn Dân chuyn ng t  nguyên tác : LA GIACCA STREGATA

Mc dù thích ăn mc trang nhã nhưng ít khi tôi quan tâm đến cách phc sc và áo qun k khác.

Thế nhưng trong d hi ti nhà mt người bn Milano tôi đã gp mt người đàn ông, khong 40 tui, đp lng ly trong b qun áo rt thi trang. Tôi chưa biết ông y là ai vì gp mt ln đu ; và điu thường xy ra là rt khó nh tên người l mt trong khi gii thiu. Tuy thế cũng có lúc chúng tôi tình c ngi gn nhau ri bt đu câu chuyn. Ông ta là mt người hiu biết, ăn nói bt thip nhưng trên mt sao có v bun bun. Ri có l trong mt lúc thân mt quá đáng- Phi chi Chuá đã cn ngăn – tôi đã khen li ct may tuyt xo v b đ ông ta đang mc và còn dám hi thêm ai là th may ca ông ta.

Gã đàn ông n mt n cười rt l ; dường như gã đang ch tôi hi câu hi đó :” Không ai biết lão đâu, nhưng lão ta đáng là mt bc thy. Lão rt kén khách và làm vic rt tuỳ tin”. “Nghĩa là tôi …?” “i dào, ông c hi th xem .Tên lão ta là Corticella, Alfonso Corticella, nhà ph Ferrara s 17″. “Chc đt tin lm phi không ?”. “Có l vy, nhưng tht tình thì tôi không biết : B đ này lão y may cho tôi đã ba năm nhưng đến nay vn chưa gi phiếu tính tin”. “Tên ông ta là Corticella ? ph Ferrara s 17 phi không ?” “Ðúng đy” gã đàn ông l mt tr li ri b đi nhp bn vi mt nhóm khác.

ph Ferrara s 17 tôi thy mt căn nhà bình thường như nhng căn nhà khác và ch ca Alfonso Corticella không khác gì ch ca nhng người th may bình thường. Chính ông ta bước ra m ca cho tôi. Ðó là mt lão già, tóc hãy còn đen nhưng chc là được nhum.

Tôi hơi bt ng vì lão ta không h làm khó d. Ngược li, hình như lão ta đang php phng mun tôi tr thành mt khách hàng.Tôi gii thích đã biết được đa ch ca lão ta như thế nào, ngi khen tài may ct ri yêu cu may cho tôi mt b đ. Chúng tôi chn mt xp vi màu xám tro, lão ta ly s đo và bo rng s cho người mang đến nhà đ th. Tôi có hi giá, nhưng lão bo là không vi gì, trước sau gì mình cũng s tha thun. Tht là mt người d thương, ban đu tôi nghĩ thế, nhưng lúc sau, trên đường tr v nhà, tôi mi nhn ra rng lão già y đã đ li trong tôi mt ni bc rt l lùng (có l vì n cười nhơm nhp và quái d ca lão). Ðt nhiên tôi không còn ý đnh gp li lão ta. Nhưng đã quá tr, tôi đã đt may qun áo.Và chng hai mươi ngày na thì xong.

Khi người ta mang đ đến th, tôi đng ngm mình vài phút trước gương. Ðúng là mt kit tác. Nhưng không hiu vì sao tôi không mun mc nó na; có l vì cht nh đến lão th may quái đn. Thế ri nhiu tun l trôi qua trước khi tôi chn mc.

Tôi còn nh cái ngày hôm y. Ðó là mt sáng th ba, vào tháng tư và tri đang đ cơn mưa . Khi mc xong b đ – áo vest, qun và gillet – tôi vui mng nhn ra là không có ch nào cht hay căng cng như vn thường xy ra vi nhng qun áo mi. B đ ôm chn ly người tôi mt cách tuyt vi.

Thường thường thì tôi không b gì c vào túi phi, tt c các giy t tôi đu cho vào túi bên trái. Tôi nói thế đ gii thích vì sao sau vài gi s, tình c thc tay vào túi phi, tôi cht nhn ra bên trong có mt tm giy. Có l đó là phiếu tính tin ca lão th may ?

Nhưng không. Ðó là tm giy bc 10 nghìn lia *[1]

Tôi git ny người. Chc chn không phi tôi b vào nhưng cũng tht vô lý nếu nghĩ đó là trò đuà ca lão th may. Chng l li là món quà ca bà làm phòng , người duy nht sau lão Corticella có cơ hi đến gn chiếc áo ? Hay là bc gi ? Tôi đưa ra ánh sáng đ nhìn cho k và đi chiếu vi nhưng t bc khác .Ðúng là bc tht và không còn gì đ nghi ng .

Ch còn mt cách gii thích có th tin được : s sơ ý ca lão Corticella. Mt người khách nào đó đến tr tin lúc lão ta không có sn bóp, đ tránh ct ba lão đã tm cho vào túi áo ca tôi đang móc vào mt hình nhân g nm gn đó. Trường hp tương t như vy vn thường xy ra luôn.

Tôi nhn chuông gi cô thư ký vi ý đnh nh viết mt bc thư cho lão Corticella đ tr li s tin không phi ca tôi. Nhưng không hiu sao, tôi li cho tay vào túi áo mt ln na.

– Thưa ông cn chuyn gì ?… Ông không được khe à ? Cô thư ký va bước vào va hi, chc cũng va nhìn thy khuôn mt tôi tái lên như ca mt xác chết. Trong túi áo, nhng ngón tay ca tôi va đng phi cnh ca mt tm giy khác, trước đó my phút chưa h có .

– Không, cũng chng có gì nghiêm trng. Tôi nói . Tôi hơi chóng mt mt tí nhưng

do này vn hay xy ra luôn. Có l do quá mi mt. Cô có th ra ngoài, tôi đnh đc cho cô đánh máy mt bc thư nhưng không gp lm, đ khi khác làm cũng được.

Cho đến khi cô gái bước hn ra khi phòng tôi mi dám rút tm giy t túi áo ra. Ðó cũng là mt tm giy bc 10 nghìn lia. Tôi làm th mt ln th ba na, và ln này t bc th ba li xut hin.

Trng ngc tôi đánh liên hi. Tôi có cm tưởng là mình đang b lôi cun, vì nhng lý do bí n, vào mt chuyn c tích mà người ta vn k cho con nít nhưng ch ai tin là có tht. Vin c là không được kho, tôi b s tr v nhà. Tôi cn suy nghĩ mt mình. May thay bà lão làm phòng cũng đã đi ri. Tôi đóng ca, h màn sáo xung . Ri bt đu nhanh nhn rút nhng tm giy bc, tm này đến tm khác, t chiếc túi thn kỳ tưởng chng như bt tn.

Tôi làm công vic đó vi mt s căng thng thn kinh ghê gm, php phng lo là đến mt lúc nào đó phép l s ngng hiu nghim.Tôi mun làm đến chiu, sut bui ti cho đến khi tích tr thành bc t. Nhưng sc ca tôi có hn và đến mt lúc cũng yếu dn.

Trước mt tôi là mt đng bc cao ngt. Ðiu quan trng là làm sao ct giu đ không ai có th nghi ng.Tôi đ cái rương đng thm và sp xếp nhng t giy bc thành tng đng nh, va đt vào đáy rương va đếm nhm. Tt c va đúng 58 triu lia.

Sáng hôm sau bà lão làm phòng đánh thc tôi dy, ngc nhiên thy tôi ng mà vn còn mc nguyên qun áo. Tôi gượng cười gii thích là ti qua đã hơi quá chén ri cơn bun ng kéo đến bt ng.

Mt ni lo : bà lão yêu cu tôi ci áo đ đem chi cho thng nếp.

Tôi vi đáp là đã đến gi phi đi và không còn có th thay đ kp na .

Sau đó tôi hi h đến mt tim bán y phc đ mua mt b đ mi, cũng loi vi tương t ; tôi s đưa nó cho bà dn phòng ; còn chiếc áo kia, chiếc áo mà ch trong vài ngày s làm tôi tr thành mt trong nhng người đy quyn lc trên thế gii , tôi s ct du vào mt nơi an toàn nht.

Tôi không hiu là tôi đang sng trong mt gic mơ,có hnh phúc không hay đang b ngt th dưới sc nng quá ln ca đnh mnh. Ngoài đường ph, qua lp áo choàng, tôi luôn luôn s song nơi có cái túi thn kỳ . Mi ln như thế tôi li th phào nh nhõm. Dưới làn vi tiếng rào ro ca nhng t giy bc chm nhau đã mang li cho tôi câu tr li đy khích l.

Nhưng mt s trùng hp ngu nhiên đã làm ngui lnh nim vui mê hong ca tôi. Sáng hôm sau các nht báo đu tường thut đy đ chi tiết v v cướp xy ra ngày hôm trước. Mt chiếc xe ti bc thép ca ngân hàng, sau khi thu tin các chi nhánh đ mang v tr s đã b bn tên cướp tn công và ht trn trên ph Palmanova. Khi mi người đ xô chy đến, bn chúng đã phi bn đ thoát thân ; và có mt khách b hành b chết. Nhưng điu làm tôi vô cùng kích đng là s tin b cướp : 58 triu lia (như s tin ca tôi ).

L nào có mt mi liên quan v s giàu có bt ng ca tôi và s tin do bn cướp chiếm đot, vì hai vic đã xy ra đng thi ? Tht vô lý nếu có ai nghĩ thế . Còn tôi, tôi không phi là mt k mê tín. Nhưng s vic cũng làm cho lòng tôi dao đng. Và hoang mang.

Chuyn đi thì các bn cũng tha biết : càng có nhiu bao nhiêu, người ta càng ham mun by nhiêu.Tôi đã giàu ri, nếu xét đến thói quen khiêm tn và gan d ca tôi. Nhưng caí bóng m ca cuc sng giàu sang không gii hn c thôi thúc mãi. Ngay ti hôm y tôi li bt tay vào vic. Gi thì tôi tiến hành mt cách bình tĩnh và ít căng thng hơn. 135 triu khác li được ct chng bên đng tin hôm trước.

Ðêm hôm đó tôi không chp mt được. Linh tính đang báo hiu mt điu gì nguy him ? Hay là ni dày vò lương tâm ca k nhn được may mn mà không h có mt công lao xng đáng nào? Hoc mt ni ân hn mơ h? Ngày hôm sau khi tri chưa kp sáng tôi đã nhy xung giường, mc qun áo và vi vã chy ra ngoài đ tìm mua t báo .

Va đc xong tôi như b ngp. Mt trn ho hon kho xăng đã thiêu hu toàn b khu nhà trên ph San Cloro. Ngn la đã lan ra và đt cháy két st ca mt cơ quan bt đng sn, biến ra tro s tin 135 triu. Trong lúc cu cha, hai nhân viên cu ho đã b thit mng.

Gi tôi phi kê khai ra đây tng ti ác ca tôi chăng ? Phi, bi vì lúc này tôi tha biết là s tin mà chiếc áo l kỳ đã cho tôi tìm thy đã đến t ti ác, t máu, t nhng tuyt vng, t chết chóc ; nó đến t đa ngc . Nhưng trong tôi vn còn ng li s di la ca lý trí, đang chi t mi thú nhn v bt kỳ mt trách nhim nào. Và c thế nhng cám d c tiếp tc tái din – d quá mà – và cái bàn tay c thc vào túi ri nhng ngón tay tham lam c nm cht nhng t bc mi. Tin. Nhng đng bc tuyt vi.

Không cn b căn nhà cũ ( đ tránh b dòm ngó ) nhưng trong mt thi gian ngn tôi đã mua được mt căn bit th, sm nhiu bc tranh đt giá, di chuyn bng xe hơi sang trng và b vic làm s vì lý do sc kho ; tôi đi du lch khp nơi trên thế gii bên cnh nhng người đàn bà tr đp.

Tôi vn biết c mi ln tôi rút tin t chiếc áo thì mt nơi nào đó li xy ra mt biến c đau thương và bi thm. Nhưng đó ch là mt ý thc rt mơ h vì không có bng chng gì rõ rt. Ri dn dn sau nhng ln ly thêm tin, lương tâm tôi bt đu thoái hoá, tr nên đn mt. Còn lão th may ? Tôi đã gi đin thoi cho lão ta đ hi phiếu tính tin nhưng chng có ai tr li . Tôi có đi tìm lão ph Ferrara, nhưng người ta bo lão đã di cư ra nước ngoài mà không ai biết chính xác là đâu. Tt c nhng điu này dường như đu có ng ý chng t, dù tôi vn chưa h hay biết, rng tôi đã tho hip vi qu.

Cho đến mt hôm, trong ngôi nhà mà tôi đã sng t nhiu năm, mt bui sáng người ta tìm thy mt bà lão 60 tui chết ngt vì gas ; Bà ta đã t t vì đánh mt 30 nghìn lia tin hưu bng lãnh ra t ba trước ( và đã lt vào tay tôi ).

Ð ri. Ð ri. Tôi phi hu b chiếc áo qu quái này đ khi phi rơi vào đáy vc. Tôi không th nhượng li cho ai vì trò chơi đn mt này s tiếp din (Ai mà có th cưỡng li được sc cám d ca nó ? ). Cn phi hu nó thôi .

Tôi lái xe đến mt thung lũng vng v trên dãy núi Alpe. Dng xe trên mt bãi c tôi đi v hướng khu rng. Không có ai đi theo. Vượt qua khu rng tôi đến mt vách núi lm chm đá. Nơi đây, gia hai tng đá khng l nm bên lòng núi, tôi đt lên chiếc áo khn nn, chế xăng và châm la. Sau ít phút nó chn là mt đng tro.

Nhưng khi tia la cui cùng va đo lên và sp tt, t phía sau lưng tôi vang lên mt ging người như ch cách chng vài ba thước: Tr quá ri, tr quá ri ! Hong hn, tôi quay đu như con rn. Nhưng không có ai c. Tôi chăm chú nhìn xung quanh, nhy t mõm đá này sang mm đá khác đ tìm k khn nn nào va lên tiếng. Nhưng chng thy gì. Ch có đá và đá.

Dù va tri qua mt trn đng tim nhưng khi xung thung lũng lòng tôi cũng nh nhõm phn nào. Rt cuc tôi đã được t do. Và giàu na, tht may .

khi đến bãi c thì chiếc xe hơi ca tôi không còn na. Và khi tr v thành ph thì cái bit th lng ly ca tôi cũng biến đi đâu mt ; thay vào đó là mt mnh đt hoang có my cc g dng tm bng : Ðt đ bán ca th xã. Ri nhng trương mc ngân hàng, tôi cũng ch biết gii thích ra sao, đã hoàn toàn trng rng. Nhng bó c phn ct trong các hc an toàn cũng biến đi đâu mt.Và bi, ch toàn là bi nm trong đáy ca chiếc rương đng thm .

Gi thì tôi li bt đu làm vic mt cách khó khăn, tôi phn đu vi nhiu cay đng và điu l nht là hình như ch my ai ngc nhiên v s phá sn đt ngt ca tôi.

Nhưng tôi tha hiu rng câu chuyn chiếc áo vn chưa chm dt. Tôi biết là mt ngày nào đó chuông ca s reo, tôi s ra m ca và trước mt s xut hin n cười quái đn ca lão th may khn nn, đến đ đòi thanh toán món n năm xưa.

TRƯƠNG VĂN DÂN CHUYN NG

Chú thích:

* Tin Ý : 10 nghìn Lire tương đương (1996) 7 đô la M : Lúc tác gi viết tr giá ln hơn nhiu

 

 

CIRCÉ  CON

Dch gi: Đc Lâm

Cách đây đ mt năm, tôi nhn thy anh bn Umberto Scandri ca tôi đang thay đi mt cách cc đim.Umberto được ba mươi sáu tui ; là ch nhà in, nhà xut bn, anh cũng ho tranh vi mt phong cách hay hay. Trí thc không ai bng. Vy mà gương mt anh trông ging mt võ sĩ quyn Anh hơn : trt, cng, cau có mt cách đáng yêu ; nhưng đôi mt bé tí ca anh sáng ngi s thông minh và lòng nhân t. Mt con tim trong trng ngây thơ nhưng cùng lúc mt bn tính đy ngh lc và đc đoán.

Mc dù anh tr tui hơn tôi, mt mi tình bn tuyt vi ny n gia hai chúng tôi, da vào lòng tin nhau và nhng ước mơ chung. Mt công vic tình c đã giúp chúng tôi gn gũi nhau ; ri t đó chúng tôi có thói quen hay gp nhau vào mi chiu, mc dù Umberto đã thành hôn. Nhưng cô v ca anh là mt người hin du đến đ m nht.

Tt. Cách đây đ mt năm nhng cuc gp g gia chúng tôi thưa dn. Umberto có nhng công vic khn cp, nhng bui hn làm ăn, luôn luôn mt c mi nào đó. Nhng ln hiếm hoi mà tôi tìm chn được anh li, anh c như đang trên cung trăng, nóng ny, âu lo, c chp. Anh mà thường nht rt vui v và ci m. Người ta có cm tưởng là anh đang lên cơn st. Tôi tha hiu rng mt ni lo lng đang dày vò anh. Nhưng tôi không đt nng vn đ. Nếu anh, mt người tính tình rt chân thành, mà không nói, điu đó có nghĩa rng mt lý do nghiêm trng nào đó khiến anh phi im lng. Và qu là tôi không đ lượng tí nào nếu tôi c nài đ biết chuyn.

Cho đến mt bui chiu kia – ti qung trường Cng Hoà, tôi nh thế, tri đang mưa – anh nm ly tay áo tôi và vi mt ging nói mà tôi không nhn ra, gn như ht hong, nghe như ging mt đa tr, anh bo vi tôi :

<< Mt tai ho đã đến vi tôi.>>

Chao ôi ! tôi đã hiu t lâu, nhưng tôi gi v như không biết.

<< Chuyn gì xy đến cho anh thế ? >>

Anh nhìn tôi, v cu xin, ta như anh đang ch đi s tha th trước.

<< Mt người đàn bà, anh thì thm.

– Tôi đã đoán thế. >>

Người đàn ông trong thi tr trung sung mãn ca tui đi, t tin, tràn đy sinh lc và ý tưởng, tuyt vi trong s hăng say và mau mn trong nhng quyết đnh trước cơn nguy biến và nghch cnh đã tr thành con giòi thm hi đang run ry này.

<< Thếy có yêu anh không ?

– Không.

– Thế thì sao ?

– Thì cũng chính vì thế đy.>>

Anh k cho tôi nghe vi mt s di dào chi tiết vô b và chán ngt cô nàng là ai, đi x ra sao vi anh và anh đã như thế nào mà không còn sng ni khi không có cô ta ; nói tóm li là mt trong nhng câu chuyn đáng thương hi đy ry hàng vn trên cõi đi khn kh ca chúng ta.

Tuy thế Umberto ý thc được cái tình trng phi lý này, anh thì si tình còn cô ta thì cóc cn tình yêu ca anh. Anh nói cô ta đp, vâng, nhưng anh, không như nhng người đàn ông khác trong trường hp này, biến cô ta thành mt n thn. Ngược li, anh miêu t cô nàng như mt k tàn nhn, tính toán, xo trá, tham tin, vi mt qu tim cng như đá. Nhưng anh li không xa lánh cô được. Tôi hi :

<< Anh có tin tht rng anh không tài nào b rơi cô ta được sao ?

– Bây gi thì không.

– Nhưng anh tha hiu rng mt người đàn bà như thế giế

– Cô ta s đưa tôi vào s dit vong, anh mun nói thế phi không. Đương nhiên là tôi ý thc điu y ch, nhưng mà…>>

Hai hôm sau tôi gp cô ta. Cô ta ngi trên chiếc ghế đi-văn (divan), trong căn phòng nh ca người bn tôi. Rt tr, mt gương mt lanh li và linh hot như ca các cô gái nh, mt làn da mn màng hãy còn căng bi cái tươi thm không t được ca tui xuân thì, nhng ln tóc dài đen nhánh cun tròn to cho cô nàng mt kiu tóc l kỳ ca thế kỳ 19, mt thân hình ca mt cô bé gái đang ln. Đp ư ? Tôi ch biết nói sao. Hn là mt mu người l thường, va thô tc va lch s. Nhưng gia dáng dp cô ta và nhng gì mà Umberto đã k li cho tôi nghe có mt s mâu thun không vượt qua ni. Tt c cô ta nói lên s vui tươi, hn nhiên, yêu đi, mt s buông th thơ ngây cho nhng đòi hi ca cuc sng ; hay ít ra là có v thế.

Vi tôi cô y rt là t tế. Cô va nhìn tôi va chuyn trò huyên thuyên và đôi môi hé n nhng n cười liến thong tinh nghch. Cô ta có v hơi quá trn trong vic làm y, c như là cô có ý đnh chinh phc tôi vy. Và cô ta chng ngó ngàng gì đến Umberto ta như anh không có mt đy. Umberto, ngi dưới chân cô ta, lng ngm cô nàng vi v mt đc ra, môi n mt n cười gượng go.

Vi mt c ch s sàng mt cách tuyt vi, Lunella sa chiếc váy trên người li, đ lt vào ánh mt người nhìn nhng điu cm k. Và ri cô nghiêng đu, ra v khiêu khích, ta như mt con bé n sinh xc xược :

<< Ông biết tôi là ai không ? Tôi là cung phong, cô ta nói vi tôi, tôi là con chim còi vùng bin, tôi là chiếc móng trên tri. Tôi là… tôi là mt con bé tuyt vi.>>

Và cô cười, l v sung sướng.

Ngay lúc đó, tôi cm nhn được sau nhng điu b tr con y mt ngun năng lc vô tn và rt tinh vi cho s di trá. Tôi không tài nào gii thích được ti sao. Gn như mt cm giác có th s mó được.

Cui cùng cô ta quay sang Umberto.

– Mocci, cô ta hi vi mt n cười duyên dáng mơn trn nht, xem kìa, nói vi em đi : con sóc nh ca anh…

Umberto lc đu na sung sướng na ngi ngùng.

-Nào, Mocci, nói vi em đi : con sóc nh ca anh…>>

Tôi nhìn cô . Vi mt v mt kh di Umberto thì thm :

– Con sóc nh

– Ca anh, cô khuyến khích anh.

– Con sóc nh ca anh >>, b khc phc, người đàn ông đc rõ tng li.

Thế là Lunella chúm đôi môi xinh đp li có l đ nhi ging mt nhân vt anh hùng nào đó trong thế gii loài thú ca Walt Disney : << S-kii-dz…s-kii-dz>>, cô ta làm duyên làm dáng như mt đa bé gái nh. Trong ánh mt cô ta biu l mt s ma mai châm biếm, mt nim vui thú chiếm hu lnh lùng đến ni mà tôi cm thy mt lung n lnh chy dài dc theo sng lưng.

Sau đó, khi cô đã ra v, tôi hi Umberto :

-Sao anh li đ cho cô ta gi anh là Mocci ? Anh có nhn thc rng anh đang đi đến đâu chưa và cô ta đã làm cho anh tr nên hèn h đến mc nào không ?

! anh kêu lên, nên dung th cho cô y. Cô y hãy còn tht tr di !

Ri sau đó tôi không còn gp li anh và c cô ta na trong vòng nhiu tháng. Chuyn gì đã xy ra ? Tôi gi đin thoi : không tăm hơi gì c. Tôi tìm đến nhà anh : không tăm hơi gì c. Cái cuc tình đáng nguyn ra kia đã hút mt anh.Tiếc thay, mt người tht tuyt diu và tht nhân t.

Nhưng cách đây vài ngày cô v anh cho người gi tôi. Tôi đến ngay. Cô k cho tôi nghe nhng gì tôi đã biết ri. Cô khóc lóc. Cô van nài tôi giúp cô y. T mười lăm ngày nay cô không gp Umberto và anh cũng không có đt chân đến hãng. Anh như đã bay biến đi đâu mt. Anh đã b chuyn không may ri. Tôi ha s tìm kiếm anh.

Tìm kiếm ư ? Cái ý nghĩ đu tiên đến vi tôi là Lunella. Tôi s đến nhà cô . Cô ta hn nhiên phi biết chuyn gì ri, có l cô ta s k cho tôi nhng điu láo khoét t đu đến cui nhưng dù sao đi na vn còn hơn không. May thay tôi có đa ch ca cô nàng.

Tôi đến đy vào lúc ba gi trưa. Nếu cô ta mà biết tôi s đến thì cô ta cũng đã không th sa son được đp hơn thế na. Mt chiếc áo đm ngn tht gin d, nhưng đy gi cm vi chiếc c h ngc khiến người nhìn phi lúng túng. Cô ta hoàn toàn l v thoi mái. Cô ta kho khon, vui v, li có v hơi b kích đng tí xíu na.

Cô ta sng trong mt căn nhà ging như nhng loi nhà nh kiu xưa dành cho nhng ph n đc thân, đy o tưởng sai lm, vi nhng đ đc theo li c h gi to, chiếc máy truyn hình, chiếc may quay đĩa hát, nhng tm thm Ba Tư gi và trên tường nhng bc phong cnh xu xí đóng trong các khung m vàng. Cô ta mi tôi mt cc rượu whisky và đ mt đĩa hát ca Joe Sentieri.

-À này, tôi hi cô ta bng cách đi thng ngay vào đ, Umberto ra sao ri ?

– Umberto ? cô ta nói vi v ngc nhiên. Tôi tht s cũng mun biết đy. T nhiu tháng nay… ! đã hơn hai tháng nay tôi không gp anh ta. Mt gã d thương nhưng thc phin phc. Ông th nghĩ xem, anh ta li phi lòng tôi, ông đã đoán thế, phi không ? Và ri , nói trng ra, phhuut…nhưng ti sao ta c tiếp tc gi nhau ông bà cô… Anh có phin không nếu ta xưng hô anh em vi nhau ? Như vy mình tht d dàng trò chuyn hơn.

– Cô không gp anh y t hai tháng nay à ? tôi hi, không ra v tin lm.

– Bobi, Mocci ! cô không tr li tôi, thét lên vào lúc đó.

Nghe tiếng gi ca cô ta hai con chó chy ùa vào phòng khách. Mt con chó bông lùn thp và mt con chó bóc-xơ (boxer). Con boxer hơi béo và nhu nhược và, không hiu ti sao, tôi có cm tưởng như đã tng trông thy nó nơi nào ri.

Chúng nó đ xô ti Lunella. Cô nàng va cười va c ghìm gi chúng li.

-Này, này, ngoan nào, thôi được ri.

C hai con đu cung nhit. Mt cách tham lam chúng tìm cách liếm c, má và ming cô ta. Cô ta đng lên và đi ly mt cây gy nh màu đ bóng, dài đ mt thước.

– Cây này dùng đ làm gì thế ?

– Thì còn gì na ! đ dy chúng.

Tôi đ ý là con boxer không nhìn tôi. Nó li còn có v như b quy ry bi s hin din ca tôi. Nó lùi li nếu ti tìm cách s nó. L tht. Thông thường nhng con boxer luôn luôn nhìn thng vào mt.

-Anh Dino biết không, Lunella nói, và, va ngi xung di-văn cô ta va ta vào ngui tôi cho tôi cm nhn thy c thân hình cô nhưng ch trong mt khonh khc thôi, anh có biết là Mocci qu là mt con chó ngoan.

– À ! thế sao? tôi nói. Nhưng xin li nhé, Umberto…

– Nhìn kìa, em van anh, cô nn nì, anh xem kìa nó thông minh làm sao y.>>

Cô ta nhc np mt chiếc hp s đy nhng bánh ngt. Cô nhón mt chiếc vi bàn tay trái, giơ lên ngay trước mm ca con boxer đang th hn hn.

<< Gii, Mocci, ch này.>>

Con chó nghếch mm v phía chiếc bánh và ra v đnh cn ly nó. Cô nàng nhanh nhn đp cây gy vào mũi nó. Con chó tr li tư thế cũ, va vy đuôi mãnh lit.

Thế ri, vi tay trái cô đt vng vàng chiếc bánh trên mũi con chó. Và vi tay phi cô giương chic gy lên đe do.

– Ch này, Mocci, ngoan nào.>>

Chiếc bánh nm thăng bng trên mũi, con boxer ngi yên và hai hàng dãi chy ra t hai bên mm nó.

-Ch đy, tao bo thế.

S ch đi kéo dài c phút. Cui cùng con boxer không nhn ni na và tìm cách đp chiếc bánh. Nhanh như chp cô ta giáng cây gy xung nó mt cú mnh. Chiếc bánh ngt rơi xung đt.

xem kìa lũ chúng nó tht háu ăn >>cô ta nói vi tôi v mt sung sướng.

Con chó bông nh, cũng đang lo s, theo dõi ráo riết s vic đang xy ra.

Sau rt con boxer cũng được chiếc bánh mà nó vi nut chng ngay. Nhưng Lunella li th thách nó thêm ln na.

<< Này, Mocci, đưa chân đây. Này, đưa chân cho tao, và sau đó mày s được mt cái vut ve.>>

Con boxer, ánh mt tuyt vng dán cht vào đôi mt cô , nhc chân phi lên. Mt cú mnh ca chiếc gy khiến nó b chân xung.

<< Không phi chân này ; chân kia. >>

Và con boxer đưa chân trái ra. Lunella đùa gin quá đáng.

<< Ti sao cô gi nó là Mocci ? tôi hi. Không phi là cô cũng đã gi Umberto như thế sao ?

– Phi ri. Nhưng đó là mt s tình c ngu nhiên… Hoc ai biết được nào, có th đó là mt du hiu rng, trong thâm tâm em, em đã yêu mến Umberto tht nhiu…>>

Và cô ta nhìn tôi cười, vi v mt tht khác thường ca cô , va ngây thơ và va xc láo.

Kế tiếp cô nàng quay sang con chó bông nh.

<< Nào Bobi, li đây vi m yêu ca con.>>

Cô ta ôm nó vào lòng, vut ve mơn trn nó, nó nm yên cho cô ta nâng niu nó.

Con boxer ganh tc, lông đng dng lên.

<< Mocci, Mocci >>, tôi gi.

Nhưng không nhm gì c, nó đã nht đnh không biết đến tôi con này.

<< L nh, tôi nói, nó có mt vết so khoé mt trái. Ging như Umberto.

– Tht à ? Lunella tr li nét mt hn h. Em đã không nhn thy điu y. >>

Con boxer không còn vy đuôi na. Cô ch ca nó tiếp tc ve vut con chó kia. Mocci nhy chm ti và tìm cách cn vào chân k tình đch ca nó.

Lunella nhy dng lên, bc tc.

<< Đ con chó bn thu – và cô co chân đá vào mm nó mt cú mnh bng tt c sc lc ca cô ta -, mày ganh à ? Đi nm đi, tc khc, đ lưu manh >>, và bùm mt cú đá khác gin d.

Con boxer nhìn cô ch nó vi ánh mt van lơn ri rút lui và chui trn dưới gm bàn.

<< Anh có thy con chó bn thu này không ? M ta nói không mt chút xót thương. Nhưng nó b đáng đi nó ri. Phi đi x vi lũ nó như thế đy, nếu không chúng nó tr thành ch hết c. Mi ln chúng làm by, phi cho chúng mt trn đòn nên thân và nht là phi đp vào mũi chúng, vì ch y làm chúng đau đn nht. Sau đó chúng tr nên ngoan ngoãn như thiên thn.>>

Và cô ct tiếng cười, v đc thng.

Ngi xm dưới gm bàn, run ry, con boxer cui cùng mi nhìn tôi. Đó là cái nhìn ca mt k đau kh, bi trn, yếu đui, b hy dit, b làm nhc song vn hãy còn nh v nim t hào ca tui tr mình đã đánh mt.

Nó nhìn tôi. Và nhng giòng nước mt ca nó tuôn chy. Ôi ! đôi đng t y, sc mt y, linh hn y… Nó nhìn tôi làm sao y. Ti nghip Umberto…

Dch xong ngày 30.10.2007 ti Antony

Chú thích:

*Circé : trong truyn thn thoi Hy-Lp, Circé, con gái ca Hélios (thn Mt Tri), là mt n thn có phép thn thông biến hoá và gii v đc dược.

Trong truyn thơ ca dài ni tiếng ” l’ Odyssée ” (Du Ký) ca Homère, Circé đã biến tt c nhng người bn đng hành ca Ulysse, nhn vt anh hùng chính ca truyn phiêu lưu, thành nhng chú ln sau khi đã d d h ăn nm vi mình. Nhưng Circé đã gp tht bi vi Ulysse vì v anh hùng này đã được ung thn dược trước.

 

 

COLOMBRE

Trương Văn Dân chuyn ng

Khi Stefano Roi tròn mười hai tui, thay vì xin quà tng cho ngày sinh nht, nó yêu cu ba nó, là thuyn trưởng và ch nhân mt chiếc tàu bum, dn nó ra khơi.

“Khi con ln” nó nói “con cũng s đi bin như ba. Và con mun ch huy nhng chiếc tàu đp và to hơn na.”

“Xin chuá ban phước lành cho con” ba nó tr li. Và hôm y cũng chính là ngày thuyn ra khơi, ông vui v dn thng bé đi theo.

Ðó là mt ngày bin lng và rc r ánh mt tri. Vì ln đu được đt bước lên tàu nên Stefano sung sướng chy tung tăng khp nơi, tr mt nhìn nhng máy móc kỳ l ri dng li quan sát nhng thao tác phc tp lúc xoay bum. Nó tò mò hi nhiu câu ng nghĩnh làm các thu th phì cười, nhưng ai ny cũng đu kiên nhn gii thích cho nó. Khi chy đến đuôi tàu, thng bé cht đng li. Nó chăm chú quan sát mt cái gì thp thoáng trên mt nước, thot n thot hin, cách xa hai, ba trăm thước ngay ch cui ca làn bt trng bám phía sau lưng tàu.

Mc dù thuyn đang lướt nhanh theo chiu gió, nhưng vt y c gi nguyên mt khong cách. Và tuy chưa biết đích thc là cái gì, nhưng hình dng kỳ quái ca nó đã thu hút thng bé mt cách mãnh lit.

Người cha không thy con đi do trên bong, ông ln tiếng kêu nhưng không nghe đáp li, đành ri phòng ch huy đ đi tìm.

“Stefano, con làm gì mà đng như tri trng vy ?” ông hi sau khi thy nó đng đuôi tàu, mt đăm đăm nhìn vào làn sóng phía sau.

” Ba ơi, đến xem cái này”

Người cha tiến đến, chú mc nhìn theo hướng ch ca con, nhưng ông chng thy gì c.”Có cái gì đen đen thnh thong nhô lên mt nước ” thng bé nói “đang chy theo chúng ta”

“Tuy tui bn mươi, nhưng mt ba còn tt lm. Song ba có thy gì đâu.”

Nhưng thng bé c tiếp tc nài n, ông đành phi đi ly ng nhòm ri sau đó chăm chú nhìn ra khơi, ch cui đám bt trng. Stefano thy mt cha tái mét.

“Cái gì vy ? Ti sao mt ba trng thế ?”

” Chuá ơi, phi chi cha con ta đng trông thy nó ” ông thuyn trưởng bun ru than th. ” Bây gi ba rt s cho con. Cái mà con trông thy nhô lên t mt nước và chy theo chúng ta, không phi là mt vt tm thường. Ðó là Colombre. Nó là mt loài cá mà bt c thy th đi dương nào trên thế gii cũng đu kinh s. Ðó là mt loài cá mp rt kỳ bí và nguy him, tinh ranh hơn c loài người. Có nhng lý do mà có l không ai biết được là nó t chn mt nn nhân và sau đó theo sát, năm này qua năm n, sut mt đi, cho đến khi không xé được xác gã. Ðiu kỳ d là chuyn này : Không có ai có th trông thy nó nếu không phi chính nn nhân hay nhng người cùng chung huyết tc “

” Ðó không phi là mt chuyn c tích sao ?”

“Không. Ba chưa bao gi trông thy nó. Nhưng đã nghe người ta t nó rt nhiu ln, nên ba nhn ra ngay. Cái mt như con tê giác, cái mm luôn luôn ngm li và há ra, còn cái hàm răng thì kinh khiếp lm. Stefano, tht không còn nghi ng gì na, tiếc rng colombre đã chn con làm nn nhân nên khi nào con còn đi trên bin nó s không bao gi đ con yên. Hãy nghe ba nói đây : Bây gi chúng ta tr v đt lin, con lên b và k t nay dù bt kỳ lý do nào con cũng không được xung thuyn. Con phi ha vi ba. Ngh đi bin không th là phương tin mưu sinh ca con được na. Con ơi, con nên an phn và nh là trên đt lin con cũng có th làm giàu được “.

Nói xong điu đó, ông cho quay thuyn đi ngược vô cng và ly c thình lình b đau, ông cho thng bé lên b .Ri ông li ra khơi, không có nó.

Thng bé hoàn toàn b kích đng. Nó đng trên b nhìn dõi theo cho đến khi ct bum cui cùng chìm khut phía chân tri. Bin hin ra mênh mông và trên cu tàu chng còn ai na. Nhưng c nheo mt, nó còn thy mt chm đen đang nhp nhô trên sóng nước : con Colombre “ca nó” đang tri lên hp xung, kiên nhn ch đi nó.

K t lúc y thng bé được tách ri khi bin bng rt nhiu nguyên c. Ba nó gi đi hc mt thành ph cách xa bin hng trăm cây s. Và có mt quãng thi gian dài trong môi trường mi, Stefano không còn nghĩ ngi gì v con hi quái. Thế nhưng trong nhng dp v thăm nhà, khi có mt phút rnh ri, vic đu tiên ca nó là chy đến cu tàu, tưởng ch đ kim li xem chơi ch trong thâm tâm nó vn nghĩ là mình đang làm mt điu tha thãi. Sau nhiu thi gian, gi s rng câu chuyn mà ba nó k là có tht đi na, con Colombre chc cũng đã b cuc săn ri.

Nhưng Stefano đng sng, kinh hoàng, tim đp lên lon x. Trên mt bin, cách cu tàu chng hai ba trăm thước, con cá khn nn đang tri lên hp xung mt cách chm rãi, thnh thong ngoi đu lên mt nước quay nhìn v phía đt lin,dường như đang hi hp ch xem khi nào Stefano tái xut hin.

C thế, ý nghĩ có mt k t thù đang ch đi nó ngày đêm tr thành mt ni ám nh không ri. Và mc dù đang sng trong mt thành ph xa xôi, nhiu đêm thc gic nó vn mang cm giác bt an. Ðúng là nó đang mt nơi an toàn, gia nó và con Colombre có mt khong cách hng trăm cây s. Thế nhưng nó biết rng, phiá bên kia nhng dãy núi, nhng cm rng, nhng bình nguyên, con cá mp vn đang đi nó. Và nếu như nó có chuyn đi đến mt lc đa nào xa xôi hơn na, thì con Colombre chc cũng s theo rình rp trên mt b bin nào đó gn bên, như s ngoan c bo tàn ca đnh mnh.

Là mt đa bé khôn ngoan và chăm ch, Stefano tiếp tc hc vi kết qu kh quan và khi ln lên nó tìm được mt vic làm có lương cao ti mt ca hàng trong thành ph. Lúc y ba nó đã chết vì bo bnh, chiếc tàu bum ca ông đã được m nó bán đi và nó được th hưởng mt gia tài kha khá. Công vic, bn bè, gii trí, tình yêu đu đi… đến gi thì Stefano đang sng cuc đi ca nó, dù ý nghĩ v Colombre vn còn ám nh, va như mt ni đau, va như mt o nh đy hp dn ; Nhưng thi gian chng nhng không làm m nht , mà dường như còn kích thich thêm lên.

Nhng thoã mãn được đem li t cuc sng an nhàn và sung túc tuy rt ln nhưng s quyến rũ ca vc thm li còn ln hơn nhiu. Khi tròn hai mươi hai tui, Stefano xin ngh vic và t giã bn bè trong thành ph đ tr v quê cũ , xin phép m cho nó tiếp tc ngh nghip ca cha. Người đàn bà, Stefano chưa bao gi tiết l vi m v chuyn con Colombre, rt vui mng trước quyết đnh hiếu tho ca con. Có mt người con b bin đ sng trên đt lin, trong lòng bà lúc nào cũng xem như mt s phn bi truyn thng gia đình.

K t đy Stefano bt đu nhng cuc hi hành, anh chng t mình hi đ các phm cht cn thiết cho người đi bin, sc chu đng do dai, và mt tinh thn can đm. Anh đi, đi mãi và sau đuôi ca chiếc tàu bum, không k ngày đêm và thi tiết xu, tt, con Colombre vn mt nhc đui theo. Stefano tha biết đy là s nguyn ra và là s phán xét ca mình, nhưng có l do chính ý nghĩ này mà anh không bao gi tìm cách xa lánh nó. Và trên tàu không có ai trông thy con quái vt đó, tr anh.

“Bn my có thy gì phía y không ?” thnh thong anh ch v phía đuôi tàu và hi bn thy th.

“Không.Chúng tao không thy gì c. Cái gì thế ?”

“Tao cũng không biết na. Hình như là…”

“B my trông thy con Colombre hã ” bn thy th cười ln, và khi cười chúng đưa tay r st, như người ta thường làm đ x xui.

“Ti sao bn my cười ? Ti sao chúng my r st ?”

“Bi vì Colombre là mt con vt không tha th .Và nếu nó đui theo chiếc tàu này có nghĩa là mt người trong chúng ta đã tn s.”

Nhưng Stefano không chu buông ra. S hăm do liên tc hình như ch làm anh tăng thêm ngh lc, nim đam mê bin c và can đm trong nhng gi phút chiến đu vi him nguy.

Sau khi tin là mình đã tho ngh, vi s tin ca cha đ li anh hùn vn vi mt người bn đ mua mt tàu hơi nước ch hàng, sau đó anh thành ch nhân và nh nhng chuyến hàng may mn, cui cùng anh đã tu được mt thương thuyn và dn dn đt đến nhng cái đích cao hơn. Nhưng nhng thành công và hng triu đng kiếm được cũng chng giúp anh g được ni ám nh xa xưa trong tâm hn ; Trái li anh cũng chưa bao gi nghĩ đến chuyn bán tàu đ lui li đt lin hay lao vào mt cuc mưu sinh khác.

Hi hành, hi hành… chính là ý nghĩ duy nht ca anh. Va đt chân lên đt lin sau mt chuyến hi trình, lòng anh đã xn xang và mun khi hành ngay. Anh tha biết là ngoài khơi có con Colombre đang đi anh, và Colombre đng nghĩa vi s phá sn hoàn toàn ca đi mình. Nhưng có h chi. S kích thích không sao kim chế, c thúc anh lên đường đ tiếp tc lênh đênh t đi dương này đến đi dương khác.

Cho đến mt hôm, Stefano đt nhiên nhn thy mình già, già lm ; và không có ai bên cnh ông có th biết được ti sao, giàu như thế, ông chưa chu b cái ngh bc bo trên sóng nước. Ông già nua và bt hnh mt cách đng cay, bi vì nguyên c s hin hu ca đi mình ông đã tiêu phí hết trong mt cuc trn chy điên cung, đ tránh mt k t thù trên bin. Nhưng s cám d ca vc thm còn ln hơn nim vui v mt đi sng an nhàn và sung túc.

Mt bui chiu, trong khi chiếc tàu tráng l ca ông còn th neo ngoài bến cng nơi ông đã sinh ra, ông linh tính là mình sp chết. Ông cho gi người sĩ quan ph tá tin cn, yêu cu không được ngăn cn nhng gì ông sp làm. Viên sĩ quan đành phi ha trong danh d.

Có được s bo đm này ri, Stefano tiết l chuyn con Colombre đã đui theo ông mt cách vô vng t năm mươi năm qua. Viên sĩ quan lng nghe vi dáng điu tht thn.

“Nó đã đui theo tôi đến tn cùng thế gii ” ông nói ” bng mt s trung thành mà ngay c nhng người bn cao quý nht cũng không th làm hơn. Bây gi thì tôi sp chết. Nhưng chc nó cũng đã già và mt mi kinh khng lm.Tôi không th phn bi nó.”

Th l xong, ông cho th mt chiếc thuyn con xung bin ri leo lên, sau khi bo ly cho mình mt thanh lao st .

“Gi tôi đi tìm nó đây” ông nói thế. “Tôi không th đ nó tht vng. Nhưng tôi s chiến đu vi tt c tàn lc.”

Bng nhng đng tác mt mi ông chèo ra khơi. Các sĩ quan và thy th nhìn thy ông biến mt ngoài xa, trên mt nước phng lng, chìm hút trong bóng ti ca đêm đen. Bu tri lúc y có mt mnh trăng lưỡi lim đang le lói sáng.

Ông không phi nhc công nhiu. Bt thình lình cái mt khng khiếp ca Colombre nhô lên t phiá hông thuyn.

“Tao đây “ Stefano gm lên.” My c tn công đi ” và ông thu hết tàn lc, giương cao thanh lao st đ chun b phóng ra .

” Uúi , Uúi ” tiếng con colombre vang lên vi ging điu thiết tha ging như li cu khn ” đi không biết bao nhiêu đường gi mi gp được my. Tao cũng mt gn chết. My bt tao bơi mun ht hơi luôn. Mà my c trn, trn mi. My thit ch hiu gì c

“Hiu cái gì ?” Stefano hét to lên.

“Ðâu pha tao chy theo đ xé xác my như my vn tưởng. Tao ch vâng lnh Thy vương đến giao my cái này đây “

Con cá mp lè lưỡi đ dâng cho lão thuyn trưởng mt vt nh tròn tròn lp lánh.

Stefano cm lên tay và chăm chú nhìn. Ðó là mt viên ngc có kích thước hiếm thy. Ông nhn ra ngay là viên Hi Ngc ni tiếng mà ai mang nó s có được may mn, quyn lc, tình yêu và s bình thn trong tâm hn. Nhưng gi thì đã l tr ri.

“Trơì ơi ! ” ông lc đu mt cách bun bã và nói ln lên. ” Tt c là mt s sai lm. Tao đã hoang phí s hin hu ca tao và li còn hu hoi cuc đi my na “

” Vĩnh bit , thng đàn ông khn kh ” Colombre vi đáp li.

Ri nó ln xung vùng nước đen mt dng.

Hai tháng sau có mt chiếc thuyn nh tp lên mt bãi đá do nhng đt sóng phn hi. Mt vài chàng ngư ph trông thy nên tò mò tiến đến xem. Trên chiếc thuyn con, vn tư thế ngi, có mt b xương người trng hếu : gia nhng k tay còn kp cht mt viên đá cui hình tròn.

Colombre là mt con cá có kích thước ln, nhìn rt gm và rt hiếm hoi. Tuỳ vùng bin và phong tc ca th dân sng trên b, nó cũng còn được gi là Kolomber, Kahloubrha, kalonga, kalu-balu, chalung-gra. L mt điu là các nhà sinh vt không có ai biết nó. Vài người còn dám cho là không hin hu../.

TRƯƠNG VĂN DÂN Chuyn ng

 

 

ĐÊM YÊN TĨNH

Nàng tht lên mt tiếng th dài trong gic ng. đu giường đng kia chàng đang ngi trên đi-văng đc sách dưới ánh sáng ca ngn đèn ng được che bng mt chiếc chp đèn hình nón. Chàng ngước mt nhìn lên. Nàng kh rùng mình, lc đu như th mun rũ b cái gì đó, m mt ra ri nhìn chm chm vào chàng trai vi mt v sng s như th mi nhìn thy chàng ln đu. Sau đó nàng hơi mm cười.

– Có chuyn gì thế, em yêu?

– Không có chuyn gì, không biết ti sao em li có mt cm giác lo âu s hãi. Em hơi mt vì đi đường, chuyn y là bình thường, vi li người em hơi nóng, em đng lo, sáng mai em s thy không sao c.

Nàng im lng vài giây, đôi mt m to vn nhìn chàng chm chm. Đi vi h là nhng người thành ph v đây, thì s yên tĩnh ca căn nhà quê cũ k này là hoàn toàn quá sc tưởng tượng. Nó hoàn toàn là mt khi im lìm khép kín có v như đang cha đng bên trong mt s ch đi, như th các bc tường, xà nhà, đ đc trong phòng, tt c có v như đang nín th.

Sau đó nàng bình tĩnh hi:

– Anh Carlo, có cái gì ngoài vườn thế?

– Ngoài vườn ư?

– Carlo, em xin anh, vì đng nào thì anh cũng đã đng lên ri, xin anh ngó ra ngoài mt chút coi, bi vì em có cm giác như th

– Như th có ai đó chăng? Em nghĩ gì l thế? Ai có th ngoài vườn vào lúc này? K trm ư? – Ri chàng bt cười. – Bn trm có nhng vic khác cn làm hơn là lng vng quanh nhng căn nhà ti tàn như thế này.

– Em xin anh, Carlo, anh c ngó qua mt chút xem.

Chàng đng lên, m ca kính ri ca chp, nhìn ra ngoài và t v ngc nhiên. Bui chiu va có bão ln, vy mà gi đây, trong mt không khí trong lành đến khó tin, mt trăng tròn tra đang ri ánh sáng vng vc xung khu vườn bt đng, hoang vng và tĩnh lng, bi vì c nhng con dế và nhng con ếch cũng đang ng bên trong cnh im lìm.

Đó là mt mnh vườn rt đơn sơ, trên đó có mt bãi c phng phiu vi mt li đi ri si trng chy vòng quanh và chia ra thành nhiu li đi nh, và ch có xung quanh vườn là được trng nhng lung hoa tươi. Nhưng nó chính là khu vườn tui thơ ca chàng, mt phn đau đn trong cuc đi ca chàng, mt biu tượng ca nhng ni nim hnh phúc mt mát, và trong nhng đêm trăng, nó luôn có v như mun nói chuyn vi chàng bng nhng li bóng gió say sưa và không th hiu ni. phía Đông, trong cnh sp bóng ti tăm, hin lên mt hàng rào cây duyên xen ln nhng khong trng hình vòng cung, phía Nam có mt đám cây táo nh, phía Bc có mt li bc thang dn đến mnh vườn rau cùng căn nhà kho thơ mng cha thóc lúa, phía Tây là căn nhà . Tt c đang yên ngh trong cnh gi cm và tuyt vi mô t thiên nhiên ng say dưới ánh trăng mà không ai có th gii thích được. Mc dù vy, như mi ln, quang cnh đó gây cho chàng mt ni vò xé sâu xa như đng trước mt v đp ý v mà tt nhiên chàng có th thưởng ngon nhưng không bao gi có th chiếm hu được nó.

– Carlo, – Ma ria vn nm trên giường lo lng ct tiếng gi, vì nàng thy chàng đng nhìn bt đng bên ca s. – Có ai thế?

Chàng đóng ca kính đ mc ca chp vn m ri quay tr vào.

– Không có ai c, em yêu. Ch có ánh trăng vng vc. Chưa bao gi anh thy mt s yên tĩnh đến như vy – Chàng cm ly sách ri li ngi xung đi-văng.

Lúc này là mười mt gi mười phút. Đúng lúc đó, đu vườn phía Đông Nam, trong bóng ti ca hàng cây duyên, mt chiếc np hang n trong đám c t t hé m đ l ra li vào ca mt chiếc hang sâu mt hút dưới lòng đt. Bng chc có mt hình hài thô đm đen đùa chui ra khi hang ri lao nhanh ra ngoài theo đường zích zc.

Trên thân cây có mt con châu chu nh đang ngh ngơi trong trng thái no nê khoan khoái, chiếc bng xanh ca nó php phng theo nhp th. Nhng chiếc móng vut ca mt con nhn đt hung d cm sâu vào ngc con châu chu ri cu xé con vt. Cái thân th bé nh ca con châu chu giy gia làm cho nhng chiếc chân sau dài ngong ca nó rung lên, nhưng ch rung được mt ln. Nhng chiếc gng kìm khng khiếp bt đu bt gãy chiếc đu ca nó và bây gi chúng sc sâu vào trong bng. T nhng vết rách trào ra dòng dch v và k sát nhân bt đu vc mm vào ung mt cách say sưa.

Vì quá say sưa vi ba chén, con nhn không kp thi nhn ra được mt con vt đen đúa khng l đang tiến đến gn t phía sau. Bp? Vn nm gi con châu chu trong chân, con nhn cùng vi nn nhân ca nó mt hút vĩnh vin vào trong hng ca mt con cóc.

Nhưng toàn b khu vườn vn chìm trong cnh bình yên và thơ mng linh thiêng.

Mt mũi tiêm đc cm sâu vào bp chân mm ca mt con sên đang di chuyn chm chp v phía vườn rau. Nó còn bò thêm được hai centimet na vi đu óc quay cung, đ ri nó nhn ra rng cái chân không còn nghe theo nó na và rng thế là nó đi đt ri. Mc dù nó đang dn dn ngt lm, nhưng nó vn cm thy hai hàm răng ca con sâu đang cn xé tht da nó đ khoét sâu cái thân th béo mp và mm mi đáng t hào ca nó.

Trong cơn hp hi nhc nhã cui cùng, nó vn còn kp nhn ra, vi mt cm giác tho mãn còn rt li, rng cái con sâu va tn công nó đã b mt con nhn khng l bóp chết và xé xác trong nháy mt.

Xa xa đng kia đang din ra mt thiên dim tình thơ mng. Vi chiếc đèn nhp nháy bt hết c, mt con đom đóm đc bay lượn xung quanh đm sáng bt đng ca mt nàng đom đóm vô cùng hp dn đang nhàn ri đu trên mt chiếc lá. “Đng ý hay không?” “Đng ý hay không?” Nó tiến đến gn cô th vut ve và được cho phép. Dc vng ái tình đã làm cho nó quên mt rng mt bãi c dưới ánh trăng có th tr thành mt đa ngc như thế nào. Đúng lúc nó đang ôm p cô đom đóm thì mt con b da màu vàng lao ti xé tan nát bng nó. Chiếc đèn nh xíu ca nó vn không ngng nhp nháy như đang hi “Đng ý hay không”, trong khi tên k cướp đã nut được na người ca nó.

Trong khi y cách đó không quá na mét đang din ra mt s hn lon dã man. Nhưng nó ch din ra trong giây lát. Mt vt gì đó có kích thước khng l đáp xung nh nhàng t trên cao như mt tia chp. Con cóc ban nãy cm thy trên lưng mình có mt s qun qui chết người, nó đnh ngoái li nhìn. Nhưng nó đã b nhc bng lên không trong móng vut ca mt con cú già.

Nhưng nếu anh ngm nhìn khu vườn thì s chng thy gì c. Toàn b khu vườn vn chìm trong cnh thơ mng và yên bình linh thiêng.

Cái bui hi ch ca t thn đó đã được bt đu t chiu ti. Gi đây nó đang din ra mc quyết lit nht. Và nó s tiếp tc cho đến sm mai. Khp khu vườn ch nào cũng có cnh tàn sát, giết chóc, hành hình. Nhng con dao m cm vào não nhng chiếc móc pht đt chân, móc vy và thc sâu vào ph tng, nhng chiếc răng cn xé, nhng chiếc ngòi tiêm nc đc và cht gây mê, nhng si dây bt trói, nhng cht dch ăn mòn có kh năng làm hoá lng c nhng k nô l còn sng. T nhng cư dân bé nh nht làm t trong đám rêu phong, như nhũng con giun tí xíu, nhng con vt thân khp…, đến nhng con sâu, con nhn, b da, đến nhng loài đng vt nhiu chân, và c thế lên đến nhng loài đng vt cp cao hơn như thn ln, b cp, cóc nhái, chut chũi, chim cú, mt đi quân đông đúc nhng k sát nhân đang trin khai tàn sát, chém giết, hành h, m bng, cn xé nhau. Như th trong mt thành ph ln đêm đêm có hàng vn tên sát nhân khát máu và được vũ trang đến tn răng chui ra khi hang ln vào nhà người ta mà ct c người ta trong lúc người ta đang ng.

Bt cht dưới vườn anh chàng ca sĩ dế mèn bng nín bt vì b mt con chut chũi phang mt cú chết người vào đu. Nm cnh bi cây là chiếc đèn đã tt ca mt con đom đóm b mt con b da cn nát. Ging hát ca con ếch biến thành tiếng nc nghn trong ming mt con rn nước. Và con bướm nh thì không còn có dp được quay tr li va đp vào ca kính sáng đèn vì nó đang phi giy giua trong d dày ca con dơi. Ni khng khiếp, kinh hoàng cùng vi s hu dit, hp hi và chết chóc dành cho hàng nghìn sinh mng ca Thượng đế chính là cái được coi là gic ng đêm ca mt khu vườn rng ba mươi trên hai mươi mét. Và s vic như vy cũng đang din ra trên nhng cánh đng quanh đây, nó cũng din ra c bên kia dãy núi đang phn chiếu lp loáng ánh trăng vi v nht nht và huyn bí. Và trên khp b mt trái đt ch nào cũng ging như vy ngay khi đêm xung: cnh hu dit trit h, giết chóc. Và khi đêm ti tan đi ri mt tri xut hin, thì mt s phá phách đm máu khác li bt đu, vi nhng tên sát nhân khác, nhưng vn vi mt s tàn bo như nhau. S vic đã tn ti như vy k t khi thế gii hình thành và mãi mãi s vn như vy cho đến ngày tn thế.

Ma ria trn trc trên giường tht ra nhng câu nói ri rc vô nghĩa. Sau đó nàng li m đôi mt to hong ht:

– Anh Carlo, giá mà anh biết em đã mơ mt gic mơ khng khiếp như thế nào, em mơ ngoài kia có ai đó đang b giết.

– Thôi nào, c mà bình tâm li đi, em yêu, anh cũng s đi ng bây gi đây.

– Carlo, xin anh đng gin, nhưng em vn có cái cm giác kỳ l y, rng ngoài vườn đang xy ra mt điu gì đó.

– Liu đu óc em đnh nghĩ v cái gì vy?

– Anh đng t chi em, anh Carlo , vì qu thc là em rt mun anh ngó ra ngoài mt chút.

Chàng lc đu mm cười, đng dy m ca kính nhìn ra ngoài.

Thế gii đang yên ngh trong mt s tĩnh lng vô hn tràn ngp ánh trăng. Vn cái cm giác mê hoc y, vn mt ni bt an bí him y.

– Ng yên đi em, chng có ma nào c, chưa bao gi anh được chng kiến mt cnh yên bình như thế này.

 

 

GP G EINSTEIN

Dch gi: Đoàn T Huyến

Mt ti tháng Mười, sau ngày làm vic căng thng, Albert Einstein đang mt mình do chơi dc con đường hai bên trng cây ca thành ph Princeton thì xy ra mt vic l lùng. Hoàn toàn bt ng và không có bt c mt nguyên nhân đc bit nào, khi ý nghĩ t do chuyn t s vt này sang s vt khác ging như con chó x xích, ông đã đt đến được cái sut đi tng là mc đích ông gng hướng ti trong các mơ ước ca mình. Trong mt thoáng, Albert Einstein cht thy xung quanh mình cái gi là không gian cong, và ông kp xem xét nó t mt góc cnh, ht như bây gi bn đc có th xem xét quyn sách này trên tay.

Người ta cho rng, trí tu ca con người không đ sc đ nm bt hin tượng un cong ca không gian – không ch có chiu rng, chiu dài, chiu sâu mà còn có c mt chiu th tưn nào đó na: s tn ti ca nó đã được chng minh, mc dù nó nm ngoài kh năng cm nhn ca con người. Xung quanh chúng ta có mt bc tường nào đó và con người, đang tiến thng v phía trước trên đôi cánh tư duy không mt mi ca mình, bay lên mi lúc mt cao hơn, bng đng phi. C Pithagore, c Platon, c Dante, cho dù h có sng đến tn ngày hôm nay đi na, cũng không th vượt qua được bc tường đó, vì rng mt chân lý như vy không khuôn va trong kích thước b não ca chúng ta.

Tuy nhiên, cũng có người cho rng có th nm bt được không gian cong bng nhng năm tháng dài thí nghim và tư duy cc kỳ căng thng. Mt vài nhà bác hc, trong khi thế gii xung quanh h sng cuc sng bình thường, các lò cao và các đu tu nh khói, hàng triu người b mng nơi chiến trn, còn trong bóng ti ca các công viên thành ph nhng cp tình nhân âu yếm hôn nhau, thì các nhà bác hc cô đơn đó, bng n lc trí tu phi thường ca mình – ít ra là trong các huyn thoi cũng nói như vy – đã nhìn thy được, dù ch trong mt thoáng chc ngn ngi (dường như có mt sc mnh nào đó nâng h lên phía trên vc thm ri li ngay tc khc kéo h v ch cũ) và kp xem xét cái không gian cong – đnh cao không th đt ti ca tòa vũ tr.

Nhưng thường thường, v hin tượng kỳ l này, người ta không đưa ra khoe khoang và không ai chúc mng các anh hùng, không có các dàn kèn đng chào đón, các cuc phng vn, các tm huân chương k nim, vì rng nhng chiến thng đó mang tính cht hết sc cá nhân, ch đơn gin là mt người nào đó có th nói: tôi đã cm thn được không gian cong. Bi vì không h có giy chng nhn, không hnh chp, không h có bt c mt cái gì tương t kh dĩ chng minh điu đó là có tht.

Thế nhưng, khi nhng khonh khc đó xut hin và tư duy ca chúng ta trong đà bay mnh m dường như tìm được khe h rt khó nhn thy trên bc tường, lun qua đó, lt vào cái thế gii đóng kín đi vi chúng ta, và cái trước đây ch là mt công thc tru tượng được sinh ra và phát trin ngoài chúng ta, cht tr thành chính bn thân cuc sng ca chúng ta, ôi, khi đó, trong nháy mt, biến thành mây khói tt c nhng ni lo bun, bn bu ba chiu ca chúng ta, và chúng ta – sc mnh trí tu con người mi kỳ l làm sao! – vt bc lên cao và bay lượn trên mt cái gì đó rt ging như s vĩnh cu.

Chính đó là điu xy ra vi giáo sư Albert Einstein vào bui ti tháng Mười n. Trong bu không khí trong sut ta pha lê, đây đó nhng ngn đèn đường cháy sáng như mun ganh đua vi ánh sao V N, và trái tim – mt khi cơ bí him ca con người – tha sc hít vào mình cái thanh bình ngt lành ca Chúa. Mc dù Albert Einstein, mt nhà thông thái và không vướng bn b vinh hoa thường tình trn thế, vào thi đim đó ông cũng cm thy mình tri vượt hơn hn mi người, ging như mt k ăn mày kiết xác nht cht nhn thy túi mình đy p vàng ngc.

Nhưng ngay tc khc, dường như đ trng pht thói cao ngo y, chân lý bí n đó vt biến mt đi cũng nhanh ht như lúc hin đến. Lin đó, Albert Einstein nhn thy ch mình đang đng là mt nơi hoàn toàn xa l đi vi ông. Nhà bác hc bước dc theo con đường nh hai bên trng cây xanh, bn phía không h thy nhà ca, lu quán. Ch có mt ct bơm xăng, sơn sc vàng đen loang l vi qu cu bng kính chiếu sáng phía trên. Bên cnh, trên chiếc ghế bng g, mt gã da đen ngi đi khách hàng. Gã mc áo lin qun bo h lao đng, đi mũ th thao bóng chày màu đ chói.

Albert Einstein đã đnh đi ngang qua thì gã da đen đng lên và đi thng v phía ông vài bước.

– Mister!- Gã gi.

Gi đây, khi gã đng, có th thy rng đó là mt người rt cao, khuôn mt d coi, cân đi mt cách đáng ngc nhiên, rt đp trai theo kiu châu Phi. Gã cười l hàm răng trng lóa trong bóng ti va buông xanh biếc.

– Thưa ngài, – gã da đen nói – ngài có la không ? – Gã chìa ra điếu thuc lá hút d đã b tt.

– Tôi không hút – Einstein đáp và dng li, phn nhiu là do ngc nhiên.

Gã da đen li lên tiếng.

– Thế ngài có th cho tôi tin ung rượu được không? – Gã cao ln, tr khe và trơ tráo.

Einstein lc li các túi.

– Tôi không biết… Tôi không mang theo gì c… Tôi không quen… Tôi, qu tht, đáng tiếc… – Ông nói ri toan bước đi tiếp.

– Cám ơn ngài! Gã da đen nói – Nhưng… xin li.

– Anh còn cn gì na? – Einstein hi.

– Tôi cn ông. Chính vì vy mà tôi đây.

– Cn tôi? Có chuyn gì thế?

– Tôi cn ông. – Gã da đen nói. – Cho mt vic bí mt. Và điu đó tôi ch có th nói th nói thm vi ông mà thôi.

Hai hàm răng trng ca k l mt như tr nên trng hơn vì tri lúc này gn như đã ti hn. Gã ghé sát vào tai Einstein.

– Tôi là qu Iblich. – Gã thì thm – Tc là Thn Chết, đến đây đ bt linh hn ông.

Einstein lùi li mt bước.

– Tôi thy – ging ông tr nên gay gt, – tôi thy anh có v đã quá chén.

Gã da đen bước đến bên hàng cây xanh, b mt cành nh và ch trong chp mt nhng chiếc lá xanh biến màu, héo rũ xung và tr nên xám xt. Gã chúm ming thi, và tt c, nhng chiếc lá, c cành cây, tan thành đám bi nh.

Einstein cúi đu.

– Hm, qu tht! Có nghĩa đúng là hết… Nhưng sao, ngay ti đây, bui ti… ngoài ph thế này à?

– Tôi được lnh như vy.

Einstein nhìn quanh, nhưng bn phía không mt bóng người. Vn con đường nh, nhng ngn đèn đường và xa xa phía dưới, ngã tư, lp loáng đèn ôtô. Ông nhìn lên tri – bu tri trong và sáng. Nhng ngôi sao vn cháy rc r các v trí ca mình. Riêng sao V N va ln khut nơi chân tri.

Einstein nói:

– Này, anh hãy hoãn cho tôi mt tháng. Làm sao mà anh li đến đúng cái lúc tôi đang hoàn thành mt công trình! Tôi xin anh cho tôi ch mt tháng thôi.

– Cái mà ông đnh phát minh – gã da đen nói, – ông đi vi tôi, đến bên đó s tìm thy ngay.

– Đó là nhng chuyn hoàn toàn khác nhau: liu tt c nhng gì chúng tôi d dàng biết được thế gii bên kia có đáng giá không? Công trình ca tôi có mt giá tr nghiêm túc. Tôi đã trăn tr đeo đui nó ba chc năm. Và gi đây, khi ch còn li mt ít na…

Gã da đen cười khy.

– Ông bo là mt tháng à?… Thôi được, nhưng ông ch có ln khi hết hn đy. Cho dù ông có trn xung tn đáy ca hm m sâu nht, tôi cũng tìm ra ông.

Einstein đnh hi thêm mt câu na, nhưng người đi thoi ca ông đã biến mt.

Mt tháng là khong thi gian rt dài khi phi sng xa người ta yêu du nhưng li hết sc ngn ngi khi anh ch đi s gi ca thn chết. Tưởng như nó ngn hơn c mt tiếng th dài. Và ri nó đã hết. Mt bui chiu, khi ch còn li mt mình, Einstein tìm đến nơi đã hn. Vn ct xăng y, vn chiếc ghế dài y, còn ngi trên ghế là gã da đen, ch có điu bây gi đã khoác thêm ngoài b bo h lao đng mt chiếc áo capt nhà binh cũ – tri đã chuyn sang rét đm.

– Tôi đã đến đây. – Einstein kh chm tay vào vai gã, nói.

– Thế công vic ca ông ra sao ri? Xong chưa?

– Chưa, chưa xong được – Nhà bác hc bun ru đáp – Hãy cho tôi thêm mt tháng. Mt ln này na thôi, tôi th đy. Tôi tin là ln này s hoàn thành được. Anh biết không, tôi làm vic như điên sut ngày đêm, mà vn không kp. Nhưng còn li có chút xíu na thôi.

Gã da đen xoay người, nhún vai.

– Tt c loài người các ông chng khác gì nhau. Không bao gi chu va lòng. Sn sàng quỳ gi đ xin gia hn. Bao gi cũng tìm ra lý do…

– Nhưng vn đ tôi nghiên cu rt phc tp. Chưa bao gi có ai…

– Tôi biết, tôi biết – gã Thn Chết ct ngang li ông – Ông tìm chìa khóa đ m ca vào vũ tr ch gì?

C hai im lng. Cm thy tht lnh lo trong bóng ti đy sương mù ca tri đêm đã tht s sang đông. Trong nhng đêm như thế này chng ai mun bước ra khi nhà.

– Thế nào? – Einstein hi.

– Thôi được, ông v đi… Nhưng nên nh là mt tháng trôi qua chóng lm.

Và qu tht, nó trôi qua lúc nào không biết. Chưa bao gi thi gian nut chng c bn tun l mt cách ngu nghiến như vy. Vào đêm tháng Mười Hai hôm đó, mt ngn gió giá băng thi nhng chiếc lá rng cui cùng xào xc lăn trên mt đường ri đá. Nhng si tóc bc ca nhà bác hc x ra dưới vành mũ bêrê bay pht phơ. Và vn li ct xăng y, bên cnh là gã da đen ngi xm, mũ trùm kín đu, và dường như đang ng gt.

Einstein bước đến, rt rè chm tay vào vai gã.

– Tôi đã đến.

Gã da đen va hai hàm răng vào nhau và co rúm người li trong chiếc áo capt:

– Ông đy à?

– Vâng, tôi.

– Nghĩa là ông đã làm xong.

– Vâng, nh tri, tôi đã làm xong.

– Cuc đu thế k đã kết thúc? Thế nào, ông đã thy cái ông tìm ra ri ch? Đã m x được vũ tr ri à?

– Đúng thế. – Einstein mm cười đáp và kh hng ging ho. – trong mt chng mc nào đó có th nói gi đây mi chuyn vi vũ tr đu đã n tha.

– Vy thì ta đi. Ông đã sn sàng chu chuyến đi này ch?

– Tt nhiên, đó là điu kin mà.

Gã Iblich bng nhy vt dy và phá ra cười – cười rt to, rt ci m, rt da đen. Ri gã chc ngón tr bàn tay phi vào bng Einstein khiến ông long chong suýt ngã.

– Thôi được, thôi được, ông bn bp già lõi … Ông v nhà đi… chy nhanh lên, nếu không mun viêm phi… Bây gi tôi tm thi không cn ông na.

– Anh tha tôi?… Nếu thế thì tt c nhng trò kia đ làm gì?

– Đ cho ông hoàn thành công trình ca mình. Ch có vy thôi. Và tôi đã làm được điu đó… Nếu tôi không da ông thì ai biết được ông còn kéo dài bao lâu na.

– Công trình ca tôi? Thế anh cn nó đ làm gì?

– Tôi thì chng cn đ làm gì c… nhưng các sếp trên ca tôi, dưới kia, nhng chúa qu cp cao hơn… h nói rng ngay t nhng phát minh đu tiên ca mình ông đã phc v cho h rt đc lc… Mc dù ông không có li, nhưng đúng là như vy đy. Ông có thích hay không, thưa giáo sư quý mến, nhưng đa ngc đã áp dng các phát minh ca ông rt hiu nghim. Bây gi chúng tôi đu tư nhng khon chi phí cho trang thiết b, phương tin…

– V vn! – Einstein phn n quát lên – Hi trên thế gii có cái gì vô hi hơn không? Đó ch là nhng công thc, thun túy tru tượng, khá là khách quan…

– Đúng ri! – Iblich hét vang, li chc ngón tay vào bng nhà bác hc. – Ôi, ngài c quá! Hóa ra người ta c tôi đến đây phí công vô ích? Theo ngài, h đã làm gì? Không, không đâu, ngài đã làm vic rt tt. Các sếp ca tôi dưới kia s rt hài lòng! Ôi, giá như ngài biết được!…

– Giá như tôi biết được cái gì?

Nhưng gã da đen đã biến mt.

Không còn c cây xăng, không còn c chiếc ghế dài. Ch có màn đêm, gió lnh và nhng ánh đèn ôtô xa xa phía dưới kia. Thành ph Princeton bang New Jersey.

 

 

HAI NGƯỜI TÀI X

Trương Văn Dân chuyn ng t  nguyên tác : I due autisti ca Dino Buzzati

Nhiu năm đã trôi qua nhưng tôi vn còn thm hi là hai người tài xế đã nói gì trên đường ch linh cu m tôi đến nghĩa trang .

Ðó là mt cuc hành trình dài hơn 300 km, tuy xa l vng người nhưng xe đi rt chm. Lũ con chúng tôi theo sau bng xe hơi, gi khong cách chng 100 thước, và đng h đánh du tc đ 60 km/gi. Có th loi xe tang được chế to đ di chuyn chm nhưng sao tôi c nghĩ là có mt quy lut nào đó, xem tc đ là mt điu bt kính vi người đã khut. Ðiu này hơi vô lý – bi tôi tin là m tôi s rt thích nếu xe chy 120 km/gi, ít ra cũng to cho người cái cm giác v mt chuyến đi bình thường như nhng dp hè v Belluno ngh mát.

Ba đó là mt ngày tháng sáu tuyt vi ; hai bên con đường quen thuc mà m tôi đã đi qua hng trăm ln đang hin ra nhng cánh đng bát ngát mà bây gi người không nhìn thy na. Mt tri lúc y đã lên cao, hơi nóng trên đường nha bc lên làm đoàn xe phía trước ging như đang lng lơ trong không khí.

Ðng h vn tc ch 60 km/gi, chiếc xe tang như đng yên ti ch vì có rt nhiu xe qua mt , trên đó ch nhng người đang sng t do, hay nhng cô gái th tóc bay trong gió, ngi cnh các thanh niên trên xe lt trn. Ri nhng xe cam nhông, k c loi kéo r mt cũng vượt qua phía trước … tôi nghĩ sao mà di thế, phi chi người ta ch linh cu m tôi trên mt xe th thao màu đ, phóng hết tc lc đ hiến dâng cho người thêm chút na v đi sng thc, thay vì chm chp lăn trên đường như mt đám tang.

Bi nhng lý do đó nên tôi hay mun biết là hai người tài xế đã nói nhng gì; mt người khong ba mươi lăm tui cao chng thước tám, có khuôn mt hin lành, còn người kia cũng to con và có màu da sm nng. Tôi đã thoáng thy h ngay t lúc khi hành và cht nghĩ vi vóc dáng như thế h không my phù hp vi vic lái xe tang; mt chiếc cam nhông ch ng st chc s thích nghi vi h nhiu hơn .

S dĩ tôi mun biết là h đã nói vi nhau nhng gì bi vì đó là câu chuyn cui cùng ca loài người, nhng li l cui cùng ca cuc sng mà m tôi còn nghe được; vì trong cuc hành trình dài và nhàm chán đó thế nào mà hai gã tài xế không nói chuyn vi nhau ; còn vic sau lưng h có linh cu m tôi thì đi vi h nào có quan trng gì, dĩ nhiên, công vic này đã quá quen vi h, nếu không chc h đã chn ngh khác .

Ðó là nhng li cui mà m tôi còn nghe được vì sau khi đến nghĩa trang các nghi l ca nhà th s bt đu, và t lúc y nhng âm thanh và li l s không còn dành cho cuc sng này na, mà dành cho mt thế gii khác.

H đang nói vi nhau v chuyn gì ? v s oi bc ? V thi gian cn thiết khi quay li ? H k chuyn gia đình hay bàn v kết qu các trn túc cu ba trước ? H ch cho nhau nhng quán ăn ngon nm ri rác dc đường ri tiếc r vì không ngng li được ? Hay bàn tán v xe hơi vi nhng hiu biết v cơ gii như nhng tay sành sõi ? Tuy là tài xế xe tang, nhưng có my ai liên quan đến môi trường cơ khí mà không đam mê máy móc ? Hay h tâm s vi nhau v nhng cuc phiêu lưu tình ái ? My còn nh con bé tóc vàng bán nước cái quán cnh trm xăng mà bn mình thường dng li ? Ðúng là con đó đó. Thôi đng xo cha ni, tao không tin. Thit mà, tao th lin đó… Hoc h đang k cho nhau nhng chuyn tiếu lâm tc tĩu ? Bi vì hai gã đó c tưởng chng có ai ; cái hòm g đóng kín nm đng sau như không hin hu, vì h đã quên ri…

Và m tôi phi nghe nhng li đùa bn y cùng vi nhng trn cười khoái trá ? Chc thế, người đã nghe và con tim đn đau ca người li co tht thêm lên, chng phi vì xem thường hai gã đàn ông l mt mà chính vì ni cay đng là phi nghe nhng li l đó thay vì nghe ging nói ca nhng đa con mà người hng yêu thương.

Tôi còn nh lúc gn đến Vicenza, khi cái nóng trưa tròn bóng làm rung m bóng hình mi vt, đã bàng hoàng nghĩ li là thi gian sau này tôi đã sng quá ít bên cnh m. Ri cht nghe mt mũi nhn but đau gia ngc, như người ta thường gi là nim ân hn.

Ngay lúc y – không hiu sao trước đóì vn chưa h xy ra – âm vang ging nói ca người bt đu di li trong tôi, ca nhng bui sáng đến phòng người trước khi ra tòa son : ” M có kho không ? ” “đêm qua m ng được ” ( mà tôi biết là nh nhng mũi thuc an thn ) ” con đi làm nghen m” ” thôi con đi đi “.

Tôi bước được vài bước trong hành lang thì ging nói đy s hãi ca người vng đến : ” Dino !” Tôi quay li . ” Con v ăn trưa ch ?” ” D” ” Còn ba cơm chiu ? “.

” Còn ba cơm chiu ?” Chuá ơi, trong câu hi bình thường đó có n cha mt ước vng nh nhoi. Người không yêu cu cũng không đòi hi gì tôi, ch nói đ hi thăm mt tin tc thế thôi.

Nhưng tôi đang có nhng cuc hn hò ngu xun, vi nhng đa con gái chưa chc đã thương yêu gì tôi, thm chí còn cóc cn đến tôi na…nhưng ý nghĩ tr v nhà lúc tám gi ba mươi ti trong căn nhà bun thm, đượm không khí già nua bnh hon như ni chết cn k đã làm tôi s hãi ; mà đã có my ai can đm thú nhn nhng điu kinh khng này, dù rng rt tht ? “Con cũng không biết na, con s đin thoi v sau ” tôi thường tr li như thế. Và tôi chc thông báo là s không v. Có l người cũng biết là tôi s nói thế nên hai tiếng “đi đi ” mang mt ni bun vô tn. Nhưng tôi là mt đa con ích k. Ích k như tt c nhng đa con.

Lúc đó tôi không h ân hn, không h ăn năn hay có mt ray rc nào . ” Con s đin thoi v ” và người đã tha hiu là tôi s không v nhà ăn ti.

M tôi già nua, bnh tt và biết là ngày tàn sp đến nên s rt hài lòng nếu tôi v ăn ti nhà đ bà bt cô đơn. Bà ch cn tôi hin din, dù không nói li nào hay đôi khi gt gng v nhng vic bt như ý trong ngày. Nm bt đng trên giường nhưng bà s thy m lòng và được an i nếu nghe tiếng lc đc ca tôi ăn cơm trong bếp.

Nhưng tôi thì không. Tôi qu tht là thng khn nn và ngu đn vì trong khi tôi đi khp thành ph Milano đ vui chơi cùng bè bn thì chính đng sinh thành, đim tưa tht và duy nht, sinh vt có mt không hai trên cõi đi có kh năng thông cm và yêu thương, trái tim duy nht có th rướm máu vì tôi ( và tôi s không bao gi tìm được du sng thêm ba trăm năm na ) đang nm ch chết .

Tôi ch cn nói vài li vi người trước ba ăn ti v công vic và sinh hot trong ngày, tôi ngi trên đi văng và m nm dui cng trên giường. Ri sau ba cơm ti, m vui lòng đ tôi đi đâu mc k ; người đâu có tiếc gì, trái li, còn vui mng na nếu tôi có nhng cơ hi gii khuây. Nhưng trước khi ra khi nhà đ lao mình trong đêm ti tôi s đến chào người “ m đã chích thuc chưa ?” ” Chích ri , m hy vng là đêm nay ng được “.

M ch yêu cu có thế. Nhưng ngay c điu nh nhoi này tôi cũng không làm được, do lòng ích k thp hèn. Bi vì tôi là con ; và trong s ích k ca k làm con tôi đã không cn biết là mình đã thương m bao nhiêu. Ð bây gi, trong đon cui cuc đi, người phi nghe nhng li tán gu, nhng chuyn tiếu lâm và tiếng cười thô l ca hai gã đàn ông l mt. Ðy là món quà cui cùng mà cuc đi đã dành cho m.

Gi thì quá tr ri, tr mt cách kinh khng. Ðã gn hai năm qua tng đá đã h xung đ mãi mãi đóng kín ngôi m trong lòng đt, nơi ánh sáng l m có linh cu ca ông bà, cha m nm chng cht lên nhau. Ðt đã lp kín nhng đường rãnh, đây đó mc lưa thưa vài chòm c di. My chu hoa mi đt trong chu đng vài tháng trước gi phai tàn đến ni không còn nhn ra hình dáng. Không. Nhng ngày m bnh hon và biết mình sp chết chc chn s không bao gi lui li. M vn câm lng, m không trách móc gì tôi và có th là người đã tha ti cho tôi, bi vì tôi là con ca m. Mà chc là m đã tha ti cho tôi. Thế nhưng c mi ln nghĩ đến, tâm hn tôi mãi mãi bt an.

Mi mt nim đau s được khc lên tm bia bng cht liu diu kỳ, so vi nó cm thch vn còn mm như đt sét. Và thi gian dù vô tn cũng chưa đ đ làm nó phai m. Sau mt triu thế k nim đau và ni cô đơn ca m do tôi to ra s còn mãi mãi. Và tôi s không th nào cu vãn. Tôi ch còn biết th dài, và hy vng là người nhìn thy.

Nhưng m không nhìn thy tôi. Người đã chết và xác thân b hu hoi, không còn sng na hay đúng hơn là chng còn gì ngoài nhng mc ra ca hình hài đã b tháng năm xúc phm, theo s phân hy kinh hoàng và đau đn ca thi gian.

Không còn gì ? Ðúng là không còn gì . Mà qu tht v m tôi đã không còn gì na ?

Biết đâu ! Có khi , nht là trong nhng chiu đơn đc tôi lng nghe mt cm xúc l lùng . Có mt điu gì đó xâm nhp trong tôi mà trước đó vài giây chưa h có, như mt bn th mơ h ng tr trong tôi làm tôi không còn cô đc, và mi c ch, mi mt li đu như có chng nhân ca mt linh hn bí n. M ! Nhưng phép l ch kéo dài rt ít, chng mt gi rưỡi ch không hơn. Ri sau đó dòng đi li tiếp tc nghin nát tôi dưới nhng bánh xe khô khc và bo tàn ca nó ./.

 

 

K CHT GI

Mt bui sáng, ha sĩ quen biết Lucio Predonzani, 46 tui, by lâu nay đã lui v n cư ti quê nhà Vimercate, m t báo hàng ngày ra đc. Ông vô cùng sng st khi thy trang ba có mt dòng tít:

“Mt tn tht ln đi vi nn ngh thut Italia: ha sĩ Predonzani đã t trn”.

Bên dưới là mt mu tin nh:

“Vimercate đêm 21 tháng 2. Sau mt cơn đau đt ngt, mc dù được các bác sĩ tn tình cu cha nhưng không có kết qu, cách đây hai hôm ha sĩ Lucio Predonzani đã t trn. Th theo nguyn vng ca người quá cô, bn cáo phó này được đăng sau khi l an táng đã được c hành”.

Tiếp theo là mt bài tưởng nim dài gn mt ct báo đy nhng li tán dương ký tên nhà phê bình ngh thut Giovanni Steffani. Thm chí còn có mt bc nh chp nhà ha sĩ cách đây khong hai mươi năm.

Vô cùng kinh ngc, Predonzani vi đc lướt bài điếu văn, và mc dù đc lướt, ông vn nhanh chóng phát hin ra mt vài câu văn có ý châm chc xen k mt cách khéo léo gia nhng li tán tng.

– Matilde? Cô Matilde đâu ri? – Predonzani gi to khi đã đnh thn.

– Chuyn gì thế h mình? – tiếng v ông phòng bên vng sang.

– Vào đây, vào đây tôi bo!

– Đi em mt chút, em đang d tay là my cái áo.

– C vào đây đã nào, tri đt ơi!

Ging ông hong ht đến ni Matilde vi vt b bàn là chy sang phòng ông.

– Này cô xem đi! – Ông ha sĩ rên r đưa t báo cho v.

Ch đc báo mt tái dn, và vi s phi lý kỳ diu ca đàn bà, ch bt khóc mt cách tuyt vng.

– Ôi anh Lucio thân yêu, anh Lucio khn kh ca em, cc vàng ca em, – ch thn thc trong tiếng nc.

Cui cùng thì cái cnh này cũng làm cho ông chng phát cáu.

– Này cô điên đy à? Thế cô không thy tôi đang ngi s s ra đây ư? Cô không thy là h nhm à?

Ch Mtilde lp tc nín bt nhìn chng, nét mt tr li tươi tnh, ri đt nhiên, cũng tht d dàng như khi ch va khóc, ch không nhn được cười.

– Ôi ly chúa tôi, tht bun cười, ôi tht là khôi hài… Tha li cho em nhé, anh Lucio…, mt tn tht đi vi nn ngh thut…, thế đây anh vn khe như vâm? – ch ôm bng va nói va cười.

– Thôi đ ri! – Ông ha sĩ bc mình quát lên. – Cô không hiu gì à? Tht kinh khng, kinh khng? Được ri, tôi s cho gã ch bút biết tay. Hn s phi tr giá đt cho cái trò đùa này!

Thế ri ông Predonzani vi vàng ra thành ph và đến ngay tòa báo. Ông ch bút nng nhit đón tiếp ông:

thưa nhà ha sĩ bc thy, mi ngài ngi. y đng, mi ngài ngi sang đây. Xin mi ngài hút thuc… ôi cái bt la chết tit này… Gt tàn đây… Nào bây gi mi ngài cho biết lý do gì cho phép tôi được hân hnh đón tiếp ngài như thế này?

Ông ta v vt hay qu không biết gì v cái chuyn đăng báo kia? Ông Predonzani cm thy lúng túng:

à báo hôm nay… trang ba… có đăng tin là tôi đã chết…

– Đăng tin ngài chết ư? – ông ch bút cm ly mt t báo đang đ trên bàn ri gi ra đc. Ông ta có v lúng túng giây lát, ch giây lát thôi, ri bình tĩnh li mt cách tài tình.

– À vâng, vâng, có chuyn không n đây, phi không ? Mt s nhm ln kỳ l.

Ông ta làm ra v như mt người b trách mng con mình trước mt mt người qua đường b con mình trêu gho.

Ông Predonzani nóng tiết.

– Nhm ln cái gì? – ông gm lên. – Ông giết tôi ri đy! Tht ghê tm.

– Vâng, vâng, – ông ch bút bình thn nói. – Có l bài báo đã vượt quá d đnh ban đu… Nhưng mt khác, tôi hy vng là ông đã đánh giá đúng lòng tôn kính ca bn báo đi vi tác phm ca ông…

– Tôn kính ư? Ông làm hi tôi thì có.

– Vâng, phi công nhn là có my đim không chính xác…

– Tôi còn sng mà ông bo tôi đã chết… Thế mà ông li gi đó là my đim không chính xác! Ông làm tôi phát điên lên được ông phi đính chính li ngay. Và tt nhiên tôi có quyn yêu cu phi được bi thường thit hi.

– Thit hi ư? Nhưng thưa ông bn thân mến, – Ông ta chuyn t ch “ngài” sang ch “ông bn” mt cách trơn tru, đây là mt du hiu chng tt lành gì. – Ông không thy là ông đã gp mt điu cc kỳ may mn à? Nếu là người khác thì người ta đã nhy cng lên vì vui sướng đy.

– May mn cái gì?

– Là vì sau khi mt ngh sĩ qua đi thì lp tc tác phm ca ông ta lên giá ngay. Tht vô tình, vâng tht vô tình là chúng tôi đã to cho ông mt dp may hiếm có.

– Thế tôi… tôi phi gi v chết tht à?… Tôi phi biến mt à?

– Hn ri, nếu ông mun li dng dp may có mt không hai này… Tri đt ơi, chng l ông li b l dp hay sao. Này nhé, ông th nghĩ xem, người ta s t chc cho ông mt cuc trưng bày tranh sau khi chết… Chính chúng tôi cũng s c gng qung cáo cho ông… Cái đó s đem li cho ông hàng triu đng, ông , và không phi ch có thế thôi đâu.

– Thế còn tôi? Tôi s không được l mt na ư?

– Yên xem nào: ông có cu em trai nào không?

– Có, nhưng đ làm gì? Chú y hin đang sng Nam Phi.

– Tuyt? Anh y có ging ông không?

– Cũng khá ging. Ch có điu là chú y đ râu.

– Hay lm: ông cũng đ râu đi. Và ông s đóng gi em trai mình. Mi vic s đâu vào đy c… Ông hãy nghe tôi: tt hơn hết là ông c đ mc mi vic mun ra sao thì ra… Sau này ông s hiu… Còn nếu ông mun đính chính cái tin này thì… Thc tình tôi cũng không biết sau này ai s được li… Xin li ông nhé, nhưng tôi xin nói tht là có đính chính cũng vô ích. Người ta không ưa nhng người chết sng li đâu… Ngay c trong gii ngh thut cũng vy, ông biết đy, người ta đã tn biết bao hương nến cho ông ri mà bây gi ông li sng li thì ch làm cho mi người khó chu mà thôi.

Ông Predonzani không th nói là không đng ý. Ông v quê, giam mình trong bung kín đ ch cho râu mc dài ra. Còn v ông thì mc đ tang. Bn bè ln lượt đến chia bun cùng v ông, đc bit là Oscar Pradelli, anh này cũng là ha sĩ và trước đây luôn là cái bóng ca Predonzani. Tiếp đó là các khách hàng đến mua tranh: đó là nhng người buôn tranh, là các nhà sưu tm tranh. Nhng người đánh hơi thy mt món hi. Nhng bc tranh trước kia khó mà bán được 40, 50 nghìn đng thì nay bán vi giá 200 nghìn là thường. Trong khi đó ti mt nơi kín đáo Predonzani tiếp tc v hết bc tranh này đến bc tranh khác và dĩ nhiên là ông đ lùi ngày tháng li.

Sau mt tháng, khi râu đã mc khá tt ông Predonzani mi dám xut hin, t gii thiu là em trai ca nhà ha sĩ quá c và va Nam Phi tr v. Ông đeo kính và c pha mt ging nói ngoi lai. Tuy vy thiên h vn bo ông ging anh trai như hai git nước.

Sau nhng ngày cm c, gi đây ông th sc do chơi, và mt ln vì tò mò ông đã vào thăm nghĩa đa. Ti khu nhà m ca dòng h ông, ông thy mt ông th khc đang khc tên ông cùng ngày sinh và ngày mt lên tm bia đá ln trước ca nhà m.

Ông nói vi người th khc rng ông là em trai ca người quá c. Ông ly chìa khóa m cánh ca bng đng ca nhà m ri bước vào bên trong. Mt lot quan tài xếp chng lên nhau, trong đó có mt chiếc mi đóng, rt đp, trên np có gn mt tm bng bng đng thau vi dòng ch “Lucio Predonzani”. Np quan tài được gn bng đinh vít. Vi mt ni lo âu mơ h, ông gõ gõ ngón tay vào mt đu quan tài. Tiếng gõ vang lên âm thanh ca mt chiếc quan tài rng. Ông yên trí t nh: càng tt.

Tht kỳ l, khi Oscar Pradelli càng năng lui ti nhà ông thì Matilde – v ông – xem ra li càng như hi xuân tr li. B đ tang trông rt hp vi ch. Ông Predonzani theo dõi s biến đi ca v mình vi mt thái đ bao dung pha ln ni lo âu. Mt bui ti ông cht cm thy thèm khát v mình, điu mà đã my năm nay không còn xut hin ông na. Ông đang thèm khát chính người v góa ca mình. V phn Pradelli, liu lòng nhit tình ca anh ta có t ra không đúng lúc không? Nhưng khi Predonzam lưu ý Matilde v chuyn này thì ch ta gin gi mng ông:

– Anh đng có nghĩ v vn? Ti nghip anh Oscar. Anh y là người bn chân chính duy nht ca anh. Anh y là người duy nht thc lòng thương tiếc anh. Anh y đã làm hết sc mình đ cho em bt cô đơn, thế mà anh li nghi ng anh y. Anh không biết xu h à?

Trong lúc đó thành ph người ta t chc mt cuc trin lãm tranh ca Predonzani, tht là mt thành công ln. Tr các khon chi phí đi, cuc trin lãm đã thu được năm triu rưởi đng. Sau đy người ta nhanh chóng quên đi ông ha sĩ Predonzani cùng nhng bc tranh ca ông, nhanh chóng mt cách kỳ l. Tên ông càng ngày càng ít xut hin trên báo chí, và chng bao lâu người ta đã quên bng ông.

Ông Predonzani ngc nhiên đau đn nhn thy rng thiếu ông thế gii vn không h suy chuyn; thiếu ông mt tri vn mc đng đông và ln đng tây như ngày nào; cũng như trước đây, sáng sáng các bà ni tr vn rũ thm ngoài tri, tàu ha vn chy ngược chy xuôi, thiên h vn ăn ung và gii trí như thường l và đêm đêm, trai gái vn đng hôn nhau trong công viên thành ph.

Cho đến mt hôm, sau khi đi lang thang ngoài đng v, ông Predonzani nhn ra chiếc áo đi mưa ca ông bn quý hóa Oscar Pradelli ca mình treo trước ca. Ngôi nhà chìm trong cnh im ng đy v m cúng mi chào. Bên trong vng ra nhng ging nói thì thm xen ln nhng tiếng rên r ngt ngào.

Ông Predonzani rón rén quay lui. Ông nh nhàng bước ra cng ri đi v phía nghĩa đa. Ti hôm đó tri mưa lâm thâm êm .

Bước ti truc cng nhà m ca giòng h, ông đưa mt nhìn quanh. Không mt bóng người. Ông lin rút chìa khóa m cánh ca bng đng ra.

Trong khi bóng ti c lan dn ông Predoilzani thong th dùng con dao nhíp vn nhng chiếc đinh vít tiên np chiếc quan tài mi nht ra, đó là chiếc quan tài “ca ông”: ông Lucio Predonzani.

Ông bình tĩnh m np quan tài ri nm vào trong, la chiu cho đúng vi tư thế ca nhng người s vĩnh vin ng gic ng ngàn thu. Ông cm thy d chu hơn là ông vn tưởng.

Không mt chút bi ri, ông thong th kéo np quan tài đy li. Khi np quan tài sp sa đóng kín, ông dng tay mt chút đ nghe ngóng xem có ai gi mình không. Nhưng chng có ai gi c.

Thế là ông lin buông tay cho np quan tài bt kín li.

 

 

NGÀY TN TH

Mt bui sáng khong mười gi, mt nm đm khng l xut hin trên bu tri thành ph. Ri t t m ra và gi nguyên như vy, không di chuyn, như là mt cái vòm khng l ca s hy hai. Trông ging như đá, nhưng không phi là đá; trông ging như tht nhưng không phi. Ðó là Thượng đế, và là ngày tn thế. Mt tiếng rì rm, mà đây tr thành rên r, kia nghe như la hét, lan truyn trong nhng khu ca thành ph, cho đến khi ln dn thành mt ging đc nht, hoà hp và d s, dâng cao the thé như tiếng kèn trompet.

Luisa và Pietro đang trong mt qung trường nh, sưởi m bi ánh nng sm, bao bc bi khung cnh l và mt phn là nhng khu vườn. Nhưng trên bu tri, mt đ cao khó lường, bàn tay treo lơ lng. Ca s được m tung gia nhng tiếng kêu khóc s hãi, trong khi nhng tiếng la hét ban đu ca thành ph dn chìm xung, và nhng người ph n na kín na h nhìn ra đ xem s khi huyn. Người ta ri nhà, rt nhiu trong s h vùng chy. H cm thy s cn thiết phi di đng, phi làm gì đó, bt c th gì, nhưng h không biết hướng v đâu. Luisa bt khóc nc n không kìm được: “Em biết mà,” cô lp bp gia tiếng thn thc, “Em biết là mi s s phi kết thúc như thế này, không phi khi mà ta đang nhà th, không phi khi ta đang cu nguyn. Em không cn biết, không cn đ ý, và bây gi em cm thy mi s s phi din ra như thế này!” Pietro phi làm gì đ an i cô? Thm chí anh cũng đang khóc như mt đa nh. Phn ln mi người mt đu giàn da, đc bit là ph n. Ch có hai thy dòng, hai người đàn ông nh bé lanh ln, đi ngang vui v như là như h đang trên đường đến d tic. “Gi ri đi nhng người thông thái!” h vui sướng cm thán, ro bước tiếp tht nhanh, hướng v nhng khách b hành có danh vng nht.

“Các ông chng còn thông thái na, nh ? Gi bn tôi là người thông thái!” h lên ging châm chc. “Luôn b nho báng, luôn b xem là ngu đn — gi đ xem ai là người thông thái cho biết!” Vui v như lũ hc trò, h đi ngang qua gia mt đám đông đang ln dn, nhng người nhìn h trng trng nhưng không dám làm mt c ch cn tr. Ít phút sau khi h đã mt hút vào mt ngõ hp, mt người đàn ông nhào theo tìm h mt cách đy bn năng, như là mt cơ hi đã b đ cho vut mt. “Ly Chúa!” anh ta gào lên, t đm vào trán mình, “quên nghĩ là h có th ra ti cho bn ta.” “Tc tht!” ai đó tiếp li tht nhanh, “Bn ta tht là ngu! H hin ra ngay trước mũi mình mà li đ cho h đi mt!” Mà ai có th đui kp vi nhng thy dòng nhanh nhu ?

Trong lúc đó thì đàn bà và nhng người đàn ông đc ác, nhng người trước kia t ra ngo mn, gi đang tr v t nhà th, chi ra, tht vng và đy chán nn. Nhng người giáo s nghe xưng ti thông minh hơn đã biến mt – người ta cho hay – có l b mua bi nhng người có thế lc và nhng tay đi tư bn công nghip. Tht là l, nhưng mà tin bc kỳ diu thay bo toàn được uy tín ca nó cho dù đây là ngày tn thế; người ta đoán chng rng có th vài phút, vài gi, hay vài ngày còn sót li, nhưng làm sao biết được. V nhng giáo s còn sót li, mt đám đông cht ních d s to thành trong nhà th nên có h cũng như không. Người ta nói rng nhng v xô xát nghiêm trng thường xy ra gây bi nhng đám người quá đông, và rng nhng tên lường gt mc áo thy tu còn đ ngh gi đin thoi đến tn nhà đ nghe xưng ti vi giá ct c. Mt khác thì nhng cp còn tr hi h đm mình làm tình ln cui cùng, dui dài trên c trong vườn, không h t ra mt chút ý đnh gi v kim chế nào. Bàn tay, lúc đó, đã đi sang màu tro, cho dù mt tri vn còn chiếu sáng, và như là mt kết qu, còn đáng s hơn na. Tiếng đn rng thm ha sp xy ra bt đu lan nhanh; mt vài người tin chc h s chng thy bui trưa.

Va lúc đó mt tu s còn tr được phát hin trên mt ban công nh, duyên dáng ca mt bit th, cao hơn mt đường mt chút (ban công được lên ti bi hai dãy tng cp hình nan qut). Vi đu thu gia hai vai, anh ta chy như là s b thy đi ra t đó. Tht là l khi thy mt tu s vào gi này, trong căn nhà xa x đó cư ng bi nhng gái làng chơi hng sang. “Mt tu s! Mt tu s!” được nghe la lên khp mi nơi. Vi tc đ ca ánh sáng, đám đông thành công trong vic chn anh ta li trước khi v tu s đi mt. “Hãy ra ti cho chúng tôi! Hãy ra ti cho chúng tôi!” h kêu khóc vi anh ta. Anh chàng tái mt, b lôi kéo đến mt ch xinh xn nhô ra t ban công như là mt bc ging được che ph; có v như là được xây nên cho mc đích này. Hàng tá đàn ông đàn bà lp tc hp li vi nhau, to thành tiếng hò hét, tràn lên t phía dưới, trèo lên nhng ch trang trí nhô ra, bám vào nhng cây ct, và g ca lan can; mà sau hết có v không cao lm.

V tu s bt đu nghe xưng ti. Rt nhanh anh lng nghe nhng li bí mt không kp th t nhng người xa l (nhng người mà vào lúc này không còn quan tâm đến vic người khác có nghe h hay không). Trước khi h kết thúc anh làm du thánh giá nho nh bng tay phi, gii ti cho h, và lp tc quay sang người có ti kế tiếp. Nhưng có nhiu người quá. V tu s nhìn quanh, chóng mt, c ước lượng cái bin ti li đang dâng cn được ty sch.

Bng c gng hết sc, Luisa và Pietro cũng đến được dưới chân anh ta, ch ti phiên mình, và được nghe xưng ti. “Con không h đi l, con nói di,” cô gái tr gào tht nhanh trong mt cơn điên b s nhc, s rng cô s không kp gi, “và sau đó là tt c nhng ti li gì cha mun cng hết cũng được, tht đy, và con không phi nói điu này bi vì con s nhng người đây, hãy tin con, ch vì con ao ước được gn Chúa, con th vi cha,” và v tu s b thuyết phc bi lòng thành ca cô. “Ego te absolvo,” anh ta thì thm, và quay sang lng nghe Pietro.

Bây gi thì mt s mong ch không din t được dâng lên trong bn đàn ông. Mt người hi: “Còn bao lâu na thì đến gi phán x cui cùng?” Mt người khác, có v hiu biết, nhìn đng h. “Còn mười phút,” ông ta nói ging đy quyết đoán. V tu s nghe người đàn ông và thình lình c ri bước. Nhưng, chưa tha mãn, đám đông gi anh ta la. Trông anh ta như đang lên cơn st. Rõ ràng làn sóng li xưng ti đến vi anh ta không khác hơn li thì thào vô nghĩa lý; anh ta làm du thánh giá cái này tiếp theo cái kia, lp li câu Ego te absovo đy máy móc.

“Còn tám phút!” mt ging đàn ông trong đám đông ct lên. V giáo s run ry tht s, anh ta gim chân lên mt đá cm thch như là mt đa tr đang làm nũng. “Còn tôi? Còn tôi thì sao? ” anh ta bt đu khn nài, tuyt vng. H đã lường gt anh s cu ri tâm hn anh, nhng người đáng nguyn ra; qu s bt hết h đi, không cn biết bao nhiêu. Nhưng làm sao t anh có th gii thoát cho anh được ?

Anh ta gn khóc. “Còn tôi? Tôi ? ” anh ta hi mt ngàn tín đ, tham lam được vào thiên đường. Nhưng không có ai đ ý đến anh ta c.

Nguyn Ðc Thanh Quang dch

 

 

NGN THÁP EIFFEL

(Truyn gi tưởng ca Dino Buzzati)

Cái thi tôi làm vic xây ct tháp Eiffel là mt thi đp. Và tôi đã không cm nhân được rng lúc y tôi đang có hnh phúc.

Công trình xây dng tháp Eiffel là mt điu vĩ đi và tht tuyt vi. Gi đây, các bn không th hiu được điu y na. Tháp Eiffel t nay không còn có gì ging như ngày xưa na. Bt đu là kích thuc. Tháp như đã b rút nh li. Tôi mà khi nào đi ngang qua phía dưới, tôi hay ngước mt lên và nhìn. Nhưng tôi khó mà nhn ra được cái thế gii mà tôi đã sng nhng ngày đp nht trong đi. Các du khách bước vào thang máy, leo lên tng nht, trèo lên tng nhì, reo thng tht, cười, chp nh , vi nhng cun phim màu. Ti nghip… h không biết, h chng có th bao gi biết được. Ngày nay người ta đc trong các sách hướng dn du lch rng tháp Eiffel cao ba trăm thước, cng thêm vào ngn ăng-ten vin thông hai mươi thước. Đó cũng là điu mà các báo thi đó đăng ti, trước khi công trình xây ct bt đu. Và ba trăm thước cũng đã là mt s điên r đi vi công chúng. Xì, ba trăm thước. Tôi lúc đó đang làm ti công trường Rungis, gn Neuilly. Tôi là mt công nhân cơ khí gii. Mt bui chiu, trên đường v nhà, mt người đàn ông đi mũ cao thành, li bn mươi tui chn tôi li. – Có phi ông là André Lejeune không ? – Vâng, chính tôi, thế còn ông là ai ? – Tôi là k sư Gustave Eiffel và tôi mun đ ngh vi ông mt chuyn. Nhưng trước tiên, tôi cn phi cho ông xem cái này. Xe tôi đu đây này. Tôi trèo lên xe ca viên k sư, ông ta đưa tôi ti mt nhà kho rng ln nm trên mt bãi đt trng vòng đai thành ph. đy có khong ba mươi người tr tui đang cm ci im lng ngi làm vic trước nhng bàn v to ln và không bun ngng mt lên ném mt cái nhìn v phía chúng tôi. Viên k sư dn tôi đến cui phòng. Nơi đó, mt tm bng cao hai thước được kê sát tường và trên bng có v hình mt cái tháp. – Tôi xây dng cho Paris, cho nước Pháp, cho c thế gii , cái tháp mà ông thy đó. Bng st. Đó s là ngn tháp cao nht trn gian. – Cao bao nhiêu ? tôi hi. – Đ án chính thc d trù mt chiu cao ba trăm thước. Nhưng đy là con s mà tôi đã tha thun vi chính quyn, đ khi làm h kinh hong. Tht s ra s cao hơn rt nhiu. – Bn trăm à ? – Cu tr ơi, c tin tôi đi, hin ti tôi không th nói gì cho cu. Chúng ta đng vi hăng tiết lm. Nhưng đúng là mt công trình tuyt diu và mt s vinh hnh dù ch được tham gia. Tôi đích thân đến tìm ông vì nghe nói ông là mt th máy tuyt ho. Lương tháng ông bao nhiêu ti Runtiron ? Tôi cho ông ta biết s lương ca tôi. – Nếu anh đến làm vic cho tôi, viên k sư đt ngt thay đi li xưng hô thân mt, anh s lãnh gp ba ln nhiu hơn. Tôi nhn li. Nhưng viên k sư h ging nói thêm : – Tôi quên mt mt chi tiết, anh bn André thân . Tôi rt mun anh cng tác vi chúng tôi, nhưng trước tiên anh phi ha vi tôi điu này. – Tôi hy vng rng đó không phi là mt điu đng chm đến danh d, tôi nói mò, trong lòng hơi chao đng bi vn ca ông ta. – Gi bí mt, ông ta nói. – Bí mt gì ? – Anh có th ha danh d vi tôi rng anh s không nói vi ai, ngay c nhng người thân ca anh, v vic làm ca chúng ta ? Không k vi bt c mt ai v nhng gì anh s làm và anh s làm như thế nào công vic y ? Không tiết l nhng con s, nhng kích thước, nhng d kin ? Hãy suy nghĩ k càng, hãy suy nghĩ v điu này trước khi ký kết nơi đây. Bi vì mt ngày nào đó có th s bí mt này s đè nng trên vai anh. Ông ta đưa tôi mt mu đơn in sn, vi t giao kèo vic làm mà trong đó có ghi điu cam kết gi bí mt. Tôi h bút ký. Công trường bao gm c nhng hàng trăm công nhân, có th lên đến vài nghìn người. Chng nhng tôi không bao gi quen biết hết tt c mà tôi li càng không thy mt tt c mi người vì chúng tôi làm vic theo tng ê – kíp, không tiếp ni nhau và trn ba ngày đêm lin. Sau khi nn móng đã được xây, chúng tôi, nhng tay th cơ khí bt đu ráp dng nhng tr st. Gia chúng tôi, ngay t đu, ít có li trao đi, có l vì li th nguyn. Tuy nhiên, vi nhng gì tai nghe lượm lt được, tôi hiu ra rng các bn th thuyn ca tôi đã nhn công vic làm này ch vì s tin lương đc bit . Nói tht ra, không mt ai tin rng cái tháp s được xây xong. Mi người đu nghĩ rng đây là mt chuyn điên r, trên sc người. Thế nhưng, sau khi bn chiếc chân khng l bng st được cm cht trong đt, thì cái sườn st vươn cao lên thy rõ. Phía bên kia ca khu đt được rào kín, chung quanh công trường rng ln, nhng đám đông t tp ngày đêm, đ nhìn ngm chúng tôi đang thi đua trên cao, trông như nhng con côn trùng bé tí đong đưa trên mng nhn. Các vòm hình vòng cung nơi b đã được hàn cht, bn ct sườn gn như nhô thng lên và sau đó vút lên không trung đ ri nhp li thành mt tr càng lúc càng mnh mai khi càng vươn lên cao. Vào tháng th tám, chúng tôi đã lên đến đ cao 100 và tt c công nhân viên được đãi mt chu tic trong mt quán ăn bên b sông Seine. Tôi không còn nghe thy nhng li than van tuyt vng na. Ngược li, mt nim hng khi kỳ l xâm chiếm ly nhng người th, nhng ông xếp ê – kíp, nhng chuyên viên k thut , nhng viên k sư, ta như chúng tôi đang sp đng trước mt biến c hi hu. Mt bui sáng, vào nhng ngày đu tháng mười, chúng tôi b chìm đm trong màn sương mù. Chúng tôi c ng rng mt lp mây thp đang đng trên nn tri Paris, nhưng không phi thế. Hu hết nhng nơi chung quanh không khí vn trong lành. – Ê ! nhìn tí xíu cái ng kia kìa Claude Gallumet nói vi tôi. Anh ta là mt trong nhng tên th nh con nht và tháo vát nht trong nhóm ca tôi. Anh đã tr thành bn thân ca tôi. T mt cái ng to bng nha gn vào cái sườn st, mt lung khói trng phun ra. Có tt c bn ng, mi ng mt góc tháp. T đó tuôn ra nhng cm khói dày dc dn dn t li thành mt đám mây lơ lng, không lên không xung, và dưới cánh dù bông to y, bn chúng tôi tiếp tc làm vic. Mà ti sao thế ? Vì s bí mt đó ư ? Chúng tôi được các nhà thu xây ct khon đãi mt chu tic khác khi chúng tôi đt đến đ cao 200, và ngay c báo chí cũng nói đến. Nhưng chung quanh công trường không còn đám đông đng xem na, cái mũ sương mù kỳ cc y hoàn toàn che du chúng tôi khi tm mt nhìn ca h. Và báo chí khen ngi cái mo y : s cô đng ca hơi nước – h gii thích như thế – khiến các th xây ct nhng toà kiến trúc cao ngt trong không gian không chú ý đến cái vc thm phía dưới h ; và điu đó giúp h tránh được s chóng mt. By tht : trước hết bi vì chúng tôi hoàn toàn đã quen vi cái trng không ; và ngay c khi b chóng mt, chúng tôi s không gp tai ha gì vì mi người chúng tôi đếu mang mt si dây nt da chc nch được ni dn vào mt si dây ct vào nhng thanh sườn st xung quanh. 250, 280, 300… hai năm đã trôi qua. Chúng tôi đến giai đon cui ca cuc phiêu lưu chăng ? Mt bui chiu chúng tôi được triu tp dưới cái vòm ln hình ch thp dưới chân tháp và ông k sư Eiffel nói chuyn vi chúng tôi. S ký kết ca chúng tôi – ông ta lên tiếng – đã đến ngày mãn hn, chúng tôi đã chng t s bn chí, s gan d, s can đm ca mình và hãng s cho chúng tôi mt khon tin thưởng đc bit. Ai mun ngh vic thì c đi. Nhưng ông ta, k sư Eiffel, hy vng rng s có nhng người t nguyn sn sàng tiếp tc. Tiếp tc vic gì ? Ông k sư không th gii thích cho chúng tôi được, ch xin chúng tôi hãy tin tưởng nơi ông ta, điu đó rt đáng làm. Cũng như nhiu người khác, tôi li. Và thế là tr thành mt s thông đng điên r gia chúng tôi mà không mt người ngoi cuc nào nghi ng gì c bi l mi người trong chúng tôi hơn bao gi hết gi s trung thành đi vi vic bí mt kia. Và chính thế mà vào đ cao 300, thay vì bt đu thiết lp chiếc sườn cho đnh úp trên cùng, chúng tôi li dng thêm nhng ct tr mi bng thép chng cht lên nhau hướng v vòm tri cao hun hút. Thi chng thi, st chng st, kèo chng kèo, và nhng đinh c và nhng nhát búa b, vng mây vang rn âm thanh như mt thùng đàn. Riêng chúng tôi, chúng tôi tn by tng mây. Cho đến lúc mà, c mi miết trèo lên cao, chúng tôi tri ra khi vùng mây nm tt li phía bên dưới chúng tôi, và người dân Paris vn tiếp tc không nhìn thy chúng tôi vì cái tm chn bng hơi nước kia, nhưng tht s chúng tôi ling trên không trung tinh khiết và trong sáng ca nhng đnh cao. Và vào nhng bui sáng có gió chúng tôi trông thy tn xa xa dãy núi Alpes ph tuyết. T nay chúng tôi trên mt đ tht cao mà s di chuyn lên và xung ca nhng tay th chiếm hơn mt na gi làm vic. Vào thi đó chưa có thang máy. Tng ngày mt thi gian làm vic hu hiu càng vơi dn đi. Đã sp đến lúc mà, khi va lên đến đnh, chúng tôi li phi chun b đi xung. Và cái tháp ngng cao thêm na, dù ch mt thước thôi. Thế là được đưa ra quyết đnh dng trên cao , cho chúng tôi, gia nhng giàn st, nhng túp lu g, như nhng t chim, mà người ta s không nhìn thy t thành ph bi l nhng căn nhà này s được che bi lp mây mù nhân to. Chúng tôi ng trên đó, ăn trên đó, và khi chiu xung chúng tôi chơi bài nếu không bun ct tiếng ca vang nhng bài xướng lng danh v các o tưởng và thng li. Chúng tôi thay phiên nhau xung ph và ch vào nhng ngày l lc. Và thế ri t đó chúng tôi bt đu nghi ng s tht tuyt vi này và hiu dn dn lý do ca s bí mt. Chúng tôi không còn có cm tưởng rng mình là nhng người th máy na, mà chính th là nhng người tiên phong, nhng nhà thám him, chúng tôi là nhng v anh hùng, nhng bc thánh. Dn dn chúng tôi ý thc ra rng công trình xây dng tháp Eiffel s vĩnh vin không bao gi chm dt, gi đây chúng tôi mi t gii thích được vì sao ông k sư đã đòi hi cái b quá kh như thế và bn cái chân st khng l y hoàn toàn quá mc. Vic xây dng s không bao gi ngưng và cho đến cui thi tháp Eiffel s tiếp tc vươn lên tri, vượt qua nhng tng mây, nhng bão bùng, nhng chp đnh ca Hi Mã Lp Sơn. Ngày nào mà Chúa còn cho chúng tôi sc lc thì chúng tôi vn còn tiếp tc vn xiết đinh c ráp dính các tr thép vào nhau, càng lúc càng cao thêm lên, và sau chúng tôi các con cháu chúng tôi s tiếp ni công vic, và không mt ai trong cái thành ph Paris bp dí này s biết mt điu gì c, cái thế gii đáng thương này s chng ng vc gì c. C nhiên, phía dưới, không sm thì mun h s mt kiên nhn, s có nhng s phn đi và nhng cuc cht vn ti Ngh Vin, vì lý do gì mà chúng nó vn chưa hoàn tt xong cái tháp vô tích s y ? Ba trăm thước theo d tính đã đt xong t đây, thế thì còn ch gì na đ mà không xây đĩnh tháp ? Nhưng chúng tôi s tìm ra c, chc chn là chúng tôi s cài được trước người ca chúng tôi ti Ngh Vin hoc trong các B, chúng tôi s thành công trong kế hoch làm cho s vic b đình tr li, người ta s đành chu, và riêng bn chúng tôi s mãi mãi lên cao hơn na trên tri, mt chn lưu đày tuyt vi. Bên dưới, dưới vùng mây trng, mt lot súng n rn vang. Chúng tôi xung mt đon đường khá dài, chúng tôi đi xuyên qua đám mây, đến ch tn cùng thp nht ca lp sa mù, chúng tôi nhoài người ra nhìn v phía công trường qua ng vin kính, nhng lc lượng cnh sát, nhng đi hiến binh, nhng đoàn v binh cng hòa đang tiến ti. đy có nào các đi đi, các tiu đoàn, các đi quân, qu tha ma bt chúng nó đi cho ri ! H đưa đến chúng tôi mt s gi ca Ngh Vin : hãy hàng đu và đi xung ngay. bn chó đ ! Quyết đnh ti hu trong vòng sáu gi, sau đó, h s n sùng vi nhng nòng súng trường, súng liên thanh, đi bác hng nh, cái đó cũng khá tt cho bn mi đy, đ con hoang. Mt tên phn đ bn thu đã phn bi chúng tôi. Người con trai ca ông k sư Eiffel, bi l ông c đã qua đi và đã được chôn ct t lâu, mt mày xanh như mt tàu lá chui. Làm sao chúng ta có th chng đ được đây ? Nghĩ đến gia đình h hàng thân thương, chúng tôi đành quy hàng. H tháo g bài thơ mà chúng tôi đã nâng cao lên tn mây xanh, h cht đt mũi tên ba trăm thước cao, ti đó h cm ngay trước mt chúng tôi cái th mũ úp d hình tht s ti t mà bn còn trông thy cho đến ngày nay. Vng mây che du chúng tôi trước kia không còn na, h còn kin cáo lên toà đi hình bên sông Seine, vì cái đám mây y. Cái tháp b thui cht được quét trn lên mt lp sơn bóng màu xám, nhng lá c dài được treo lòng thòng pht phơ trong nng, hôm nay là ngày l khai trương. V Tng Thng đến nơi, trang phc trong chiếc áo vét đuôi dài và chiếc mũ cao thành, trong c xe hoàng cung mui gp được kéo bi bn con nga. Như nhng lưỡi lê, các hi kèn lnh ca đi kèn đng bay vút trong ánh sáng. Các khán đài danh d tươi sáng lng ly vi các quan khách phu nhân y trang cu kỳ sang trng. V Tng Thng duyt binh hàng ngũ phân đi thiết giáp. Nhng người bán huy hiu và các phù hiu mũ đi qua li trong đám đông. Nng, nhng n cười, s thoi mái, s trang trng. T phía bên kia vòng rào cn, lc lõng trong đám đông người cùng kh, bn chúng tôi, nhng người th già nua mt mi ca cái tháp, chúng tôi lng nhìn nhau, và nhng giòng nước mt chy xung hàm râu bc xám ca chúng tôi. Chao ôi ! tui thanh xuân … (Antony, dch vào nhng ngày đu h 2006. ) 03.07.2006 Đc Lâm

 

NGƯỜI THIU N BAY QUA

Nguyên tác: The Falling Girl

Marta được 19 tui. Cô nhìn qua mái ca toà nhà cao tng, và thy thành ph dưới thp kia sáng lên trong ánh hoàng hôn. Cô cm thy không chng c ni cơn chóng mt. Toà nhà cao tng màu sáng bc, hùng vĩ và ni bt lên trong bui ti đp đ và trong sch. Đó đây gió thi lơ thơ mt vài si mây, nhng si mây ni bt trên nn xanh dương đm ca bu tri, mt mu xanh dương tht đm đến khó tin. Tht s đây là gi khc mà thành ph đang b tràn ngp trong mt nim cm hng và bt c người nào không mù loà đu b nó tóm ly. T đ cao chóng mt này, cô gái nhìn thy các đường ph và hình khi ca các toà nhà cao tng đang vn mình trong cơn ngt cm kéo dài ca bui hoàng hôn, và ti ngay đim nơi mà màu trng ca nhng toà nhà chm dt, mu xanh ca bin bt đu. Nhìn t trên cao, bin trông như là đang dâng lên. Và bi vì nhng tm khăn mng ca đêm đang tiến đến t phía đông, thành ph tr nên mt vc thm ngt ngào đang bng cháy vi nhng ánh đèn đánh nhp. Trong thành ph đó là nhng người đàn ông đy quyn lc, và nhng người đàn bà còn nhiu quyn lc hơn na, nhng chiếc áo lông và nhng chiếc đàn vĩ cm, nhng chiếc xe bóng loáng màu sc như mã não, nhng bng hiu bng nê-ông ca các hp đêm, nhng con đường đưa vào các dinh th ti đen, nhng h nước, nhng viên kim cương, nhng khu vườn im lng già ci, nhng bui hp mt, nhng thèm khát, nhng cuc tình vng trm, và, trên hết, trò ma thut đy cun hút ca bui ti này khêu gi lên nhng gic mơ ca s vĩ đi và huy hoàng.

Nhìn thy tt c nhng điu y, Marta nghiêng người ra ngoài thành lan-can mt cách tuyt vng và t đ mình rơi xung. Cô cm thy là mình bnh bng lơ lng trong không khí, nhưng tht s là cô đang rơi xung. Vi đ cao đc bit ca toà nhà, nhng đường ph và công viên mãi dưới đáy kia còn xa quá. Ai có th biết được là còn phi mt bao lâu na cô mi xung ti đó. Thế nhưng người con gái vn đang rơi.

Vào gi này, nhng sân thượng và nhng ban-công ca các tng nhà trên cao đang đy đc nhng con người lch lãm và giàu có; h đang ung rượu và trao đi nhng câu chuyn ngô nghê vô nghĩa. H tn ra thành tng nhóm, và câu chuyn ca h át c tiếng nhc. Marta rơi ngang qua h và nhiu người ngó ra ngoài đ nhìn cô.

Nhng chuyến bay kiu này (đa s là do các thiếu n thc hin, tht s là vy) cũng không phi là quá hiếm hoi nơi toà cao c đang nói, và chúng to nên mt s chia trí đy thích thú cho nhng người sng ti đây; đó cũng là lý do vì sao giá thuê ca nhng căn chung cư này tht đt.

Mt tri vn chưa hoàn toàn ln và nó đã làm hết sc mình đ tô đim cho b qun áo gin d ca Marta. Cô gái mc mt tm áo dài mùa xuân khiêm tn, không đt tin, mua d dàng t ca hàng bình dân. Thế nhưng cái ánh sáng tr tình ca bui hoàng hôn đã phn nào làm tôn giá tr ca chiếc áo lên, khiến nó trông đp và đt tin.

T các ban-công ca nhng nhà triu phú, nhng bàn tay lch thip đưa ra v phía cô gái, vi nhng hoa và rượu. “Thưa cô, xin mi cô ung mt ly nhé?… Cánh bướm du dàng ơi, so không ngng li mt phút vi chúng tôi nào?”

Cô gái cười, bay chp chi ti ch, lòng đy hnh phúc (nhưng trong lúc đó cô ta vn đang rơi xung): “Không, xin cám ơn các bn. Tôi không th. Tôi đang bn.”

“Cô đi đâu thế?” h hi.

“Ô, xin đng bt tôi phi nói ra,” Marta tr li, vy hai tay chào trong mt điu b thân thin.

Mt chàng trai, cao, da sm nng, trông rt phong đ, đưa mt cánh tay ra đ đón bt cô. Cô gái thích anh chàng. Thế nhưng Marta tht nhanh đã t bo v mình: “Sao anh li dám đường đt như thế, thưa anh?” và cô cũng có đ thì gi đ đánh nh vào mũi anh chàng mt cái.

Nhng con người đp đ này, như thế, là có quan tâm đến nàng và điu này làm cho người con gái rt ly làm tho mãn. Cô ta cm thy hn h và thy mình đy phong cách. Trên nhng sân thượng đy hoa kia, gia nhng người hu bàn mc áo trng bn rn đi li và gia âm thanh tràn đy ca nhng bài hát xa l, người ta dng li đ nói chuyn vài phút, có l ít hơn, v người con gái tr va bay qua (t trên đnh xung ti đáy, theo chiu dc dĩ nhiên). Có nhng người nghĩ là cô trông xinh, nhng người khác nghĩ cô cũng tàm tm, ai cũng đ ý đến cô.

“Cô có c mt cuc đi trước mt,” h nói vi cô gái, “sao cô li vi vàng như thế? Cô vn còn có thi gian đ chy nhy và bn rn mà. Hãy ngng li đây vi chúng tôi mt lúc na đã. Đây ch là mt bui hp mt nh, khiêm tn và trong vòng thân hu, tht đy mà, cô s có mt dp vui.”

Cô ra du tr li nhưng lc t trường đã nhanh chóng đưa cô xung tng dưới, ri hai, ba, bn tng dưới na; tht s, đúng y như là cnh bn vui v chy nhy tung tăng khi bn ch mi mười chín tui đi.

Dĩ nhiên, khong không gian chia cách cô gái vi mt bng dưới đáy kia, có nghĩa là, t mt đường tính lên, là bao la vô tn. Đúng là cô gái đã bt đu rơi được mt lúc ri, nhưng mt đường vn luôn luôn có v như còn rt xa.

Tuy nhiên, trong lúc đó, mt tri đã ln mình xung bin; người ta có th thy nó biến đi, biến mình thành mt chiếc nm đ lung linh. Kết qu là, nó không còn chiếu ra nhng tia sáng sinh đng đ soi chiếu tm áo cô gái và làm cho cô tr thành mt vì sao chi quyến rũ na. Tht hay là nhng ca s và sân thượng ca toà cao c hu như là đu được thp đèn, và ánh sáng phn chiếu dt đy ánh bc lên cô khi cô t t bay qua.

Gi đây, Marta không còn nhìn thy nhng nhóm người thoi mái trong nhng căn chung cư na; thnh thong, cũng có nhng khung cnh làm ăn vi nhng người nhân viên, vi nhng tm áo choàng đen và xanh mc ngoài, ngi thành nhng hàng dài ti bàn giy ca h. Nhiu người trong nhóm h là nhng người tr bng hoc ln hơn tui cô gái tí chút, và lúc này, mt mi sau mt ngày làm vic, thnh thong h li ri mt khi công vic và khi nhng bàn đánh máy ch ca mình. Và như thế h cũng nhìn thy cô gái. Có vài người chy đến bên ca s. “Cô đi đâu đy? Sao li nhanh thế? Cô là ai vy?”, ging nói to ca h đui theo nàng. Người ta có th nghe ra được mt điu gì đó gn vi s ghen t trong nhng li nói y.

“H đang ch tôi phía dưới kia,” người con gái tr li. “Tôi không th ngng li được. Tha li cho tôi.” Và mt ln na cô gái li cười, vy tay trên đường bay xung, nhưng tiếng cười không còn ging như tiếng cười ca nàng trước đó na. Đêm đã trùm xung mt cách xo quyt và Marta bt đu cm thy lnh.

Trong lúc đó, nhìn xung dưới, người con gái thy mt qung ánh sáng chói li ch ca vào ca toà nhà. Nơi đây, nhng chiếc xe đen bóng, dài, ni đuôi nhau đu li (t mt khong cách xa, trông chúng nh như nhng con kiến), và bao nhiêu là đàn ông và đàn bà tuôn ra, ai cũng nôn nóng đi vào bên trong. Hình như cô gái nhìn ra ánh sáng lp lánh ca nhng viên kim cương trong đám đông người y. Trên đu cng vào, nhng lá c đang tung bay.

Hin nhiên là người ta đang t chc mt bui party ln, đúng là loi party mà Marta hng mơ ước đến khi cô còn nh. Chúa ơi, nàng không th b l nó được. dưới đó, cơ hi đang ch đi nàng, đnh mnh, tình yêu, s lên ngôi tht s ca đi nàng. Chng biết nàng có đến kp lúc hay không?

Bng nàng tc gin nhn thy có mt cô gái khác cũng đang rơi xung vào khong 30 mét phía trên nàng. Cô ta rõ ràng là xinh đp hơn Marta và cô mc mt b trang phc d hi khá sang trng. Vì mt lý do không sao hiu ni, cô nàng đang bay xung nhanh hơn Marta, đến ni ch mt lúc na thôi là cô gái y s vượt qua nàng và biến mt vào đám đông dưới kia, mc cho Marta lên tiếng gi cô ta. Không còn nghi ng gì na, cô ta s đến bui party trước Marta; có th là cô ta đã có mt kế hoch toàn ho đ gt nàng qua mt bên.

Thế ri nàng nhn ra là h không cô đơn. Dc theo toà nhà, nhiu người con gái tr trung khác cũng đang đâm đu xung. Khuôn mt h căng thng vi s phn khích ca chuyến bay, nhng bàn tay h hân hoan vy gi như có ý nói: hãy nhìn chúng tôi này, chúng tôi đây, hãy đem đến cho chúng tôi s gii trí, thế gii này không phi là ca chúng tôi hay sao?

Vy ra đây là mt cuc thi. Và cô gái ch có mt chiếc áo nh tm thường trong khi nhng người con gái khác đu ăn mc sang trng như nhng cô người mu cao cp, và vài người trong nhóm còn choàng thêm nhng khăn choàng làm bng lông chn quanh nhng b vai trn ca h. Hết sc t tin khi bt đu bước nhy ca mình, bây gi Marta cm thy mt lung run ry đang lan to và ln dn lên trong người nàng; có th đó ch là do tri lnh thôi; nhưng đó cũng có th là do s s hãi na, s s hãi là đã làm mt điu sai lm mà không còn cơ hi đ sa cha.

Bây gi vào bui ti thì mi s có v đã chm tr. Nhng chiếc ca s đang tng chiếc tng chiếc ti đen đi, nhng âm vang ca tiếng nhc tr nên hiếm hoi hơn, nhng văn phòng đã trng vng, nhng chàng trai tr không còn vươn người bên nhng bu ca s đ chìa nhng bàn tay ca h ra. Bây gi là my gi ri? Ch li vào ca toà nhà bên dưới—trong lúc này đã tr nên phình to ra, và bây gi người ta có th phân bit được các chi tiết v mt kiến trúc—nhng ngn đèn vn còn cháy sáng, nhưng s náo đng ca dòng xe c đã không còn. Tht s, thnh thong, vn có nhng nhóm nh người túa ra t nhng li đi chính ri mt mi tn đi xa. Ri nhng ánh đèn ca li vào cũng b tt mt.

Marta cm thy trái tim ca nàng tht li. Than ôi, nàng s không đến kp bui d vũ. Liếc nhìn lên phía trên, nàng thy đnh tháp nhn ca toà nhà cao tng vi tt c quyn uy đc ác ca nó. Lúc này hu như tt c đu hoàn toàn ti đen. Nơi nhng tng nhà trên cùng, mt vài chiếc ca s đó đây vn còn chiếu sáng đèn. Và trên cao na, nhng tia sáng đu tiên ca bui bình minh bt đu lan to.

Trong phòng ăn ca lu th hai mươi tám, mt người đàn ông vào khong bn mươi tui đang dùng cà-phê sáng và đang đc báo trong khi bà v ca ông ta đang dn dp li phòng c. Chiếc đng h trên tường đim 8 gi 45. Mt cái bóng bt ng bay ngang qua ca s.

“Alberto!” người v kêu lên. “Ông có thy không? Mt người đàn bà va bay qua.”

“Ai?” người đàn ông nói mà không ri mt khi t báo.

“Mt người đàn bà già,” bà v tr li. “Mt bà già l kh. Bà lão trông có v ht hong.”

“Luôn luôn là như vy,” người đàn ông lm bm. nhng tng thp dưới này, ch có nhng người ph n già bay qua. Bà có th thy nhng cô gái đp t tng th mt trăm năm mươi trn. Không phi là không có lý do mà nhng căn lu trên y giá thuê tht là đt tin.”

“Ít nht là dưới này cũng có ưu đim,” bà v nhn xét, “là người ta có th nghe thy tiếng rơi đánh huch mt cái khi mà h chm đt.”

“Ln này thì ngay c điu y cũng không có,” người đàn ông nói, lc lc cái đu, sau khi ông đng lng nghe mt vài phút. Ri ông ung thêm mt hp cà-phê na.

Bùi Vĩnh Phúc chuyn ng

(*) Theo bn dch tiếng Anh ca Lawrence Venuti, “The Falling Girl”, in trong tp Sudden Fiction International do Robert Shapard & James Thomas biên tp / Nxb W.W. Norton & Company, New York, 1989

 

 

NHNG GÃ TH SĂN

Trương Văn Dân chuyn ng t nguyên tác : cacciatori di vecchi

Roberto Saggini, qun tr viên mt xưởng giy nh, 46 tui, tóc hoa râm, dng xe trước tim thuc lá vào lúc hai gi khuya, không hiu sao hãy còn m ca.

Ði mt lát, anh ra ngay gã nói vi cô gái ngi bên cnh. Ðó là mt cô gái đp, dưới ánh sáng ca ngn đèn đường, đôi môi đ ca cô hin lên như mt đoá hoa.

Trước ca tim không còn ch nên gã phi đu xe cách mt qung khá xa. Lúc y là mt ti tháng năm, bu không khí ca mùa xuân m áp nhưng đường ph vng tanh.

Gã vào tim đ mua thuc lá ; Khi ra đến ngch ca thì cht nghe t xa vng li nhng tiếng gào quái đn.

Tiếng rú phát ra t căn nhà phiá trước ? T con hm nh ? Hay t lp nha tri đường đang phát sinh nhng hình thù ma quái ? Hai, ba, năm, by bóng người đang tiến đến theo hình vòng cung đ bao vây chiếc xe hơi. Ðánh đi ! Ðánh chết thng già !

Tiếng rú vang lên nhc óc, khi ngân dài, khi ngt quãng như trng thúc quân. Trong gi vng lng ca đêm khuya nó đánh thc gic ng ca toàn khu ph, và mi người đu rùng mình np kín trong chăn, phó mc cho thượng đế s phn k bt hnh đang b bn du côn qun nhng đòn hi ch.

Roberto đánh hơi thy s him nguy. Bn chúng đang nhm vào anh. Ðó là thi đim mà nhng người trên 40 tui phi suy đi tính li nhiu ln trước khi liu lĩnh xut hin trên đường ph vào nhng gi khuya khot. Ngoài 40 h là nhng lão già. Và đi vi người già, thế h tr vn mang lòng khinh b. Ni oán ghét âm thm kích thích lòng căm gin ca cháu vi ông bà, ca con vi cha m. Hơn thế, chúng còn lp ra nhng câu lc b, nhng đoàn th căm hn người già, xem h như nhng k trách nhim cho s không hài lòng ca chúng – Dù nhng bun phin, tht vng hay bt mãn đó rt bình thường ca tui tr du h sng bt c nơi đâu. Trong đêm ti các toán tiu tr được gi đi, nht là đến nhng vùng ngoi ô đ săn đui nhng lão già. Nếu tóm được mt người nào đó, chúng s đánh cho tơi t, lt trung, qut bng roi, vy sơn lên thân th h ri sau đó ct vào thân cây hay tr đin. Trong mt vài trường hp có k đã quá tay và đi xa hơn thế. Ri khi ánh bình minh va ló dng, người ta kinh hoàng nhìn nhng xác chết đã biến hình trên đường ph.

Vn đ ca bn tr ! Nhng dn vt muôn đi ca ngàn năm lch s, cam chu t đi cha đến đi con đã bt đu bùng n. Báo chí, truyn thanh, truyn hình và phim nh li còn tham gia, ng h. Bn tr được ngi khen, được ve vãn, được c đng và khuyến khích đ chiếm lĩnh quyn hành bng bt c phương tin nào. Thm chí có c nhng lão già, phn vì s phong trào đang lan rng nên ph ho theo đ kiếm đim, phn cũng mun chng t rng, dù đã 50, 60 tui nhưng tinh thn ca hy còn tr lm, rng h hoàn toàn chia x vi nhng nguyn vng và nim đau ca bn tr. o tưởng. Tt c ch vô ích. Dù h có nói thế này hay thế n, bn tr vn chng đi, vn xem mình là ch nhân ca thế gii, vn cương quyết đòi li nhng quyn hành cho đến nay còn nm trong tay các lão già. Tui già là mt ti, như các biu ng giăng cao ca h.

Ðy là mc đích cu nhng cuc thanh trng ban đêm mà chính quyn luôn s hãi và sn sàng nhm mt con mt. Ðáng kiếp h, nhng lão già thi thây l ra phi nhà, ai bo đi ra đường khiêu khích bn tr làm chi .

Nhng lão già sánh đôi vi các cô gái tr thường được chiếu c mt cách đc bit. Lúc y trò vui ca nhng tên bo lon đt đến đnh cao nht. Trường hp thường xy ra là người đàn ông b ct li, b qut bng roi và chng kiến cô bn gái hng chu mi xúc phm trên thân th bi nhng người đng trang la.

Roberto Saggini đo lường s nguy him. Gã thm tính : Mình s không chy kp đến chiếc xe hơi. Nhưng mình có th trn vào tim thuc lá. Nhng thng khn nn y s không dám vào theo. Còn cô y thì có đ thi gian .

Silvia ! Silvia ! cho n máy và chy đi. Nhanh lên ! May quá, cô y lin hiu ý . Như mt tia chp cô chuyn sang bên tay lái, m máy, cài s ri lao nhanh v phiá trước vi tiếng máy n rn vang .

Gã đàn ông th mt hơi dài nh nhõm. Bây gi gã phi lo cho mình. Gã quay người li đnh tìm li thoát trong tim thuc lá. Nhưng ngay lúc y ca tim va đóng p li.

M ca, m ca giùm đi ! gã van lơn, nhưng bên trong không có ai đáp li. Như mi ln, khi nhng cuc thanh trng ca bn tr xy ra, mi người đu rúc vào trong v c. Không ai mun b liên can.

Không th mt mt giây nào na. Dưới ánh sáng ca ngn đèn đường , by, tám tên đang chm chm tiến v phía gã, không vi , vì quá chc s tóm được con mi .

Trong đám đó có mt tên cao ln, mt tai tái, đu co trc, mc chiếc áo thun đ có in ch R màu trng. Chết m ri, Saggini than lên như thế. Ch R y báo chí đã nói liên tc t my tháng nay. Ðó là du hiu ca Sergio Regora, tên chúa đng hung d, mà người ta đn rng chính tay hn đã hành ti hơn 50 lão già.

Cách duy nht là chy liu. Phía bên trái cui đường có khu đt dùng làm khu gii trí. Làm thế nào đến được nơi đó bình yên ri trong hn đn ca lu tri mình s trn thoát d dàng .

Gã vt chy, nhanh như chp – sc gã còn kho lm – nhưng đuôi mt cũng va thy t bên phi mt cô gái đang tiến đến chn ngang đường. Cô cũng mc mt chiếc áo thun đ có in hình ch R màu trng. Cô gái tuy hơi lùn nhưng khuôn mt khá xinh, cái ming rng đang gào to : Ðng li ! Con heo già đng li ! Bàn tay phi cô lăm lăm cm chiếc roi nga bng da .

Cô gái đnh cm roi qut vào mình gã. Nhưng gã đàn ông đang ngon trn nên cô đã không th ngăn được mà li còn b ht nhào xung đt trước khi kp tr tay.

Vòng vây được m rng, Saggini thu tt c hơi sc lướt nhanh vào khu đt được chiếu sáng l m. Gp chiếc hàng rào dng tm đ phân ranh khu gii trí, gã phóng qua ri chy v nơi ti nht. Nhưng bn tr vn bám riết đng sau.

Nó đnh trn à, thng chó chết, Sergio Regora gào lên, nhưng không cn hp tp vì tin chc s tóm được con mi. Ðnh chng li chúng ông ư ?

Mt tên đàn em tiến đến gn : Thưa đi ca em cn trình vi đi ca mt vic . Bn tr đang dng li ranh gii khu gii trí.

– Ðnh nói bây gi à ?

– D, hình như tên đó là ba em

– Sao? Con heo già đó là cha my à ?

– D, hình như ng !

– Càng tt ch sao !

– D, nhưng…

– Cái gì đó ? Tao mong là my không có ý phá đám.

– D đâu có . Nhưng em thy sao …

– My thương lão à ?

– Úi chà, thương gì cái lão ngu y. Em đâu có ưa cái thói hách dch ca lão.

– Vy thì sao ?

– D thưa đi ca , nhưng em thy sao sao y.

– My đúng là con sa – Nhc ơi là nhc – Vi cha tao thì ti gi chưa xy ra nhưng tao chc s vô cùng thích thú. Thôi, đi đi. Phi tóm c cho bng được lão y …

Saggini ngi thu hình trong bóng ti, hơi th hn hn sau cơn chy vt giò lên c.

Gã nép mình dưới chân lu, có l là ca mt đoàn xiếc nh, c tìm cách n núp dưới nhng vt che.

Cách bên cnh chng năm, sáu mét là mt xe carovan có ánh đèn t ca s đang chiếu sáng. Không gian b xé rách bi tiếng hú ca bn du côn. Có tiếng đng trong xe ri mt người đàn bà mp mp cht ló đu ra khung ca nh, tò mò .

ơi, bà ơi, Saggini kh kêu lên t ch np không ly gì chc lm.

Cái gì đó, ging người đàn bà lãnh đm .

Tôi van bà. Cho tôi vào đi. Tôi b đui. Bn tr đnh giết tôi.

Không được đâu ! Chúng tôi không mun b phin .

Tôi s tr bà hai mươi nghìn lire [1]* nếu bà cho tôi vào.

Cái gì ?

Hai mươi nghìn lire *.

Không được đâu. Chúng tôi là nhng người làm ăn lương thin. Nói xong bà rút lui và đóng ca . Saggini nghe tiếng móc xích bên trong ri ánh đèn cũng tt ngm .

Yên lng. Không còn nghe tiếng nói và tiếng chân người. Băng đng đã b cuc ri sao ? Mt chiếc đng h t xa đim lên báo hai gi mười lăm phút. Mt chiếc đng h t xa đim lên báo hai gi ba mươi phút. Mt chiếc đng h t xa đim lên báo hai gi bn mươi lăm phút.

Chú ý không gây tiếng đng, Saggini chm rãi đng lên. Lúc này có l mình trn được.

Bt ng mt tên khn nn nhào ti và vung cánh phi vi cái gì trong tay không thy rõ. Saggini trong chp mt vt nh đến nhiu năm trước mt người bn đã tng căn dn : Nếu có k nào đó đnh tn công, ch cn cho nó mt cú vào cm, va đánh va nhy lên; như thế không phi ch có sc ca cú đm mà là toàn thân đánh nó.

Saggini thc hành ngay cú nhy và nm tay va phi mt vt gì cng ngt, gây nên mt âm thanh khô khc. Ái da, k lãnh đòn hét to lên ri ôm cm rên r. Khuôn mt hn nhăn lên vì đau đn ri ngã nga v đng sau. Saggini cht nhn ra con mình. My h Ettore ? Ri gã cuí xung đnh chăm sóc nó .

Nhưng ba bn bóng người cht hin ra trong bóng ti. Nó đây ri, nó đây ri, đánh chết thng già !

Như mt thng điên, Saggini nhy t vùng ti này đến vùng ti khác, theo sau là hơi th dn dp ca nhng k săn người, càng lúc càng hung d và gn gũi sau lưng. Bt ng mt thanh st qut trúng ngay mt gã, đau kinh khng. Gã chy mt cách tuyt vng, c tìm mt ch núp xung quanh nhưng bn tr đã dn gã đến gii hn ca hàng rào. Khu gii trí không có th mang li cho gã s cu ri nào na.

Xa xa cách chng vài trăm thước gã va thoáng thy nhng bc thang. Sc mnh ca tuyt vng đã làm gã vượt qua khong cách đó mà không h b đui theo. S nhm l đó làm cho bn tr b bt ng và ch đến phút cui, khi gã đã chy đến bìa mt khu rng nh, báo đng mi được đưa ra : Phiá đó, phiá đó…Nó đnh trn trong rng . Ðánh chết thng già !

Cuc săn bt li tái din và gã biết mình thoát chết nếu kéo dài đến lúc bình minh. Nhưng còn thiếu bao nhiêu gi na ? Nhng chiếc đng h đây đó đim gi, nhưng lòng bn lon gã không th đếm được nhng tiếng gõ chuông. Gã cm cúi lướt qua nhiu trũng thp, leo nhng dc cao, chy băng qua con sông nh. . . nhưng c mi khi quay đu li, ba bóng người vn ráo riết bám theo bén gót.

Khi sc đã gn tàn, gã c leo qua mt bc tường dng đng. T đnh, gã cht thy trên nhng nóc nhà phía xa bu tri đã bt đu ng sáng. Nhưng đã quá tr ri.

Gã cm thy hoàn toàn kit sc. T cái má b thương nhng tia máu đang dn dn rn chy. Và Regora sp đến kp. Gã va thy trong bóng ti l m hai hàm răng trng dã loé ra cười đc thng.

Hai người đng đi din nhau, trên đnh mt ngn đi có nhiu c di. Regora cũng chưa cn phi đánh. Ð tránh hn, Saggini lùi ra sau mt bước, không dm lên đim ta nên ngã nhào xung dc lm chm nhng bi gai và mõm đá. T dưới sâu nghe vng li tiếng di ca khi tht ; sau đó là nhng tiếng rên .

Nó chưa chết . Nhưng cũng được tr mt trn nên thân. Regora phát biu. Gi thì chúng ta chun thôi. Biết đâu bn cnh sát không ni hng đi lùng bt t.

Bn tr ri đi tng nhóm, va đi va bàn tán v cuc săn đui va qua ,xen nhng trn cười khoái trá. Nhưng cuc săn đã kéo dài quá đi. Chưa có thng già nào đã làm cho bn chúng nhc nhn đến thế. Và bn chúng cũng bt đu thm mt. Không hiu sao nhưng bn chúng vô cùng mt mi. Nhóm tr tan dn.

Regora đi vi cô con gái. Chúng va đi đến mt qung trường được chiếu sáng.

– Cái gì trên đu anh thế ? cô gái hi

– Còn em ? Em cũng vy.

Chúng tiến đến gn nhau, người n chăm chú nhìn người kia .

– Chúa ơi ! Mt anh ghê quá ! Sao li có nhng vt trng trên tóc thế kia ?

– Em cũng thế ! Mt ca em cũng rt gm .

Mt ni lo bt ng. Ði vi Regora cm giác này chưa xy đến bao gi. Hn tiến gn mt ca kính đ soi cho k.

Trong khung kính hn va nhìn thy mt gã đàn ông khong năm mươi tui, đôi mt và gò má x xung, còn caí c thì nhăn như c chim rái cá. Hn c gượng cười và thy trên ming đã mt hai răng ca.

Mt cơn ác mng chăng ? Hn cht quay li. Ða con gái đã biến mt t lúc nào và t cui qung trường đang bt ng xut hin ba tên tr tui. Bn chúng năm đa, tám đa. Chúng hú lên nhng tiếng hú dài ghê rn : Ðánh đi ! Ðánh chết thng già !

Regora bt đu chy vi tt c tàn lc ca mình. Nhưng sc ca hn gi hãy còn quá ít. Tui tr, cái quãng thi gian đy kiêu hãnh và bo tàn dường như phi kéo dài tht lâu, không bao gi chm dt. Nhưng đ đt cháy nó ch cn mt đêm thôi. Bây gi hn không còn gì đ phung phí na. Bây gi thng già chính là hn. Và đã đến phiên mình.

(Milano 1996)

Chú thích:

[1] * Tin ý . Hai mươi nghìn lia tr giá (1996) khong 14 USD. Lúc tác gi viết tr giá ln hơn nhiu.

 

 

NHNG MÔ ĐT TRONG VƯỜN

Dch gi : Đc Lâm

(Truyn gi tưởng )

Khi màn đêm rơi xung, tôi có cái thú là đi do quanh vườn. Bn đng tưởng lm rng tôi giu sang. Mt ngôi vườn như ca tôi, các bn đu có cà. Và sau này bn s hiu vì sao.

Trong bóng đêm, mc dù chưa hn hoàn toàn là bóng ti vì mt th ánh sáng du dàng ht đến t nhng khung ca s thp đèn ca nhà, trong bóng đêm tôi bước trên thm c, đôi giy tôi hơi lún sâu trong c, và va đi tôi va suy nghĩ, và va suy nghĩ tôi va ngước mt nhìn xem bu tri có trong thanh hay chăng, nn tri có sao soi không, tôi va nhìn ngm chúng va t đt cho mình đy câu hi. Tuy nhiên có nhng đêm tôi không t hi lòng mình, các vì sao giăng trên cao, trên tôi, hoàn toàn ngu xun và ch gii thích được điu gì cho tôi.

Tôi còn là mt thng bé con khi, trong mt cuc đi do đêm trong vườn, tôi vp phi mt chướng ngi vt. Không thy rõ đó là gì, tôi bt la mt que diêm. Trên mt phng ca bãi c, tht l lùng, có mt khi u. Có l ông làm vườn đã làm mt cái gì đó, tôi nghĩ vy, ngày mai tôi s hi ông ta.

Ngày hôm sau, tôi gi ông làm vườn, ông ta tên Giacomo. Tôi nói vi ông ta :

<< Ông đã làm gì trong vườn thế, có cái gì trông ging như mt nm đt trên thm c, chiu hôm qua tôi vp phi và sáng hôm nay tôi thy nó khi mt tri lên. Đó là mt mô đt thuôn dài và hp, ging như mt nm m. Ông có th cho tôi biết đó là gì không ?

– Thưa cu, không nhng nó ging mt nm m, ông làm vườn Giacomo nói, mà đó chính thc là mt nm m. Bi vì hôm qua, thưa cu, mt trong nhng người bn ca cu đã mt.>>

Tht đúng thế. Người bn thân mến nht ca tôi là Sandro Bartoli đã chết v s trên min núi, anh y được hai mươi mt tui.

<< Ông mun nói là anh bn ca tôi đã được chôn ct ti nơi đây ? tôi nói vi Giacomo.

– Không, ông ta tr li, người bn cu, ông Bartolini – ông ta có li phát ngôn như thế vì ông y thuc vào loi thế h cũ và do đó còn gi phong cách cung kính – như cu biết đã được chôn ti chân núi. Nhưng ti nơi đây trong vườn, bãi c đã t nhô lên, bi l đó là ngôi vườn ca cu, thưa cu , và nhng gì s xy đến trong đi cu s có s tác đng nơi đây.

– Ôi thôi, tôi van ông, đó là nhng mê tín d đoan by b, tôi bo ông ta, ông hãy làm vui lòng tôi bng cách san bng cái mô đt này.

– Thưa cu, tôi không làm được đu , ông ta tr li tôi, và hàng vn người làm vườn như tôi cũng s không th nào thành công hơn trong vic san bng nm đt này.>>

Sau đó, chng ai làm gì c và mô đt vn tn ti : tôi tiếp tc mi bui chiu, khi bóng ti đã buông xung, đi do trong vườn và thnh thong tôi vp phài mô đt nhưng cũng chng thường xuyên lm vì khu vườn khá ln; cái mô đt rng đ sáu mươi phân và dài li mt thước chín, c mc bên trên và mô đt ch cao khong hai mươi lăm phân bên trên mt cánh đng cò. Đương nhiên, mi ln tôi vp chân vào nó, là tôi nh đến anh y, người bn thân yêu đã mt. Nhưng có th là trái ngược li. Có th tôi s vp phi mô đt ch vì lúc y tôi đang nghĩ đến bn tôi. Nhng chuyn như thế khó mà hiu được, khó mà làm sáng t.

T d như đôi ba tháng có th trôi qua mà tôi chng gp, trong bóng ti, trong chuyến do đêm ca tôi, cái ch li y. Trong trường hp đó, nhng k nim v anh li tr v trong tôi, tôi ngưng bước và trong s im lng ca đêm, tôi hi to :

” Anh ng ư ? “

Nhưng anh không tr li.

Đương nhiên là anh ng, nhưng xa nơi này, dưới nhng vách đá, trong mt nghĩa trang min núi, và dn dn nhng năm tháng trôi qua người ta không còn nh đến anh na, chng còn ai mang hoa đến cho anh.

Thế ri nhiu năm dài trôi qua và mt chiu kia, trong lúc đi do, đúng ngay mt góc vườn đi ngược, tôi vp phi mt mô đt khác.

Suýt tí na là tôi đã té lăn knh ra ; mười hai gi đêm đã đim, mi người đã đi ng nhưng cơn bc tc ca tôi quá đ đến đi tôi kêu lên : << Giacomo… Giacomo >>, đ đánh thc ông ta dy. Mt khung ca s bt đèn, Giacomo nhoài người ra ngoài.

<< Li cái mô đt gì na đây ? tôi hét lên. Ông đã cào xi đây ?

– Thưa ông, không . Tuy nhiên cùng lúc đó, mt trong nhng người bn đng nghip mà ông yêu quý đã ra đi, ông ta nói. Ông y tên là Cornali. >>

Mt thi gian sau đó, tôi vp phi mt mô đt th ba và, mc dù đêm đã quá đen đc, ln này tôi vn gi Giacomo đang ng. Tôi tha hiu rt rõ ý nghĩa ca mô đt đó nhưng ngày hôm nay tôi không có nhn được tin bun và tôi lo lng tìm hiu. Giacomo, vn đim tĩnh, xut hin nơi khung ca s :

<< Ai thế ? tôi hi. Có ai đã chết ?

– Vâng, thưa ông, ông ta nói. Ông y tên là Giuseppe Patanè. >>

Và sau đó vài năm trôi qua khá yên tnh nhưng có đôi lúc s tăng vt ca s mô đt trong bãi c ca khu vườn khá nhanh. Có nhng nm đt nh, nhưng cũng có nhng mô đt khng l nhô cao lên mà ta không th bước ngang qua được mà phi trèo lên mt bên dc ri đi xung bên kia, ging như nhng ngn đi con. Có hai mô đt rt ln xut hin trong mt khong cách ngn ngi, v chng cn phi hi Giacomo vic gì đã xy ra. Bên dưới đó, trong hai nm m cao như loài bò rng, được nht kín nhng giây phút thân thương ca đi tôi đã chm dt mt cách nghit ngã.

Vì lý do đó, mi ln trong bóng ti tôi vp phi hai gò đt kinh khng y, bao nhiêu dòng k nim đau xót khơi dy li trong tôi và tôi đng đó, như mt đa tr kinh hãi, gi tên tng người bn tôi. Tôi gi tên Cornali, Patanè, Rebizzi, Longanesi, Mauri, tôi gi tt c nhng người bn đã ln lên cùng tôi, nhng k đã làm vic nhiu năm dài cùng tôi. Và vi mt ging ct cao thêm hơn : Negro ? Vergani ? Ta như tôi đang đim danh… Nhưng không mt ai tr li.

Thế ri dn dn, khu vườn tôi ngày xưa nhn nhi và d đi biến thành mt bãi chiến trường, c hn là vn còn đy nhưng cánh đng c nhp nhô chng cht nhng cn, nhng gò, nhng khi u, nhng ch li và mi mt cc bướu như thế liên h đến mt tên, mi tên liên h đến mt người bn, mi mt người bn liên h đến mt ngôi m xa xăm và mt khong trng trong tôi.

Và mùa hè kế đó ni lên mt gò cao đến đ mà khi tôi đến gn, bóng dáng ca nó che khut mt tôi các vì sao, nó to ln như mt con voi, như mt ngôi nhà nh, tht là kinh khng khi phi trèo lên, c như là trèo núi vy, tôi phi tránh nó và đi vòng.

Ngày hôm đó tôi không có nhn hung tin gì c và chính vì thế mà cái mi m này trong vườn làm tôi kinh ngc vô cùng. Nhưng thêm mt ln na tôi đã biết ngay : người bn thân nht thi tui tr ca tôi đã ra đi, gia anh và tôi biết bao nhiêu là chân tht, chúng tôi đã cùng khám phá ra thế gii này, cuc đi này và nhng gì tt đp nht, chúng tôi đã cùng nhau nghiên cu thơ ca, tranh ha, âm nhc và thám him núi non và l đương nhiên là đ cht cha tt c cái cht liu vô tn này như mt s tóm lược và tng hp bng các danh t ngn gn nht, tht phi cn mt ngn núi con.

Vào lúc đó trong lòng tôi ni lên mt s chng đi. Không, không th như thế được, Tôi t bo, lòng kinh hong. Và mt ln na tôi gi tên các bn tôi. Cornali, Patanè, Rebizzi, Longanesi, Mauri, Negro, Vergani, Segàla, Orlandi, Chiarelli, Brambilla. Đến đây như có mt làn hơi th thong trong đêm tr li tôi <<vâng >>,tôi cam đoan rng có mt th tiếng nói vi tôi << vâng >>, môt ging nói đến t mt thế gii khác, nhưng có l đó ch là tiếng kêu ca mt con chim đêm vì khu vườn tôi được loài chim ăn đêm ưa thích.

Bây gi, xin đng bo tôi rng :

<< Ti sao ông c li nhi toàn chuyn đau bun thế, cuc đi t nó đã quá ngn ngi và gian nan ri, sao còn di dt đu đc cuc sng bng nhng đnh tâm; v chăng, nhng su mun này không dính dáng gì đến chúng tôi c, ch có anh, riêng anh thôi mi liên can đến. >>

Tôi tr li quý v rng không, chao ôi ! nhng chuyn này cũng dính dáng quý v đy. Tht là tt biết my, tôi tha hiu, nếu không dính dáng gì đến quý v. Bi vì câu chuyn v nhng mô đt này xy đến cho tt c mi người và mi cá nhân chúng ta, cui cùng tôi xin được gii thích, là ch ca mt ngôi vườn mà nhng hin tượng đau đn này xy ra. Đây là mt câu chuyn cũ xưa được lp đi lp li t thu ban đu ca nhng k nguyên và s còn tái din li vi quý v. Và đây không phi là mt đon văn ng ngôn, s vic rành rành như thế đy.

Hin nhiên tôi t hi, nếu trong mt khu vườn nào đó mt ngày kia tri lên mt mô đt liên h đến tôi, ! ch là mt mô đt nh thuc loi hng ba, gn như là mt làn gn nhp nhô trên thm c mà người ta không tài nào nhìn thy ngay c lúc mt tri đng bóng. Dù sao đi na, s có mt người nào đó trên cõi đi này, ít nht mt người, s vp phi nó.

Cũng có th vì cái tính khó ưa ca tôimà tôi s chết cô đc như mt con chó cui mt hành lang cũ k hoang vng. Và tuy thế mt người nào đy bui chiu đó s vp phi cái mô đt nh trong vườn h và cũng s vp phi đêm kế tiếp và mi ln đó h s nh đến, xin th li cho cái o tường ca tôi, vi mt tí chút hi tiếc v mt gã đàn ông nào đó có tên gi là Dino Buzzati.

Antony,dch xong ngày 26.10.2006

Đc Lâm

 

 

NÔ L

Dch gi: Đc Lâm

(Truyn gi tưởng)

Vô tình, do mt s tình c ngu nhiên, khi m ca nhà vi chiếc chìa khóa ca mình, Luigi đã không gây ra mt tiếng đng nào.

Ông ta nhân cơ hi đó, vi s vui thích làm mt điu bt ng, rón rén đi nh vào nhà.

Ch va mi vào trong, ông đã đoán trước là có Clara nhà. V điu đó, chưa bao gi ông ta lm. Ta dư hiu thế nào s hin din ca mt người đàn bà làm thay đi bu không khí chung quanh. Ông cm thy mt ngun an i t đó. Ông yêu nàng đến đ mà mi ln đi đâu v, mc dù tht là phi lý, ông lo s rng nàng đã b đi vĩnh vin trong thi gian y.

Ông đi đến cui phòng ngoài mà không làm sàn nhà kêu ko kt, tiếp tc vi ít ri ro hơn trên nn gch bông ca hành lang. T t ông nghnh c dò xét nhà bếp.

À ! Clara đang đy. Ông nhìn thy chiếc lưng nàng, cách xa ông không đy hai thước. Nàng đang đng và, không mt chút nghi ng s hin din ca Luigi, bn bu sa son gì đó trên bàn. Ch cn nhìn sau gáy nàng, ông biết nàng đang mm cười. Tht là mt con người đáng yêu và tuyt vi biết my ! Hn là nàng đang son mt trong nhng món ăn ông hng ưa thích và nàng đang sung sướng thưởng thc trước s hài lòng ca ông.

Đt ngt, nàng nhích sang mt bên, bây gi nàng nghiêng người khong ba phn tư v phía Luigi, ông nhìn thy đường cong rn chc ca gò má nàng, nhng ngn lông mi, chiếc đu mũi biu l v tht cao c và xc xược, nét phác ca đôi môi lúc y đang vnh lên vì mt n cười ( hay vì s c gng chăm chú ?).

Ri gương mt du yêu kia cái nhìn ca ông lướt xung đôi bàn tay nay đã l ra. Luigi sau cùng nhìn thy được Clara đang làm gì.

Trên mt chiếc khay có lót mt tm khăn thêu. mt tá loi bánh nh xếp lp vi na qu mt anh đào nm ngay gia mt bánh; tht đúng là th bánh mà ông nhm nháp đy thú v; nhng chiếc bánh xem chng như đã hoàn toàn xong. Thế nhưng Clara vn tiếp tc s nn chúng như th mang li cho chúng nét chm phá cui cùng.

Nhưng qu tht là mt công vic l lùng ! Vi hai ngón tay trái Clara tách nhng qu mt anh đào, và đúng vào ch y, vi mt loi qu bóp con hay chiếc l con mà nàng cm trong bàn tay phi, nàng cho rơi xung – hình như là thế – mt nhúm bt trng. Sau đó nàng đt qu anh đào v ch cũ va nhn cht lên mt bánh.

Qu thc tình Clara yêu ông tht ! Có bao gi mà mt người đàn bà nào khác đã dành cho ông, mt gã đàn ông đã già nua vi din mo nói đúng ra là xu xí, nhiu ân cn yêu thương thế ? Và tht là mt thiếu n tuyt vi, mt mu người t tế và hay ho ! Hn tt c mi người đu ganh t ông.

Ngm nghĩ v s may mn gn như khó tin ca mình, Luigi đnh lên tiếng, khi ông cht thy kinh ngc v s chăm chú đc bit ca Clara mà trong đó – ch lúc này ông mi nhn ra – có mt cái gì đó lén lút, ta như mt người đang làm mt điu b cm đoán. Và thình lình – cú sét vào mt sáng nng đp – mt mi nghi hoc khng khiếp xâm chiếm ly ông : và nếu bt đ cht bt trong qu bóp nh kia là thuc đc ?

Cùng lúc đó, do mt s kết hp nhng ý nghĩ chp nhoáng, mt lot s kin vn vt mà ông không h đ tâm đến hin v trong trí nh ông ; ngay lúc này, khi chp ni chúng li k nhau, chúng mang v đáng ngi. Mt s c ch lnh lùng ca Clara, mt s hành đng bt mãn, mt vài ánh mt khó hiu, mt vài s nn nì l thường đ ông ăn nhiu hơn, đ ông dùng li thêm món này món n.

Vi mt tâm trng phn n đang bc phát lên, Luigi tìm cách xua đui ý tưởng quái g y. Làm thế nào mà li tưởng tượng ra mt điu phi lý như thế ? Nhưng ý tưởng đó li vi tr v ngay trong mt s hăm h càng ác lit hơn. Và thế ri, bt cht, nhng mi tương quan gia ông và Clara hin ra dưới mt khía cnh mi, mà ông chưa h cân nhc đến. Có th nào mt người đàn bà như Clara li yêu ông tht tình chăng ? Nguyên do nào, nếu không phi là quyn li, đã gi nàng li bên ông ? Các bng chng c th v tình thương nàng dành cho ông là gì ? Nhng âu yếm vut ve, nhng n cười mm, nhng chăm chút m thc ? Mt người đàn bà đóng kch rt là d dàng. Và trong trường hp ca nàng, s ch đi st rut tha kế mt gia tài kếch sù phi chăng đến t bn năng ?

Đúng ngay lúc đó, Luigi buông tiếng th dài, nàng bt thình lình quay li và trong khonh khc ca mt giây, nhưng có th còn ít hơn na, có th không phi là thế, có th đó ch là tác dng ca trí tưởng tượng b kích đng cao đ ca ông, gương mt yêu du kia biu l nét kinh hoàng, nhưng tc khc, vi mt s nhanh chóng không tưởng được, gương mt kia đim tĩnh tr li, hé n li mt n cười.

<< Tri ! Anh làm em hết hn ! Clara kêu lên, nhưng ti sao li đùa gin như thế, cưng ca em ? >>

Ông ta :

<< Em đang làm gì thế ?

– Anh không thy à ? My cái bánh ca anh…

– Thế còn qu bóp con kia, là gì thế ?

– Qu bóp con nào ? >>

Clara xòe hai bàn tay ra cho thy nàng không có gì trong tay c, chiếc l đã biến đi nơi nào ch ai biết.

<< Không, không, cái bt mà em đang rc…

– Bt gì ? Anh thy by ri sao, cưng ơi ? Em đang đ my trái mt anh đào… Còn anh ? nói cho em nghe đi : bác sĩ đã nói gì vi anh ?

– Tc ! anh có cm tưởng ông ta ch hiu gì c… Ông ta nói v chng viêm d dày… viêm túi mt… Vn đ ch các cơn đau ca anh không khi… và càng ngày anh càng thy yếu sc hơn.

! bn đàn ông các anh, ch cn đau mt chút thôi là đã xìu ri… Nè, ráng lên tí xíu đi, hi xưa anh cũng đã tng b đau như vy.

– Đúng, nhưng chưa bao gi đau như ln này.

! cưng ơi, nếu là bnh nng, anh đã ăn không thy ngon. >>

Ông quan sát nàng, ông lng tai nghe nàng nói. Không. Nàng không th nào đang nói di, không th nào nàng đang din kch. Nhưng thế còn cái qu bóp con hay chiếc l con, ông đã trông thy nó hn hòi, nó đâu mt ri ? Vi s nhanh nhn ca mt o thut gia, Clara đã giu được nó trong người chăng ? Trên chiếc bàn trong bếp không có gì c, trên nhng chiếc t khác cũng không có gì nt, trên nn nhà cũng không, không c trong thùng rác.

Bây gi ông t hi : và ti sao Clara có ý đu đc mình ? Đ hưởng tài sn ca mình ư ? Tuy nhiên làm sao nàng biết được nàng là người tha kế toàn b gia sn ca mình ? Chưa bao gi mình h môi th l điu này vi nàng. Và t di chúc, nàng đâu có đc nó.

Có chc chn là nàng đã không đc nó chăng ? Thêm mt mi hoài nghi na. Luigi hp tp đi vào phòng làm vic, ông m mt ngăn kéo, t đó ông ly ra mt chiếc hp, t cái hp ông lôi ra mt phong bì đã gp li vi đa ch : Di Chúc.

Phong bì đã dược dán kín. Nhưng Luigi đưa nó đến gn chiếc đèn đ trông rõ hơn. L nh, sát dưới ánh đèn người ta nhn thy mt vt nhòe chy dc theo cái np bì thư : ta như bc thư đã được m ra bng hơi nước và được dán li vi keo.

Mt ni lo s úp chp ly ông. S chết ư ? S b th tiêu ư ? Không t hơn thế na. Ni khiếp s mt Clara. Ti vì ông hiu rng nàng có ý đnh giết ông. Và tt nhiên ông phi phn kháng li bng cách này hay cách n. Lt mt n nàng ư ? T cáo nàng ư ? Cho cnh sát bt gi nàng ư ? Cuc hôn nhân ca hai người s đ v dù cách nào đi na. Nhưng không có nàng, không có Clara, làm thế nào Luigi có th sng được ?

S cn nói chuyn vi nàng, được mt li gii thích tr nên mãnh lit và cùng lúc y nim hy vng dai dng rng ông đã lm, rng tt c ch là mt ý nghĩ ngông, rng không có th thuc đc đó (dù trong thâm tâm ông , ông biết rt rõ là có).

<< Clara >>, ông gi.

Tiếng nàng vng t gian bếp ph :

<< Nè, Luigi, ra đây, bàn dn xong ri.

– Anh ra đây >>, ông tr li.

Ông sang phòng ăn và ngi xung ghế. Có món cháo loãng nu vi cà chua.

<< Clara, ông nói.

– Có chuyn gì vy ? nàng hi vi mt n cười.

– Anh cn nói vi em mt điu.

– Anh làm gì mà bí mt vy…

– Mi va lúc nãy, khi anh vào nhà, và trong lúc em đang làm bánh, và khi anh nhìn thy em… tóm li anh cn nói vi em… mt điu cn thiết tuyt đi…>>

Nàng vn nhìn ông ming mm cười : nàng vô ti chăng ? Hay đó là nim s st ? Hay là s ma mai ?

<< Khi anh vào nhà, ông nói tiếp, anh nhìn thy em trong lúc em đang làm vic và em cm trong tay mt th gì đó, mt loi qu bóp nho nh, và hình như vi cái đó em đ cái gì lên bánh.

– Anh b lóa mt ri, nàng tr li mt cách thn nhiên.

– Anh mong như thế hơn.

– Ti sao vy ? >>

Nàng có mt ging nói tht chân tht đến đ ông t hi rng có phi ông đã nm mơ. Nhưng cơn st đang hoành hành ông.

<< Em nghe này, Clara, anh s không cm thy an tâm nếu anh không nói tt c vi em… Khi anh thy em làm cái vic đó…

– Nhưng anh cho biết vic gì mi được ch ? Anh nm mơ sao ?

– Đ anh nói xong… trong mt giây… tht là nc cười, anh biết thế… >>

Trong lòng ông run s, trong khi giây phút khó tránh dn dn đến, có th đây là ln cui ông trò chuyn vi Clara, ln cui cùng ông nhìn thy nàng, và ý nghĩ y lm ông điên lên; và mc dù thế ông không th nào im được, không th được.

<< … Trong mt giây… mt ý nghĩ phi lý… đng nhìn anh như thế… anh thích nói tht lòng… anh cht có ý nghi ng em…

– Em làm sao ?… và n cười tr thành mt tiếng cười ln.

– Đáng cười lm, anh biết… cái ý nghi ng, em nghĩ xem, là em mun đu đc anh… >>

Va nhìn trng vào mt ông, Clara tiếp tc cười nhưng không phi là mt ging cười vui, nó lnh lo, đó là mt lưỡi dao bng thép sc bén. Và ri nàng nghiến răng ; và ging nói nàng cht cha căm hn.

<< À ! thì ra vy ? Anh tin như vy à ?…Lòng tin cùa anh là như thế ? Tình yêu ca anh là như thế ?… Tôi đã đ ý anh t lâu ri… Đã vy tôi còn làm bánh cho anh ăn… Và gi đây anh li nói vi tôi là bánh có thuc đc, h ? >>

Ông t v cung cung :

<< Em nghe anh, Clara, đng gin, đng…

– À ! bánh ca tôi có thuc đc ? Anh s cho cái sc kho bé nh ca anh à, ông s đau phi không ? Vy anh biết tôi s làm gì không ? Tôi s đ bánh vô thùng rác.>>

Va đng lên khi bàn ăn nàng mang chiếc khay bánh và đi v phía bếp va luôn ming thét to hơn :

<< Tôi s đ bánh vô thùng rác… Nhưng tôi s không thêm mt giây nào na trong cái nhà này. Tôi chán cái nhà này cũng đã t lâu ri. Tôi đi đây. Và tôi hy vng rng nh ơn Chúa tôi s chng bao gi gp li anh. >>

Kinh hoàng, Luigi ni gót nàng :

<< Đng, Clara, anh van em, đng làm như thế, anh đùa mà, anh van em, đưa cho anh nhng chiếc bánh nh ca em.

– Không, nàng nói, bây gi thì tôi không đưa cho anh na, cho du anh có vì thế mà chết. >>

Đ gi nàng li ông ôm ly vòng eo nàng. Nàng đng li nét mt trơ ì.

<< Hãy t tế vi anh, đưa cho anh nhng chiếc bánh nh đi. >>

Clara xoay người li, nâng chiếc mâm cao lên. Ông xoè bàn tay ra.

<< Tôi đã nói vi anh là khôôông. Tôi đ bánh vô thùng rác. Và tôi đi ngay, anh có hiu chưa ? >>

Ông vi quỳ gi xung, ôm ly chân nàng :

<< Clara, anh van em, ông rên r, em không th b đi được, em không th, Clara, hãy t tế vi anh, đưa cho anh bánh.

– Xin li đi, nàng nói v đc thng, chiếc khay vn giơ cao.

– Vâng, Clara, tha li cho anh.

– Nói : “tha li cho anh” ba ln.

– Tha li cho anh, tha li cho anh, tha li cho anh.

– Tôi s cho anh mt cái, người đàn bà nói.

– Không, anh mun tt c.

– Tt, ăn đi nhưng phi quỳ gi , và nàng h chiếc khay xung.

Clara vn còn đây, Clara s không b đi. Bng mt s khuây kha ti tin ca tâm hn, Luigi nhón ly mt chiếc bánh con và cn ngu nghiến vào. Cái chết là mt thiên đường, chính vì nó đến t nàng.

Antony, 29.10.2006

Đc Lâm

 

 

SÁNG TH

By gi Đc Chúa Vn năng va xong vic vi vũ tr: các ngôi sao, tinh vân, hành tinh, sao chi được xếp đt ln xn mt cách phóng túng. Ngài đang hài lòng ngm nghía tác phm ca mình thì thy mt trong hng hà sa s nhng k sư – chuyên viên thiết kế tiến li gn ngài vi v mt hết sc bn rn.

Đó là thn Odnom, mt trong nhng v thn thế h mi thông minh và năng đng hơn c (bn nht thiết phi quên ngay các v thánh có cánh mc áo trng đi nhé; cánh và áo trng ch là sn phm tưởng tượng ca các ha sĩ thi xưa, chng qua vì h thy v thế thì đp).

– Con mun gì chăng? – Chúa Sáng Thế thân mt hi.

– Vâng, thưa Đng Ti cao, – v thn kiến trúc tr li. – Trước khi ngài đt ch Hết và ban phước cho tác phm tuyt diu ca ngài, con mun dâng ngài xem mt đ án nh mà con vi vài đng nghip tr va nghĩ ra. À, vài th ph thôi, hết sc vt vãnh so vi toàn b phn còn li, mt chi tiết nh, nhưng chúng con cho rng có l cũng thú v.

T cp tài liu đang cm tay, thn rút ra mt t giy có v mt dng hình cu.

– Xem nào, – Đng Vn Năng nói, tt nhiên là ngài đã t tường toàn b đ án, nhưng ngài ra v không biết gì và gi v tò mò đ làm va lòng nhng kiến trúc sư gii nht ca ngài.

Kế hoch rt c th, có đ nhng đánh giá cn thiết.

– Xem xem, đây có th gì nh? – Đng Sáng thế nói, tiếp tc màn ngoi giao ca mình. – Ta có th bo đây là mt tinh cu, nhưng ch phi chúng ta đã xây hàng t t tinh cu đó sao? Có cn phi làm thêm mt cái na, vi kích thước hn hp thế này không?

– Thc ra đây đúng là mt hành tinh nh, – v thn – kiến trúc sư tha nhn – nhưng không như hàng t hành tinh khác, nó có vài th đc đáo.

Thn gii thích rng nó s quay quanh mt ngôi sao, khong cách đ nó có đ nhit lượng cn thiết nhưng không quá nóng; thn lit kê chi tiết bn d toán vi s lượng tng th và giá c tương ng. Và vi mc đích gì? Ch là nếu hi đ mi điu kin cn như thế, trên tinh cu nh nhoi y có th to tiếp ra mt hin tượng rt lý thú: cuc sng.

Hin nhiên là Đng Sáng thế chng cn nhiu gii thích dài dòng. Hiu biết ca mt mình ngài hn là hơn tt c nhng thn-kiến trúc sư, thn-đc công, thn-th n cng li. ngài mm cười. Ý tưởng v hòn bi nh lc gia vô hn không gian, mang hng hà nhng s sng c sinh ra, giao phi, nhân lên và chết làm ngài thích thú. Tt nhiên thôi, bi cho dù d án là do thn Odnom và các cng s đ ra, thì tính cho cùng nó vn là t ngài, khi nguyên ca vn vt.

Yên tâm trước s tiếp nhn thân tình ca Thượng đế, thn-kiến trúc huýt lên mt tiếng sáo chói tai và lp tc hàng nghìn, tôi đang nói gì nh, hàng nghìn à, không, hàng trăm nghìn và có th đến hàng triu v thn khác hin ra ngay trước mt.

Điu này làm Đng Sáng thế hong ht. Nếu ch có mt v đ đt ý kiến thôi thì cũng được đi. Nhưng nếu mi v thn kia mang đến np mt đ án riêng vi các gii thích cn thiết thì chuyn này phi kéo dài đến vài thế k mt. Tuy nhiên, vi lòng tt vô biên, ngài đành chun b chp nhn th thách. Bn hay quy qu là mt tai ương vĩnh cu. Ngài ch biết th dài…

Odnom làm ngài yên tâm. Không có gì phi s. Đám đông các thn này đu là các nhà v mu. y ban điu hành ca tinh cu mi đã đt h v các loài sinh vt – cây ci và đng vt – cn thiết cho tinh cu mi. Odnom và đng nghip đã không lãng phí thì gi. Thay cho vic đưa ra các kế hoch tru tượng, h đã tiên liu các chi tiết nh nht. Và có l t thâm tâm, h mun đt Đng Ti cao trước s đã ri vi mt công vic hoàn ho đến thế. Nhưng chng cn phi vy.

Cuc diu hành đáng chán ca bn xin x mà ngài ch đi hóa ra li biến thành mt d huy hoàng và vui tươi. Ngài không ch chăm chú xem xét phn ln – nếu không phi tt c – các bc v cây c sinh vt mà còn hăng hái tham gia vào các tranh lun liên tc ny ra gia các tác gi.

Mi nhà to mu hin nhiên đu mơ ước tác phm ca mình được thông qua, được khen na thì càng tt. Nhưng trình đ to mu là hết sc khác nhau. Như bt c nơi nào trong vũ tr, mt s đông nhng k tm thường phi lăn lưng ra chế to cái mà chúng ta có th gi là “nn tng vng chc” cho t nhiên: các th v, tuy thường có trí tưởng tượng khá hn chế, nhưng cn cù bù thông minh, h đã ln lượt v ra các vi sinh vt, rêu, đa y, côn trùng, đi khái nhng loài mà thi đó được xếp vào loi ít quan trng nht. Ri đến các ngh s tài năng, bn ngông cung, bn lòe bp c gng ta sáng và thu hút chú ý bng cách to ra các loài kỳ d, phc tp, hoành tráng và đôi khi quái đn. Vài loi trong s đó, ví d rng vi hơn chc cái đu, tt nhiên là b t chi và vt vào st rác.

Các bc v được th hin trên loi giy xn nht vi màu sc và đ ln bng vt tht. Điu này rõ ràng đy tác gi ca các sinh vt bé nh xung hàng th yếu. Các tác gi ca vi khun, virus và các loài tương t gn như không được ai đ ý, mc dù công lao ca h là không th ph nhn. H xut hin vi nhng miếng giy bé bng tem thư, có nhng ký hiu li ti mà con mt người thường ca chúng ta không th thy được (nhưng mt h thì thy, tt nhiên). Trong đám này có tác gi ca các đng vt thân khp, đi đi li li vi quyn ký ha to bng cái mt mui, ch nhng người khác tán thưởng v duyên dáng ca các vi đng vt tương lai nhang nhác ging gu con, nhưng chng ai thèm đ ý. May thay Đng Toàn năng vn chng b sót điu gì, đã gi cho v này mt cái nháy mt làm m lòng, đáng giá bng cái bt tay nhit tình nht.

Mt cuc tranh cãi gay gt n ra gia tác gi ca lc đà hai bướu và lc đà mt bướu, ai cũng cho rng mình là người đu tiên nghĩ ra cái bướu, như th đó là mt sáng chế thiên tài. C hai được công chúng đón nhn mt cách khá lnh nht: phn ln cho rng chúng xu đến thm hi. Chúng được chp nhn chng qua là cho công bng.

D án v khng long b đa s la ó phn đi. Mt nhóm các thn táo bo nhiu tham vng đã t chc mt cuc diu hành, giương cao nhng tm bng khng l có hình loài đng vt lc lưỡng này. S phô trương như thế rõ ràng đã gây n tượng mnh. Dù sao thì loài thú ngoi c này cũng là s thi phng hơi quá đáng và không có nhiu kh năng là chúng s sng sót. Nhưng đ khi làm các ngh s dũng cm tht vng – h đã đ bao tài năng công sc vào đó – Đng Sáng thế Ti thượng vn cho thông qua.

Mt trn cười n ra trước hình v con voi. Đ dài ca cái mũi có v hơi quá đáng, thm chí l bch. Tác gi vc li là đy không phi cái mũi, mà là mt cơ quan đc bit, có th gi là cái vòi chng hn. T này khá là thích đáng và được vài người hoan hô. Đng Toàn năng mm cười. Và con voi cũng thành công lt qua vòng thi.

Đi li, cá voi dành được thành công tc thi và ngon mc. Sáu v thn bay ti, khiêng mt tm ván ngoi c có chân dung con vt khng l. Nó to được thin cm cho mi người và khơi dy s hoan hô nhit lit.

Nhưng làm sao mà nh hết được cuc kim đim vô tn y? Trong s nhng cái đinh ni tri nht, chúng tôi có th k ra mt s loi bướm ln màu sc sc s, trăn khng l, cây cù tùng, chim thy t, chim công, chó, hoa hng, b chét. Tt c đng thanh tiên đoán mt tương lai lâu dài và xán ln cho ba loài cui cùng này.

Trong lúc đó, gia đám đông các thn đang chen chúc sôi ni quanh Đng Toàn năng, khao khát được ban khen, mt v đơn đc đi đi li li vi cun giy cp nách: tht là mt k quy ry bc nht khó chu! Hn có gương mt sáng sa, tht thế, cái này không ai ph nhn. Nhưng hn mi đáng ghét làm sao! Đến hai chc ln là ít hn sn s chen vai thích cánh người khác hòng leo lên hàng đu, thu hút s chú ý ca Đi Ch nhân. Nhưng s hăng máu kiêu ngo ca hn làm người ta phát ghét. Và các đng nghip gi đò không thy, đy hn ra hàng sau.

Nhưng điu này chng làm hn chùn lòng. i chà! Cui cùng hn cũng chen được đến chân Đng Sáng thế, và trước khi đám đng nghip có thì gi ngăn tr, hn tri cun giy ra trưng thành qu tài năng ca mình trước nhng con mt thn thánh. Các bc v th hin mt đng vt trông khá đáng ghét, nếu không nói là đáng ghê tm, tuy nhiên đp vào mt người ta vì s khác bit hoàn toàn so vi nhng th được trình din cho đến lúc đó. Mt bên là con đc, mt bên là con cái. Như nhiu đng vt khác, chúng có t chi, nhưng ít nht nếu suy đoán t hình ra, thì chúng ch dùng có hai chi đ đi li. Không có lông, nếu không k vài túm ch này ch kia, nht là trên đu, như mt cái bm. Hai chi còn li lòng thòng bên hông trông khá nc cười. Cái mõm hơn ging kh, loài đã vượt qua vòng thi. Hình dáng không được thanh nhã, hòa hp và đp như các loài chim cá hay sâu b cánh cng mà nguu ngoào, lóng ngóng, hơi nh nht thế nào đó, như th đúng lúc quyết đnh, tác gi vào đâm mt và nn chí.

Đng Toàn Năng liếc qua:

– Không th nói là chúng tht đp được! – ngài va nhìn va bo, thân tình gim nh s nghiêm khc trong phán xét, – nhưng có th con vt này có vài công năng đc bit chăng?

– Vâng, ly Chúa tôi, – k đáng ghét khng đnh -. Nói mt cách khiêm tn thì đây là mt sáng chế kỳ diu. Đây s là đàn ông và đây là đàn bà. Tách bit vi khía cnh hình th mà con tha nhn là còn cn tranh cãi, con đã tìm ra cách đ chúng có th – xin ngài tha th cho s táo gan ca con – ging ngài, thưa Đng Ti cao. Đây s là loài duy nht trong mi vt có được lý trí, loài duy nht biết đến s tn ti ca ngài, loài duy nht s th cúng ngài. Vinh danh ngài chúng s xây nhng ngôi đn vĩ đi, và chúng s lao vào nhng cuc chiến đy chết chóc.

– Chà chà chà! Con mun nói đây s là loài có trí tu à? – Đng Toàn Năng nói. – Tin ta đi, con ca ta, không, không có loài trí tu nào hết. May thay cho đến nay vũ tr vn được min tr khi chúng. Và ta hy vng s tiếp tc như thế cho đến tn cùng các thiên niên k. Con ca ta ơi, ta không chi rng sáng to ca con thc s là thiên tài. Nhưng con có th bo đm s thành công ca nó chăng? Cái loài con đã nghĩ ra này có các phm cht đc bit, có th thế, nhưng nếu xét theo điu b ca chúng thì có v đây s là ngun ry rà vô tn. Tuy nhiên, ta phi nói là ta rt sung sướng tha nhn tài năng ca con. Thm chí ta có th trao huy chương cho con. Nhưng ta nghĩ con nên t b ý đ này thì hơn. Cái loài này, nếu ta mm lòng mà to ra thì khá chc chn là mt ngày chúng s mang li nhng phin hà t hi nht. Không, không, b đi thôi.

Và ngài đui k quy ry đi vi mt c ch đy tình ph t.

Tác gi ca con người cau có b đi dưới nhng n cười thm ranh mãnh ca đng nghip. Mun làm ra v xut sc à… Sau đó đến lượt tác gi ca gà gô đen.

Đó là mt ngày đáng nh và vui v như mi gi phút huy hoàng trong hy vng và đi ch nhng điu tt đp đang trên đường hình thành nhưng chưa hoàn tt. Trái Đt s sinh ra vi nhng kỳ quan tt đp và tàn ác, vi s an lc và s hãi, tình yêu và cái chết. Loài nhiu chân, loài si, giun sán, đi bàng, tò vò, linh dương, đ quyên. Sư t!

K đáng ghét vn đi đi li li, không mt mi và, ôi dào, trông đến là chán, vi cái cp tài liu ca hn. Hn không ri mt khi ngôi cao, c tìm trong mt Đi Ch nhân mt du hiu bãi b lnh cũ. Tuy nhiên các đ tài Người đang theo dõi li hoàn toàn khác: chim ưng và trùng đế giày, chim ri và cây bông, khun cu và cá chép.

Cho đến lúc Trái Đt đã đy tràn nhng loài đáng yêu và ghê tm, hin lành và hoang dã, khng khiếp, tí xíu, lng ly. Tiếng rì rm ca xao đng, ca tim đp, tiếng rên r, âm ư, lúc rúc, líu lo bt đu ni lên t rng t bin. Đêm xung. Các nhà to mu nhn được s đng ý ti thượng, b đi, tha mãn v mt này hay mt khác. Mt mi, Đng Ti cao li mt mình trong không gian vô hn lp lánh sao. Ngài chìm vào gic ng, thanh thn…

Ngài cm thy gu áo ca mình b ai kéo nh. Ngài m mt nhìn xung và thy k quy ry đã quay li: hn li m bc v ra và đăm đăm nhìn ngài khn khon. Con người! Ý tưởng mi điên r và nguy him làm sao. Nhưng tn sâu xa, đó cũng là trò chơi quyến rũ, là s cám d ln lao đến chng nào. Nói cho cùng, có th nó cũng đáng công. Dào, thôi thì ra sao thì ra. Vi li vào lúc sáng thế người ta cũng nên lc quan.

– Nào, đưa đây, – Đng Toàn năng nói và cm ly bn v đnh mnh.

Và ngài h bút ký.

Phan Mai dch t tiếng Pháp

 

 

THI HN

Trương Văn Dân chuyn ng 

Vi n cười d mến trên môi, ông bác sĩ ra hiu cho v bnh nhân ri tiến ra phía ca. Người đàn bà hiu ý.

Ra đến hành lang, ông nghiêm mt và nói bng ging thông cm :

” Thưa bà, đây thc là mt bn phn không th thoái thoát. Chao ôi, tôi phi trình bày s tht vi bà..ông nhà….”

“Nguy lm sao?” Bà v hi.

“Thưa bà ” Ông ta nói: “Rt tiếc là….tình trng đã đến lúc…cn phi nhìn thng vào s vic…”

“Chúa ơi, b bác sĩ mun nói là …”

“Không phi đâu, chưa cn phi cung lên như thế…nhưng có th nói là …có th nói là trong vòng ba tháng. Phi, chng ba tháng na…”

“Không còn cách gì sao?”

“Thưa bà, Bà cũng biết là không có bt kỳ mt gii hn nào đi vi Chúa ; nhưng, vi nhng gì mà nn khoa hc nghèo nàn ca chúng ta cho phép đánh giá thì…Tôi xin nhc li ti đa là ba tháng. Phi, ba tháng “

Trái tim ca người đàn bà như tht li. Bà gp người qun qui. Bà đưa hai tay lên che mt và khóc rng lên “Chúa ơi, Chúa ơi ! Ti nghip anh quá, Giulio ơi!”

Khi v khoa trưởng đng bên giường ra du mi v người bnh bước ra ngoài, bà lin bước theo.

Va ra khi phòng, người thy thuc nh nhàng khép ca li. Sau đó ông c ly ging đã chun b cho nhng tình hung đc bit :

“Thưa bà ” Ông ta nói ” Ði vi mt thy thuc thì đây là công vic khó khăn nht. Tuy nhiên tôi buc phi nói tht…chng bà…”

” Nguy lm hã bác sĩ ? “

“Thưa bà ” v trưởng khoa h thp ging ” Ðó là lý do mà tôi khó trình bày “. Nhưng điu thiết yếu là bà hãy…”

“Vy là… Vy là…hình như ông mun nói…”

“Bà nên hiu là không nên nói trước nhng gì s xy ra. Nhưng ….tôi có th gi s là…mt năm na…phi, ít nht là mt năm.”

“Như vy là không th cha được ?”

“Thưa bà, không có điu gì là không th, ngay c phép l cũng có th xy ra. Nhưng đi vi nhng gì mà khoa hc cho phép tôi hiu ..thì có th nói chng mt năm.”

Người đàn bà khn kh run ly by, bà cúi đu đưa hai tay ph mt và bt khóc, tuyt vng “Ti nghip mình quá, mình ơi! “

Ri có lúc tia nhìn ca v bác sĩ chuyên khoa và v ca người bnh giao nhau. Bà ngm hiu là ông đang mi mình ra ngoài.

H b bnh nhân li. Ra đến hành lang, sau khi đóng ca phòng, v giáo sư c ly ging nh nh và đy thông cãm :

“Tôi tht khó x khi phi thi hành mt bn phn hoàn toàn ngoài ý mun. Thưa bà, tôi buc lòng phi báo cho bà hay… chng bà…”

“Nguy ngp lm sao, thưa bác sĩ “

Người thy thuc kh kính tr li:

“Thưa bà, nói di trong nhng trường hp như thế này là mt hành đng không đng đn. Bi thế tôi không th du bà là…”

“Thưa bác sĩ, xin bác sĩ c nói tt c s tht.”

“Xin bà nh là không nên đt cái cày phía trước con trâu.Chưa phi xy ra lin đâu…Tôi cũng không th nào nói mt cách chính xác được…nhưng ít nht cũng được ba năm na “

“Như vy là không còn hy vng ?”

“Tôi tht có li nếu c to cho bà nhng o tưởng vô ích..tiếc là tình trng đã rõ ràng quá ri..ch trong vòng ba năm.”

Người đàn bà bt hnh không kim được na. Bà qu xung, hét to và nước mt tuôn trào xung má:

“Ôi , anh ơi! “

Trong phòng người bnh yên lng như t nhưng dường như nh thn giao cách cãm mà bà v ca bnh nhân biết được là v bác sĩ lng danh mun bước ra ngoài đ thưa chuyn vi bà.

H cùng ra ngoài hành lang và khi chc rng bnh nhân không th nào nghe được, v thy thuc cúi xung áp sát tai người v và nói va đ nghe :

“Thưa bà, đây là phút khó khăn nht ca ngh y nhưng tôi không th nào làm khác hơn là báo cho bà …chng bà…”

“Không còn cách gì na? “

“Thưa bà“, ông ta nói ” Tôi s không thành tht nếu c dùng li l quanh co vi dng ý …”

“Kh chưa .Thế mà tôi c hy vng…”

“Không, thưa bà.Tôi không mun du bà bt c điu gì, nhưng tôi cũng chng mun thy bà đn đau thm thiết khi hãy còn quá sm. Ðúng là tôi đã thy ngày đnh mnh s đến gn nhưng không th đến trước hai mươi năm.”

“Ðây là mt bn án không có khoan hng? “

“Cũng có th là như vy. Tôi không th che du s tht. Nhiu lm là hai mươi năm.Tôi không th bo đãm hơn thế đâu. “

Người đàn bà rng ri. Ð khi té, bà phi chng tay vào tường, ri nghn ngào : “Không, không th nào như thế. Ti nghip anh quá Giulio ơi! “

Ông bác sĩ đng hng ho ri nhìn người đàn bà đang đng trước mt mình phía bên kia giường bnh, ngm ý mi bà bước ra ngoài.

Va ra đến bên ngoài, bà ta nm ly tay v thy thuc và hi bng ging lo âu:

“Thế nào, thưa giáo sư? “

V bác sĩ tr li bng ging như đang tuyên b li phán quyết :

“Thưa bà, cho phép tôi được nói tht. Chng bà…”

” Chúng ta đành bó tay cam chu sao?

Người thy thuc hơi lúng túng :

“Tôi xin ha danh d là nếu có bt kỳ kh năng dù mong manh nào…nhưng thế này thì….”

“Chúa ơi, khng khiếp quá .Chúa ơi “

“Tôi thông cm vi bà. Xin cho phép tôi được chia s ni đau này nhưng đây không phi là bnh đt qu. Tôi nghĩ là thi gian đ nó gây ra s bt hnh cũng phi rt dài…ít nht là năm mươi năm.”

“Và s không có cách nào tránh khi?”

“Thưa bà không.Tôi xin nói vi tt c tm lòng, bà hãy tin li tôi. Có th có mt xê xích nào đó, nhưng không th nào nhiu hơn năm mươi năm.”

Sau đó là s yên lng. Ri bng nhiên người đàn bà khóc thét, tưởng như có cc than hng đang đt cháy tâm can :”Hu…u Hu…u ! Không th như thế được. Ti nghip chng tôi. Ti nghip mình quá, mình ơi ! “

Nhưng bt thình lình bà ta đim tnh li. Bà nhìn chòng chc vào mt người thy thuc ri nm cht c tay ông :

“Giáo sư ơi, thế thì…tôi va nghe ông nói mt điu kinh khng. Nhưng tôi nghĩ sau năm mươi năm, na thế k, sau năm mươi năm thì tôi, ông cũng thế, như vy không phi là mt bn án cho tt c hay sao? “

“Thưa bà, đúng vy. Sau năm mươi năm tt c chúng ta đu s được vùi sâu dưới ba tt đt, hay có th là thế. Nhưng có mt điu khác bit đã cu vt chúng ta nhưng nó li là bn án cho chng bà. Ði vi chúng ta, ít ra cũng chưa có gì được minh đnh. Chúng ta có th sng thêm na, có l bng tt c nhng nim vui ngu xun, như khi chúng ta mười, mười hai tui. Chúng ta cũng có th chết sau mt gi, sau mười ngày, sau mt tháng…nhưng điu đó không quan trng. Bi vì đó là mt chuyn khác. Nhưng vi chng bà thì không. Ði vi ông ta thì bn án đã được tuyên x. S chết, t nó có l cũng chưa phi là mt điu kinh khng. Trước sau gì chúng ta cũng đu chết c. Nhưng min là chúng ta đng bao gi biết nó, dù sau mt thế k, hai thế k, cái thi gian chính xác mà nó s xy ra. “/.

 

 

THƯA ÔNG CH NHIM

Dch gi : Nguyn Minh Hoàng

Thưa ông Ch nhim

Mi vic bây gi đu tuỳ thuc nơi ông c, tuỳ nơi ông mà nhng li thú nhn tôi đang đau đn tht ra đây s cu thoát tôi hay s dìm tôi xung bùn đ làm cho tôi mt hết tiếng tăm và không ngoi lên được na.

Câu chuyn rt dài và tôi cũng không hiu tôi đã làm thế nào đ gi bí mt cho đến hôm nay. Gia đình tôi, bn bè tôi, đng nghip tôi chưa bao gi có mt my may nghi ng nào c.

Nhưng ta phi đi ngược thi gian, ít ra cũng quãng ba mươi năm v trước. Do y tôi ch là mt ký gi săn tin tm thường ca t báo mà hin ông đang điu khin. Tôi làm vic chăm ch, siêng năng vi rt nhiu thin ý, nhưng tôi li không có gì xut sc. Bui ti, lúc tôi đưa cho người trưởng phòng tin tc nhng bài tường thut ngăn ngn ca tôi v các v trm, các tai nn xe c, các cuc l lc thì gn như lúc nào tôi cũng xót xa trông thchúng b hành h không chút tiếc thương. Nhiu khi c mt câu b xóa đi hoc viết li, nhng ch b sa cha, nhng đon b ngt đi, nhng phn b thêm vào, nhng ch b đi thay đ loi. Tuy là đau kh đy, nhưng tôi cũng biết là người trưởng phòng tin không có ác ý gì khi làm thế. Mà trái li. Vì tht ra trước kia cũng như bây gitôi khôngviết được mt cái gì cho ra hn c. Người ta mà không tng c tôi ra khi tòa báo ch là nh cái tính tôi st sng, chu khó đi khp nơi đ nht nhnh các tin tc, các vic xy ra trong thành ph mà thôi.

Tuy nhiên, trong thâm tâm, tôi vn nuôi tham vng làm văn. Mi khi mt đng nghip nh tui hơn tôi in được mt bài báo hoc mt người đng thi vi tôi xut bn được mt quyn sách và nht là khi tôi thy bài báo hoc quyn sách y được mi người chào đón thì s thèm thung, ghen t li ray rt tâm can tôi không khác gì mt chiếc kim tm đc.

Thnh thong tôi cũng bt chước viết kho lun, làm thơ, sáng tác truyn ngn. Nhưng ln nào cũng thế, ch được my dòng là cây bút ri khi bàn tay. Tôi đc li và biết là bài ca tôi không đng vng. Thế là tôi đâm ra có nhng lúc chán nn, ác đc. May thay nhng cái y ch thoáng qua thôi. Ý đnh viết văn li lng xung, tôi làm vic đ quên, c nghĩ đến nhng chuyn khác và nhìn chung, thì cuc đi vn tiếp tc xuôi dòng, có th nói là bình thn.

Cho đến mt hôm, mt người mà trước đây tôi chưa h gp, đã đến tìm tôi ti toà báo. Hn ta khong bn mươi, vóc dáng thp bé nhưng đy đà, mt mũi kht kh, ngái ng. Giá không được cái d dãi, xu xoà, nhún nhường đ bù li thì có l hn ta s là mt người không ngi được. Nét ni bt hơn c hn là tính nhún nhường. Hn bo tôi tên hn là Ileano Bissat, ng tnh Trente và là chú rut ca mt trong nhng bn hc cũ ca tôi. Hn có v, có hai con. Trước kia hn làm ngh gi kho hàng nhưng vì m nên b mt vic và bây gi thì không còn biết xoay s làm sao đ cho có mt ít tin.

Tôi hi:

– Như thế thì tôi giúp bác được gì?

Hn thu mình li tht nh và đáp:

– Tôi đã nghĩ như thế này, xin nói đ ông xét cho. Tôi vn có cái thói xu hay viết lách, tôi viết truyn dài, truyn ngn… Thng Henri (tc anh bn cũ ca tôi) đã đc qua, nó cho là không t lm nên khuyên tôi đi tìm ông. Ông làm vic trong mt toà báo ln, ông quen biết nhiu, có hu thun, có thế lc… như thế chc ông có th?…

– Tôi y à? Tri ơi, bác có biết đâu tôi ch là mt người tha, có hay không có tôi cũng ch ai cn biết. Hơn na t báo không đăng nhng tác phm văn chương không mang ch ký ca nhng nhà văn ni tiếng.

– Nhưng ông…

– Tôi không phi là nhà văn. Tôi ch là mt ký gi quèn. Sao bác li có li đùa như thế được?

Trong lúc tôi nói câu này thì conma văn chương trong tôi có v tht vng, châm cho tôi mt cái làm tôi đau nhói mn sườn.

Riêng lão kia thì li mm cười khó hiu:

– Nhưng ông, có l ông vn thích ký tên ông dưới nhng tác phm văn chương!

– Cái y thì đã hn. Nhưng tôi thì tác phm đâu!

, ông Buzzati , ông ch nên đánh giá ông quá thp như thế. Ông còn tr, tương lai ông còn dài. Ri ông s thy. Nhưng ông đang bn, tôi tht đã quy ry ông, tôi hãy xin kiếu đã. À, mà ông cho phép tôi được đ li đây my cái truyn v vn này. Nếu có bao gi ông được ri quãng na tiếng đng h thì xin ông th đo mt nhìn qua cho. Bng như không ri thì thôi, cũng chng sao, ông nhé!

– Nhưng tôi xin nói vi bác ln na là tôi không th giúp gì được c. Không phi là tôi thiếu thin chí đâu.

– Biết đâu đy? Biết đâu đy? (Hn đã ra đến ca và cúi xung tht thp đ chào tôi). Nhiu khi ch cn mt s tình c… Xin ông c đc th xem. Có th là s không phí thì gi ca ông đâu, ông !

*

Thế là hn đ li trên bàn giy ca tôi mt chng bn tho kếch sù. Tôi sđc ư? Xin ch có ai tưởng thế mà lm. Tôi mang v nhà, qung lên mt chiếc t thp gia nhng đng sách và nhng m giy t linhtinh khác và b mc như thế khong gn hai tháng.

Tôi quên hn, không nghĩ đến na. Cho đến mt bui ti, thao thc mãi khôngng được, tôi bng ny ý đnh viết th mt cái truyn xem sao. Tht ra thì lúc y tôi không có ly mt ý nào trong óc, nhưng tham vnglàm văn thì bao gi nó cũng kèm sát bên tôi.

Không còn mt t giy nào trong cái ngăn kéo mà tôi vn đ giy. Tôi nh là trên chiếc t thp, gia các đng sách hình như vn có mt quyn v cũ ch mi dùng có my trang. Tôi bèn lc li đ tìm và làm đ mt chng giy t tung toé ra trên sàn gác.

S tình c chăng? Trong lúc tôi cúi nht, mt tôi bng nhìn thy mt t giy đánh máy t trong mt chiếc bìa cng rơi ra. Tôi đc mt dòng, hai dòng, tôi ngng li ngc nhiên, ri đc hết. Tôi tìm t tiếp theo và li đc. Ri tôi đc nt các t khác. Đó là mt cái truyn ca lão Bissat.

Lúc by gi, tôi cm thy ghen tc l lùng, mt s ghen tc mà mãi đến bây gi, sau ba mươi năm, vn không du xung. Tri ơi, sao li có th như thế được? Mt cái truyn va l, va mi, va hay. Có th là nó không hay quá, cũng có th là nó không hay gì c, mà trái li, d cũng nên. Nhưng nó li ging ht tng ch mt vi cái truyn mà tôi vn ao ước viết, đc nó tôi có cm giác nhìn thy tôi trong đó. Nó ging tôi quá lm. Đúng là nhng cái mà tôi đã đnh viết ra, nhưng vô phúc thay tôi li không có đ tài đ viết. Nhng khung cnh ca tôi, nhng s thích ca tôi, lòng căm phn ca tôi. Tôi thích cái truyn đến tưởng chng có th chết ngay đi được.

Thán phc? Không. Tôi điên lên thì có: điên lên vì trông thy có k thc hin nhng cái mà tôi, ngay t nh, tôi đã ước mơ thc hin mà không được. Tht là mt s trùng hp l lùng! Và k đáng ghét y, bng cách cho in tác phm, li còn s “ct c ngay dưới chân tôi” na. Hn s là người đu tiên được bước chân vào cái đa ht huyn bí nơi tôi vn gi o vng m mt con đường mi. Như thế thì bây gi, gi d tôi có viết được mt cái gì hay hochăng na, mi người cũng s không tin, s xem tôi là mt tên ăn cp văn, mt k không lương thin.

Bissat không đ li đa ch nên tôi không biết tìm hn đâu. Đành phi đi hn t đến mt mình. Nhưng nếu gp li hn, tôi s nói cho hn biết tôi.

Mãi đến tháng sau, tôi mi thy hn tr li và ln này thì còn l phép và nhũn nhn hơn ln đu tiên gp bi.

– Ông đã đc chưa ?

Tôi đáp:

– Đã đc ri.

Ri tôi do d không biết có nên nói tht vi hn hay không?

– Thế ông có cm tưởng ra sao?

– Chà!… Cũng khá. Nhưng báo tôi li không đăng.

– Vì tôi là mt k không tên tui?

– Chính thế.

Hn nghĩ ngi mt lúc ri nói:

– Xin ông c thành tht cho tôi được biết. Nhng cái y, nếu là ca ông viết ra thay vì là ca tôi, thì không biết chúng tôi có tý hy vng nào được đăng hay không ông nh? Ông là mt biên tp viên, ông là người trong tòa báo.

– Ôi chao, tôi cũng không biết được. Đành rng ông ch nhim là người có tư tưởng rng và khá can đm.

Nét mt nht nht như xác chết ca Bissat sáng rc hn lên:

– Như thế ti sao ta không th xem sao?

– Th gì?

– Ông ! Tôi xin nói tht vi ông. Hin nay tôi ch cn tin. Tôi không có tham vng gì xa xôi c. Viết văn đi vi tôi ch là mt cách tiêu khin cho qua thì gi. Tôi nói thế đ ông thy rng nếu được ông sn lòng giúp, tôi xin nhường tt cho ông.

– Thế nghĩa là thế nào?

– Nghĩa là tôi nhường c cho ông ch sao? Ca ông c đy. Ông mun dùng vào vic gì thì dùng. Tôi viết, nhưng ông thì là tác gi. Ông còn tr mà tôi thì già ri, tôi hơn ông đến nhng hai mươi tui. đi không ai thích “lăng-xê” nhng người già. Trái li, nhng tác gi tr va bước vào ngh thì li được gii phê bình chú ý đến hơn. Ri ông s thy. Hp tác vi nhau, chúng ta nht đnh thành công.

– Nhưng như thế là lường gt, là li dng bác ri thôi.

– Sao li gi là li dng? Ông tr tin sòng phng. Tôi nh ông đ bán được món hàng. Cái nhãn hiu, ông có thay đi, tôi cũng chng cn. V li như thế li càng tin cho tôi. Cái quan trng là nhng gì mà tôi viết ra được ông chiếu c đến.

– Vô lý. Không th được. Bác có biết thế là nguy cho tôi không? Nếu l ra côngvic b bi lthì sao? Và khi các bn tho ca bác đã được đăng hết c ri, khi trong tay tôi chng còn cái truyn nào, khi y tôi mi xoay x sao đây?

– Dĩ nhiên là tôi s cnh ông đ cung cp đu đu cho ông nhng khi ông cn đến, ông nhìn thng vào mt tôi xem. Tôi có v gì là thng phn bi ông hay không ch? Ông s thế có phi không? Kh cho cái thân tôi!

– Nhưng ng bác đau m đt ngt thì sao?

– Thì ông cũng s đau m như tôi sut trong thi gian y.

– Thế nhng lúc t báo sai tôi đi ra ngai quc làm phóng s?

– Tôi s cùng đi vi ông.

– Đi bng tin ca tôi à?

… hn phi thế. Ch l… Nhưng tính tôi d lm, ông không lo. Tôi s không quy ry gì ông đâu.

*

Chúng tôi bàn cãi rt lâu. Cui cùng là mt bn giao kèo phó thác s phn ca tôi trong tay mt người l khiến tôi có th tr thành nn nhân ca nhng v “săng-ta” b i hoc tiêu tan tt c tiếng tăm. Nhưng lúc y tôi đã b cám d quá mt ri, tác phm ca lão Bissat hay tuyt làm sao và cái danh vng thì nó c chp chn, chp chn… làm tôi loé mt.

Các điu khon ca bn giao kèo cũng gin d. Bissat cam kết: th nht s viết cho tôi bt c nhng gì mà tôi mun và s đ tên tôi là tác gith hai s đi theo tôi và giúp đ tôi nhng lúc tôi xê dch và làm phóng s cho t báo; th ba s tuyt đi gi kín chuyn này vàth tư s không viết gì cho chính mình hoc cho mt người th ba. Phn tôi, tôi s đưa cho hn 80 phn trăm s tin thu hach. Và mi vic đã din ra như thế.

Tôi xin vào gp ông ch nhim và yêu cu ông đc th mt cái truyn ca tôi. Ông nhìn tôi mt cách soi mói l lùng, nheo mt li và cho tp giy vào ngăn kéo. Tôi vi rút lui có trt t vì tôi đã cũng trù liu là mình s được tiếp đón như thế nào ri. Ch đi mt cáigì khác hơn, có ha chăng là ngc. Nhưng cái truyn (ca lão Bissat) hay lm. Tôi có tin tưởng tràn tr.

Bn hôm sau nó xut hin trang ba, gia s ngc nhiên ca tôi và ca các đng nghip. Tht là mt s kin làm chng mi người. Tht là mt s kin làm chn đng mi người. Nhưng có mt điu mà không ai ng được là thay vì h thn và hi hn thì tôi li đâm ra thích. Tôi say sưa vì các li tán tng làm như tht s tôi rtxng đáng đượcmi người tán tng. Và dn dntôi li còn t bo tôi là chính tôich không ai khác đãviết cái truyn y.

Tiếptheo là nhiu truyn khác và sau rt là mt quyn tiu thuyết hay tuyt trn đi.Tôi tr thành mt hin tượng l trong văn gii. Người ta chp nh tôi, người ta phng vntôi. Lúc y tôi mi nhn ra là tôi li còn có nhng kh năng nói di và nhng đòi hi mà trước đến naytôivn không ng.

V phía Bissat,hn gi rt đúng các điu khan giao kèo. Khi lô truyn ngn đu tiên đã tiêu th hết thì hn lin viết cho tôi nhng truyn khác hay như nhau, không kém gì các truyn trước. Hn yênlng trong bóng ti như li đã ha. Xung quanh tôi người ta d ngh, nhưng v sau nhngs ng vc cũng ln lượt tan đi. Tôi đâm ra ni tiếng. Tôi di b mc tin tc, thành mt nhà vănviết “trang ba” và bt đu kiếm được rt nhiu tin. Trong thi gian y Bissat sinh thêm ba đa con, xây mt ngôi bit th cnhb bin và tumt chiếc xe hơi.

Hn vn l phép, vn nhũn nhn như trước. Hn không bao gi nhc đến, dù là bng nhng li bóng gió,cái danh vng mà nh hn tôi đã được hưởng. Nhưng lúc nào hn cũng cn tin và hn bònrút tôi đến tn xương ty.

S tinnhun bút tr cho tôi t báo luôn luôn gi bí mt, nhưng trong các xí nghip to vncó nhngchuyn, mà vì vô tâm, đã b l đến tai người ngòai. Không nhiu thì ít, aicũng biết là c đến mi cui tháng tôi được lĩnh mt đng giybc to bng cái núi. Và mi người không hiu ti sao tôili chưa đi chơi bng xe Maserati, không có nhng cô tình nhân tr đeo đy kim cương và mc áo choàng lông cáo, không có du thuyn, không có chung nga đua.Nhng bc triu y, tôi đã làm gì? L tht! Do đó mà có tiếng đn đãi rng tôi làvua hà tin. Tôi c gng gii thích mãi mà vn chưa xuôi.

Đi khái câu chuyn là thế. Và bây gi, thưa ông ch nhim, tôi xin đi thng đến vn đ. Bissat đã cam đoan vi tôi rng hn không màng đến danh vng, và tôi tin là đúng. Mi nguy không đến vi tôi t đó, mà là đến t cái s lúc nào Bissat hn cũng cn tin; hn cn và gia đình ca các con hn cũng cn. Hn là mt cái giếng không đáy. 80 phn trăm s tin nhun bút ca tôi không đ cho hn na. Hn làm tôi phi n nn lung tung ra vì hn. Nhưng lúc nào hn cũng nh nh, xu xòa, khiêm tn đến cái đ làm tôi lm ging.

Cách đây hai tun l, gia hn và tôi đã xy ra mt v bt đng ý kiến sau gn ba mươi năm cùng trong tình trng cng sinh. Hn đòi tôi phi đưa thêm cho hn nhng s tin ph tri khng l không có ghi trong bn giao kèo. Tôi t chi. Hn không nói gì c, không hăm da mà cũng không làm ra v là sp nói tac câu chuyn ra cho mi người biết. Hn ch ngưng, không giao hàng cho tôina. Nói tóm lilà hn đình công, hn không viết mtdòng nào c. T mười lăm hôm nay đc gi không có gì ca tôi đ đc.

Chính vì thế, thưa ông ch nhim, mà cuicùng tôi phi buc lòng tiết l cuc âm mưu bt chính kia và trông đi tm lòng qung đica ông đ cu xin ông tha th. Ông s bmc xác tôi chăng? Ông s đ s nghip tôi tan ramây khói chăng? Dù sao tôi cũng là k by lâu đã tn ty, c gng bng mi cách,hay cũng như d, đúng cũng như sai, đ giúp chouytín ca t báo mi ngày mt tăng thêm mãi. Ông còn nh có nhng truyn ca tôi đã xut hin như nhng tng sao băng rc r, phá tans lãnh đm nhy nha ca lòai người? Chúng mi đp làm sao! Xin ông c hiutôi. Xin ông th đ ra mt gii pháp. Mt s tăng lương chng hn, hai mươi hoc ba mươi vn mt tháng. Trong khi ch đi khang hai mươi vn cũng tm đ. Hoc trong trường hp không tăng lương được, xin ông vui lòng cho vay vy. Mt triu. Đi vit báo mt triuchng có là bao, nhưng nó s giúptôi thoát nn.

Tr phi, thưa ông ch nhim, ông là người hòan tòan không ging vi người mà tôi đã tung tượng t trước đến nay. Tr phi ông mng rxem đây là mt dp tt đ ông ném tôi ra ca. Ông có biết là ngay bây gi ông đã có quyntng c tôi đi mà không phi tr mt đng thit hi nào không? Mun thế ông ch cn mang bc thư này, không b mt cái du phy nào, cho đăng lên trang ba ca t báo.

Nhưng tôi tin là không.Ông s không làm thế. Mà trái li.Cho đến bây gi ông vn được tiếng là người tt, ông không bao gi đang tay đy mt k khn nn xung vc sâu, dù cho kẻấy có phm ti ty tri chăng na.

V li t báo ông không bao githèm đăng nhng cái quái qu như thế này. Tôicòn biết nói sao! Vì riêng tôi, tôi viết ti như con chó. Tôi không quen viết văn. Ngh viết văn không phi nghca tôi. Tôi không dính dáng gì vi nhng thiên truyn tuyt vi mà Bissat đã cung cp cho tôi đ tôi ký tên vào ri xưng là tác gi.

Không.Dù cho xy ra cái s phi lý là ông s là ngườihung ác ch chc làm hi đi tôi, ông cũng s không bao gi cho đăng bc thư đnmt này, bc thư đã làmtôi tn không biếtbao nhiêu là nước mt và máu. Nếu ông làm thế tbáo s b nguy mt thôi.

Nguyn Minh Hòang dch